|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, genel bütçeli idarelerin hesap ve işlemlerinin incelenmesi sırasında bazı önemli bulgular ortaya koymuştur. İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İcmal Cetvelinin, yasal süre içinde Sayıştay’a iletilmediği tespit edilmiştir. Bu belgelerin, Şubat ayı sonuna kadar gönderilmesi gerektiği halde, Mayıs ayı sonuna kadar ulaştırılmadığı görülmüştür. Ayrıca, bazı muhasebe kayıtlarının, 2020 yılında gerçekleşen işlemleri 2021 yılına ait gibi göstermesi, dönemsellik ilkesine uyulmadığını ortaya koymaktadır.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen tahakkuk esası, belgelendirme, dönemsellik ve tutarlılık kavramları, kamu idarelerinin muhasebe işlemlerinin doğru bir şekilde yürütülmesi için kritik öneme sahiptir. Ancak, 150 İlk madde ve malzeme hesabı, 253 Tesis, makine ve cihazlar hesabı, 254 Taşıtlar hesabı ve 255 Demirbaşlar hesabına ait bazı işlemlerin, ilgili yıl içerisinde muhasebe kayıtlarına alınmaması, mali tabloların güvenilirliğini zedelemektedir. Bu durum, muhasebe kayıtları ile gerçek durum arasında tutarsızlıklara yol açmakta ve mali raporların doğruluğunu tehlikeye atmaktadır. Sonuç olarak, İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ve İcmal Cetvelinin zamanında Sayıştay’a iletilmesi, muhasebe işlemlerinin tahakkuk esasına uygun olarak gerçekleştirilmesi ve belgelendirme, dönemsellik ile tutarlılık ilkelerine riayet edilmesi gerekmektedir. Bu önlemler, mali tabloların doğruluğunu sağlamak ve kamu kaynaklarının etkin yönetimini temin etmek açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İcmal Cetvelinin Yasal Süresi İçerisinde Sayıştay’a Verilememesi ve Taşınır İşlemlerine İlişkin Muhasebe Kayıtlarında Dönemsellik Kavramına Uyulmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığın 2021 yılı hesap ve işlemlerinin incelenmesinde Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar uyarınca İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İdare Taşınır Mal Yönetimi Hesabı İcmal Cetvelinin Şubat ayı sonuna kadar Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gerekirken gönderilmediği, 150 İlk madde ve malzeme hesabı, 253 Tesis, makine ve cihazlar hesabı, 254 Taşıtlar hesabı ve 255 Demirbaşlar hesabına konu olan işlemlerin bazılarının 2020 yılında gerçekleştiği halde bunların muhasebe kayıtlarında 2021 yılı işlemi gibi yer aldığı görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde: “Tahakkuk esası”, “Bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini”,
Temel kavramlar başlıklı 5’inci maddesinde:
“Belgelendirme” kavramı, “Muhasebe kayıtları, gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş belgelere dayandırılır.”,
“Dönemsellik” kavramı “Kamu idarelerinin faaliyetleri, belirli dönemlerde raporlanır ve her dönemin faaliyet sonuçları diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanır.”,
“Tutarlılık” kavramı ise “Muhasebe uygulamalarının, faaliyet ve bütçe uygulama sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların birbirini izleyen dönemlerde tutarlı bir şekilde karşılaştırılabilirliğinin sağlanması esastır. …”,
İfadeleriyle açıklanmıştır.
Muhasebede “Dönem” ibaresi “Hesap dönemini” bu da aksi kararlaştırılmadığı sürece “mali yılı” ifade etmektedir.
Genel bütçelerde tahakkuk esaslı muhasebenin uygulanması ve yukarıda bahsedilen muhasebenin temel kavramlarında belirtilen hususlar birlikte değerlendirildiğinde, işlemler hangi mali yılda gerçekleşmiş ise muhasebe kayıtlarının da gerçek durumu yansıtır biçimde o mali yıl içerisinde yapılması gerekmektedir.
15 Stoklar ile 25 Duran varlıklar hesap grupları içerisinde yer alan ve yukarıda belirtilen hesaplara ilişkin işlemler 2020 yılında gerçekleştirildiği halde bazı misyonlar tarafından bu işlemlere ait belgelerin muhasebeye ilgili yıl içerisinde gönderilememesi nedeniyle bir sonraki yılda kaydedilmektedir. Bu durumda, misyonların bahse konu hesaplara ilişkin kendi kayıtları ile muhasebe kayıtları farklı bilgiler içermektedir. Muhasebe kayıtları ile gerçek durumun birbiriyle uyumlu olmaması hem 2020 yılı hem de 2021 yılında üretilen mali tablolarda 15 Stoklar ile 25 Duran varlıklar hesap grupları içerisinde yer alan; 150 İlk madde ve malzeme hesabı, 253 Tesis, makine ve cihazlar hesabı, 254 Taşıtlar hesabı ve 255 Demirbaşlar hesabına ilişkin tutarların doğru bilgi içermemesine neden olmaktadır.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 8’inci maddesine istinaden yayımlanan Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştay’a Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esasların “Verilecek defter, mali tablo, belge ve bilgilerin çeşitleri” başlıklı 5’inci maddesi ile “Defter, mali tablo, belge ve bilgilerin verilme yeri ve süresi” başlıklı 6’ncı maddesi hükümleri gereğince, hesap dönemi sonunda mali tabloların yanında Sayıştay’a verilecek defter ve belgeler arasında sayılan idare taşınır mal yönetimi ayrıntılı hesap cetveli ile icmal cetvelinin ilgili mali yılı takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar Sayıştay Başkanlığına gönderilmesi gerekmektedir.
Uygulamada İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İcmal Cetveli Mayıs ayı sonu itibariyle gönderilememiş bu nedenle de 2021 yılı Bilançosunda konuya ilişkin tutarların doğruluğu teyit edilememiştir.
İdare Taşınır Mal Yönetimi Ayrıntılı Hesap Cetveli ile İcmal Cetvelinin süresi içerisinde Sayıştay’a gönderilmesi ve Muhasebenin tahakkuk esaslı olması ile belgelendirme, dönemsellik ve tutarlılık kavramlarının bir gereği olarak 150 İlk madde ve malzeme hesabı, 253 Tesis, Makine ve cihazlar hesabı, 254 Taşıtlar hesabı ve 255 Demirbaşlar hesabına ilişkin işlemlerin gerçekleştiği mali yıl muhasebe kayıtlarında yer almasının temin edilmesi gerekmektedir.