|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Jandarma Genel Komutanlığı’nın bazı birimlerinde, ön ödemeli doğal gaz ve su sayaçlarına ait bedeller ile karayolları geçiş ücretlerinin muhasebeleştirilmesinde hatalar tespit edilmiştir. Bu giderlerin, ilgili hesaplar olan 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı yerine doğrudan 630 Giderler Hesabında kaydedildiği görülmüştür. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen tahakkuk esasına göre, bu tür giderlerin doğru hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.
Yönetmelik, kamu idarelerinin gelir ve gider işlemlerinin tahakkuk esasına dayalı olarak takip edilmesini öngörmektedir. Gelecek dönemlere ait önceden ödenen giderlerin, ilgili hesaplarda izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ancak uygulamada, bu giderlerin doğrudan giderleştirilmesi, bilanço ve faaliyet sonuçları tablolarında yanlışlıklara yol açmıştır. Kamu idaresi, bu durumun düzeltilmesi için gerekli adımları atmaya başlamıştır. Doğal gaz ve su bedelleri ile karayolları geçiş ücretlerinin, vadesine göre doğru hesaplarda kaydedilmesi ve tüketim gerçekleştiğinde ilgili tutarın 630 Giderler Hesabına aktarılması gerekmektedir. Bu uygulama, muhasebe süreçlerinin doğruluğunu sağlamada kritik öneme sahiptir. |
BULGU: Gelecek Dönemlere Ait Giderlerin İlgili Hesaplarda İzlenmeden Doğrudan Giderleştirilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Jandarma Genel Komutanlığının bazı birimlerinde ön ödemeli doğal gaz ve su sayaçlarına peşin olarak yüklenen doğal gaz ve su bedelleri ile karayolları geçiş ücretlerinin vadelerine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan 630 Giderler Hesabında muhasebeleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin birinci fıkrasının (ff) bendine göre tahakkuk esası, bir ekonomik değerin yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesini ifade etmektedir.
Aynı Yönetmelik’in “Faaliyet Sonuçları Tablosu İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinin (a) bendinde; kamu idarelerinin faaliyetlerine ilişkin gelir ve gider işlemlerinin, tahakkuk esasına dayalı olarak gelir ve gider hesaplarında izleneceği, “Varlıklara ilişkin ilkeler” başlıklı 9’uncu maddesinin (g) bendinde ise, gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak, gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirlerin muhasebeleştirileceği ve bilançoda gösterileceği hükme bağlanmıştır.
Anılan Yönetmelik’in 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı başlıklı 101 ve 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabı başlıklı 151’inci maddelerinde söz konusu hesapların, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkmasına rağmen, gelecek aylara veya yıllara ait olan giderlerin izlenmesi için kullanılacağı belirtilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 116 ve 205’inci maddelerinde de benzer ifadeler yer almıştır.
Uygulamada, gelecek aylara veya yıllara ait olup önceden ödenen giderlerin vadesine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı ile 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında takip edilerek tüketim gerçekleştikçe 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekirken doğrudan giderleştirildiği, dolayısıyla anılan hesaplar itibarıyla bilanço ve faaliyet sonuçları tablosunda hataya neden olunduğu tespit edilmiştir.
Kamu idaresince, söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin işlemlere başlanıldığı ifade edilmiştir.
Ön ödemeli doğal gaz ve su sayaçlarına peşin olarak yüklenen doğal gaz ve su bedelleri ile karayolları geçiş ücretlerinin vadesine göre 180 Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı veya 280 Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına kaydedilmesi, tüketim gerçekleştiğinde ise buna ilişkin tutarın 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.