|
ÖZET: Kiralanan taşınmazlar için gerçekleştirilen değer artırıcı harcamaların, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, 264-Özel Maliyetler Hesabı’na kaydedilmediği ve doğrudan gider olarak gösterildiği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 198’inci maddesi, bu hesabın kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi ve ekonomik değerinin kalıcı olarak artırılması amacıyla yapılan harcamaların izlenmesi için kullanılacağını belirtmektedir. Ayrıca, 199’uncu madde gereği, özel maliyet tutarlarının kaydedilmesi gereken muhasebe işlemleri de tanımlanmıştır.
İdare tarafından kiralanan taşınmazlar için yapılan değer artırıcı harcamaların 264-Özel Maliyetler Hesabı’na kaydedilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak uygulamada, bu harcamaların bir kısmının bu hesapta izlenmediği ve doğrudan giderleştirildiği görülmüştür. İdare yetkilileri, 264-Özel Maliyetler Hesabı’nın 2020 yılına göre artış gösterdiğini belirtse de, bu durum gerekli kayıtların yapılmamasıyla ilgilidir. Sonuç olarak, bu eksiklikler nedeniyle Bilanço’da 264-Özel Maliyetler Hesabı ve 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın toplamda 1.034.026,00 TL eksik görünmesine, Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda ise 630-Giderler Hesabı’nın aynı tutarda fazla görünmesine yol açmaktadır. |
BULGU: Kiralanan Taşınmazlar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların Özel Maliyetler Hesabına Kaydedilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
İdare tarafından kiracı sıfatı ile kullanılan hizmet binaları için yapılan ve kira süresi sonunda mal sahibine bırakılacak nitelikteki değer artırıcı harcamaların önemli bir kısmının 264-Özel Maliyetler Hesabı’na kaydedilmediği, doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliğinin 264-Özel Maliyetler Hesabı’nın niteliğine ilişkin 198’nci maddesinde bu hesabın kiralanan gayrimenkullerin geliştirilmesi veya ekonomik değerinin kalıcı olarak arttırılması amacıyla yapılan giderler ile bu gayrimenkullerin kullanılması için yapılıp kira süresinin sonunda mal sahibine bırakılacak olan varlıkların izlenmesi için kullanılacağı hüküm altına alınmıştır.
Aynı Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 199’uncu maddesine göre, bütçeye gider kaydıyla edinilen özel maliyet tutarlarının bir taraftan 264-Özel Maliyetler Hesabı’na borç, kesintiler ilgili hesaba, ödenecek tutar ise 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabı’na borç, 835-Gider Yansıtma Hesabı’na alacak kaydedilmesi gerekmektedir.
Yukarıda açıklanan mevzuat çerçevesinde İdare tarafından kiralanan taşınmazların kullanımı için yapılacak ve kira süresi sonunda mal sahibine bırakılacak değer artırıcı harcamalar 264-Özel Maliyetler Hesabı’na borç kaydedilmek sureti ile muhasebeleştirilmelidir. Ayrıca dönem sonunda bu hesaba kaydedilen tutarlar için 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın alacaklandırılması ve 630-Giderler Hesabı’nın borçlandırılması suretiyle amortisman ayrılması gerekmektedir.
Uygulamada İdare tarafından kiralanan ve hizmete elverişli hale getirmek için söz konusu gayrimenkulün üzerinde yapılan gayrimenkulü geliştirici veya değerini arttırıcı harcamalar ile sonradan mal sahibine terk edilecek varlıkların bir kısmının 264-Özel Maliyetler Hesabı’nda izlenmediği ve doğrudan giderleştirildiği görülmüştür. İdare ile yapılan görüşmelerde 264-Özel Maliyetler Hesabı’nın 2020 yılına göre artış gösterdiği belirtilse de bulgumuz yapılması gerekirken yapılmayan kayıtlarla ilgilidir. Bu durum Bilanço’da 264-Özel Maliyetler Hesabı ve 268-Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın 1.034,026,00 TL eksik, Faaliyet Sonuçları Tablosu’nda ise 630-Giderler Hesabı’nın aynı tutarda fazla görünmesine sebep olmaktadır.