|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları kapsamında gerçekleştirilen incelemelerde, Gider Taahhütleri Hesabı ile Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabına ilişkin taahhüt kayıtlarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durum, nazım hesapların doğru bilgi sunmamasına yol açmıştır. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin nazım hesaplarla ilgili düzenlemeleri, bu hesapların idarelerin mali işlemlerine dair bilgi sağlama ve izleme işlevini üstlenmesini öngörmektedir. Ayrıca, bu hesapların doğru yönetimi, muhasebe disiplininin sağlanmasına ve gelecekteki hak ve yükümlülüklerin takibine olanak tanımaktadır.
Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri gereğince, Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından taahhüt edilen çeşitli desteklerin merkez muhasebe birimine bildirilmesi ve nazım hesaplara kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, kira yardımı, kredi faiz desteği ve kaynak aktarım tutarlarının kaydedilmesine rağmen, Gider Taahhütleri Hesabı’ndan düşülen tutarların tutarsız olduğu görülmüştür. Bu durum, muhasebenin temel ilkeleri olan “tam açıklama” ve “önemlilik” kavramlarına aykırılık teşkil etmektedir. Önceki yıllara ait Sayıştay Denetim Raporlarında da benzer hatalı muhasebe uygulamalarına dikkat çekilmiştir. Dolayısıyla, Gider Taahhütleri Hesabı ile Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabına yapılması gereken kayıtların eksiksiz ve doğru bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Gider Taahhütleri Hesabı ile Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabına Yapılması Gereken Taahhüt Kayıtlarının Hatalı Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı mali tabloları üzerinde yapılan incelemede, 980-Gider Taahhütleri Hesabı ile 981-Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabına yapılması gereken taahhüt kayıtlarının hatalı yapılması nedeniyle nazım hesapların doğru bilgi vermediği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Nazım Hesaplara İlişkin İlkeler” başlıklı 12’nci maddesinde nazım hesapların işleyişine dair düzenlemelere yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler gereğince, nazım hesaplara ilişkin kayıtların mali tablolarda gösterilmesi, nazım hesapların idarelerin iş ve işlemlerine ilişkin bilgi verme ve izleme görevini yapmasının yanında, idareler açısından muhasebe disiplinini sağlama ve gelecekte doğması muhtemel hak ve yükümlülüklerine ilişkin işlemleri izleme kolaylığı da sağlamaktadır.
Dönüşüm Projeleri Özel Hesabı Yönetmeliği’nin “Muhasebeleştirme işlemleri” başlıklı 8’inci maddesinin yirmibeşinci fıkrasında Gider Taahhütleri Hesabının kullanımına ilişkin hükümler yer almaktadır.
Buna göre, Altyapı ve Kentsel Dönüşüm Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından Bakanlıkça taahhüt edilen kira yardımı, konut ve işyeri kredileri, yıkım kredileri, kredi faiz desteği ve kaynak aktarım tutarları ile bunlara ilave edilen her türlü taahhüt artışları ve diğer yükümlülüklerin merkez muhasebe birimine bildirilip, nazım hesaplara ilgili kayıtların yapılmasının sağlanması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, yürütülen projelere ilişkin olarak yapılan kira yardımı ödemelerinin 634-Dönüşüm Giderleri Hesabına 665.985.579,16 TL kaydedilmesine rağmen, 980-Gider Taahhütleri Hesabından 478.841.599,29 TL düşüldüğü; 634-Dönüşüm Giderleri Hesabına kredi faiz desteği ödemelerinin 20.302.239,72 TL kaydedilmesine rağmen, 980-Gider Taahhütleri Hesabından 52.698.932,44 TL düşüldüğü; 634-Dönüşüm Giderleri Hesabına kaynak aktarımlarının 67.751.567,39 TL kaydedilmesine rağmen, 980-Gider Taahhütleri Hesabından 91.027.455,72 TL düşüldüğü görülmüştür.
Yapılan kaynak aktarım tutarları ile bunlara ilave edilen her türlü taahhüt artışları ve diğer yükümlülüklerin takibinin yapılmamasının, muhasebenin temel kavramlarından olan ve Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde “Mali tablolar, bu tablolardan yararlanacak olanların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli, açık ve anlaşılır şekilde düzenlenir” şeklinde ifade edilen “Tam açıklama” kavramı ile “Bir hesap kalemi veya mali bir olayın nispî ağırlık ve değerinin, mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlendirmeleri veya alınacak kararları etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder. Önemli hesap kalemleri, mali olaylar ve diğer hususların mali tablolarda yer alması zorunludur” şeklinde tanımlanan “Önemlilik” kavramına aykırı olduğu değerlendirilmektedir.
Bulguda yer verilen tespitlere 2018, 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporlarında da değinilmiş olup hatalı muhasebe uygulamalarının halen devam etmekte olduğu görülmektedir.
Sonuç olarak, 980-Gider Taahhütleri Hesabı ile 981-Gider Taahhütleri Alacaklı Hesabına yapılması gereken kayıtların tam ve doğru şekilde yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir.