|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay denetim raporları, genel bütçeli idareler ve tesislerdeki depozito ve teminat hesaplarının hatalı kullanımını ortaya koymaktadır. İncelemeler, su, elektrik ve doğal gaz abonelikleri için bir yıldan uzun süreli güvence bedellerinin 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında takip edildiğini göstermektedir. Ayrıca, bazı güvence bedellerinin doğrudan gider olarak 630 Giderler Hesabına kaydedildiği tespit edilmiştir. Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği, bu hesapların kullanımına ilişkin net tanımlar sunmakta ve uzun süreli güvence bedellerinin doğru hesapta izlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Uygulamada, Göç İdaresi Başkanlığı’nın yıllık bilançolarında, bir yıldan uzun süreli depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin sürekli olarak hatalı hesaplarda izlendiği görülmektedir. Örneğin, 2015-2021 yılları arasında bu hesaplarda kaydedilen tutarlar, 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında yer almış ve bu durum bilanço ile faaliyet sonuçları tablolarında hatalara yol açmıştır. Kamu idaresi, bu hataların düzeltilmesi için gerekli çalışmalara başlamış olsa da, 2022 yılında yapılan kayıtların 2021 yılı mali tablolarındaki hataları düzeltme etkisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla, su, elektrik ve doğalgaz abonelikleri için ödenen güvence bedellerinin doğru bir şekilde muhasebeleştirilmesi amacıyla 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılması gereklidir. |
BULGU: Verilen Depozito ve Teminatlar Hesaplarının Hatalı Kullanılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Kurumun mali tablolarının incelenmesinde su, elektrik ve doğal gaz abonelikleri için ilgili firmalara bir yıldan daha uzun süre için verilen güvence bedellerinin 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında takip edildiği; bazı abonelikler için ödenen güvence bedellerinin ise 630 Giderler Hesabına kaydedilerek doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Duran Varlıklar” ana hesap grubu içerisinde yer alan 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 142’nci maddesinde bu hesabın, kamu idarelerince, bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idareleri veya kişilere bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in “Dönen Varlıklar” ana hesap grubu içerisinde yer alan 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 60’ıncı maddesinde bu hesabın, kamu idarelerince bir işin yapılmasının üstlenilmesi veya bir sözleşmenin ya da diğer işlemlerin karşılığı olarak diğer kamu idarelerine veya kişilere bir yıldan daha az süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesi için kullanılacağı ifade edilmiştir.
Buna göre bir yıldan daha uzun süreli yapılan su, elektrik ve doğal gaz abonelikleri için ilgili firmalara ödenen güvence bedellerinin 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Öte yandan, anılan Yönetmelik’in “Faaliyet Hesapları” ana hesap grubu içerisinde yer alan 630 Giderler Hesabına ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 402’nci maddesi gereğince; 630 Giderler Hesabı, bütçe ile ilgili olarak tahakkuk ettirilen ancak, bilanço hesabını ilgilendirmeyen giderlerin kaydında kullanılır. “Duran varlıklar” hesap grubu içerisinde yer alan 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı bilanço hesabını ilgilendirdiğinden bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğindeki değerlerin izlenmesinde 630 Giderler Hesabının kullanılması mümkün bulunmamaktadır.
Uygulamada;
– Göç İdaresi Başkanlığının 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 ve 2021 yılı Bilançolarında görülen ve sürekli olarak devretmelerinden bir yıldan daha uzun süreli verilen depozito ve teminat niteliğinde oldukları anlaşılan değerler 2015 yılında 223.803,59 TL; 2016 yılında 309.446,16 TL; 2017 yılında 315.967,31 TL; 2018 yılında 291.938,14 TL; 2019 yılında 323.621,41 TL; 2020 yılında 135.190,43 TL; 2021 yılında 218.412,40 TL 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 126 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabında,
– Van İl Göç İdaresi Müdürlüğü tarafından 2014 yılında yapılan elektrik ve 2015 yılında yapılan su abonelikleri için güvence bedeli olarak ilgili firmalara ödenen 8.091,25 TL + 452,10 TL = 8.543,35 TL 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabı yerine 630 Giderler Hesabında,
izlendiği dolayısıyla 126 ve 226 No.lu hesaplar itibarıyla bilançoda, 630 No.lu hesap itibarıyla da faaliyet sonuçları tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, bulgu konusu hususun düzeltilmesine ilişkin çalışmalara başlanıldığı ve bazı birimlerce düzeltici işlem tesis edildiği bildirilmiştir. Ancak, bulgu konusu hususa yönelik 2022 yılında yapılan kayıtların 2021 yılı dönem sonu mali tablolarındaki hatayı düzeltici bir etkisi bulunmamaktadır.
Duran varlıkların tam ve doğru olarak muhasebe kayıtları ile mali tablolara yansıtılması için bir yıldan daha uzun süreli yapılan su, elektrik ve doğalgaz abonelikleri için ilgili firmalara ödenen güvence bedellerinin muhasebeleştirilmesinde 226 Verilen Depozito ve Teminatlar Hesabının kullanılması gerekmektedir.