|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Bakanlığa tahsisli taşınmazların muhasebeleştirilmesi ve mali tablolara kaydedilmesi işlemlerinin tamamlanmadığını ortaya koymuştur. Bu durum, Bakanlığa ait arazi, arsa ve binaların mali tablolarda eksik bir şekilde raporlanmasına yol açmıştır. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik, kamu idarelerinin mülkiyetinde veya kullanımında bulunan taşınmazların kaydını ve kontrolünü düzenlemekte, bu işlemlerin yetkili birimler tarafından gerçekleştirilmesi gerektiğini belirtmektedir.
Taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili düzenlemeler, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği çerçevesinde yapılmıştır. Ancak, tahsis işlemlerinin tamamlanmaması ve muhasebe birimlerine gerekli bildirimlerin yapılmaması gibi sebeplerle, Bakanlığa tahsisli taşınmazların muhasebe kayıtlarına yansıtılamadığı anlaşılmaktadır. 2021 yılı mali tablolarında yer alan 5.231.952.941,96 TL’lik tutar, tahsisli taşınmazların gerçek değerini yansıtmamaktadır. Kamu idaresi, taşınmaz envanter işlemlerinin tamamlandığını, ancak tahsisli taşınmazların güncel değerlerinin kaydedilmesinde eksiklikler bulunduğunu belirtmiştir. Bu sorunların çözümü için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile işbirliği içinde çalışmalar sürdürülmektedir. Bakanlığın mali tablolarının doğruluğunu sağlamak amacıyla, envanter işlemleri tamamlanan taşınmazların güncel değerleriyle muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Bakanlığa Tahsisli Taşınmazların Muhasebeleştirilmesine ve Mali Tablolara Kaydedilmesine İlişkin İşlemlerin Tamamlanmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığa tahsisli arazi, arsa ve binaların kaydına ilişkin muhasebe işlemlerinin tamamlanmadığı, dolayısıyla söz konusu taşınmazların mali tablolarda eksik raporlandığı görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin 4’üncü maddesinde, taşınmaz ve hakların, kamu idarelerinin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan, eklenti ve bütünleyici parçaları dahil olmak üzere arazi, arsa, bina, yer altı ve yer üstü düzenleri ile sınırlı aynî haklar ve kişisel hakları; kamu idarelerinin yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların ise tapu kütüğünde üçüncü kişiler veya diğer kamu idareleri adına tescilli olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, kiralama, kullanma izni verilmesi ve tahsis gibi yollarla yönetim veya kullanım hakkı kamu idarelerine verilen taşınmazları ifade ettiği belirtilmiştir.
İlgili Yönetmeliğin 5’inci maddesinin birinci fıkrasında taşınmazların kayıt ve kontrol işlemlerinin, kamu idarelerine ait taşınmazların mevcutlarla birlikte içinde bulunulan yılda çeşitli yollarla edinilenlerin ve elden çıkarılanların miktar ve değer olarak takip edilmesi amacıyla kayıt altına alınması olduğu belirtilmiştir. Aynı maddenin altıncı fıkrasında ise, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin yönetiminde ve kullanımında bulunan taşınmazların kaydı ve yönetimi ile ilgili olarak bu Yönetmelik gereğince yapılması gereken kayıt ve kontrol işlemlerinin bu idarelerin yetkili ve görevli birimleri tarafından yapılacağı ifade edilmiştir.
Mülkiyeti Hazineye veya diğer kamu idarelerine ait olup bir başka kamu idaresine tahsis edilen taşınmazların tahsis edildikleri kamu idarelerinin mali tablolarında gösterilmesini teminen, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 130, 131 ve 132’nci maddeleri ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 170, 172, 174, 176 ve 186’ncı maddelerinde gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Bu kapsamda, Muhasebat Genel Müdürlüğünün 41 Sıra No’lu Genel Tebliği’nde tahsis edilen taşınmazların izlenebilmesi amacıyla “02 Kamu İdaresinin Tahsis Ettiği Taşınmazlar” ve kamu idarelerine tahsisli olan taşınmazların izlenebilmesi amacıyla da “03 Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar” yardımcı hesaplar olarak belirlenmiş ve bu yardımcı hesaplar merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin detaylı hesap planına eklenmiştir. Aynı Genel Müdürlüğün 27.04.2015 tarihli ve 90192509-010.03-4167 sayılı “Taşınmaz Tahsis İşlemleri” konulu yazısında ise, tahsis işlemi kapsamında kamu idareleri ve muhasebe birimlerince yapılacak işlemler alt başlıklar (muhasebe birimine bildirim, muhasebeleştirme, değer artırıcı harcamalar, tahsisin sonlandırılması ve diğer hususlar) halinde örnekler verilmek suretiyle detaylı olarak açıklanmıştır.
İnşaat ve Emlak Genel Müdürlüğünce (Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Emlak Daire Başkanlığı) taşınmaz envanter işlemlerinin yapılarak Milli Eğitim Bakanlığı Coğrafi Bilgi Sistemleri (MEBCBS) veri tabanına aktarılması işlemlerinin tamamlandığı ve bunun sonucunda ülke genelinde Bakanlığa tahsisli toplam bina sayısının 133.074, üzerinde yapı olmayan taşınmazlardan imar planlarında eğitim alanı olarak ayrılmış olanların 67.839, yatırım teklifi olanların sayısının ise 492 olduğu görülmüştür. Ancak tahsis işlemlerinin tamamlanamaması, muhasebe birimlerine gerekli bildirimlerin yapılmaması vb. nedenlerle, Bakanlığa tahsisli taşınmazların tamamının muhasebe kayıtlarına yansıtılamadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla 2021 yılı mali tablolarında yer alan 5.231.952.941,96 TL’lik tutar, tahsisli taşınmazların tamamına karşılık gelen değeri temsil etmemektedir.
Kamu idaresi cevabında; taşınmaz envanter işlemlerinin MEBCBS uygulaması üzerinden tamamlandığı, ilgili Yönetmelik hükümlerinin uygulanması amacıyla oluşturulan Taşınmaz Modülüne tahsisli taşınmazların güncel değerleriyle henüz tam ve eksiksiz olarak kaydedilemediği, gerek tahsis işlemlerine gerekse tahsise konu taşınmazların değer tespitine ilişkin eksikliklerin giderilerek sorunların çözüme kavuşturulması yönünde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile çalışmaların sürdürüldüğü belirtilmiştir.
Bakanlık mali tablolarının tahsisli taşınmazların değerini tam ve doğru olarak ortaya koyabilmesini teminen, envanter işlemleri tamamlanan tahsisli taşınmazların güncel değerleriyle muhasebeleştirilerek kaydedilmesi gerekmektedir.