|
ÖZET: Hastane inşaatlarında kurulan trijenerasyon ve kojenerasyon sistemlerinin, hastaneler faaliyete geçtikten sonra kullanılmadığı tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, bu sistemlerin yüksek maliyetine rağmen atıl durumda beklediğini ortaya koymaktadır. 2012 yılında yayımlanan genelgeye göre, 200 yatak kapasitesine sahip ve doğal gaz bulunan bölgelerdeki yeni hastanelerde bu sistemlerin uygulanması zorunlu hale getirilmiştir. Ancak, hastanelerin devreye girmesiyle birlikte bu sistemlerin etkin bir şekilde kullanılmadığı görülmektedir.
Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü tarafından 2018 yılında yapılan açıklamada, trijenerasyon sistemlerinin devreye alınamamasının nedenleri arasında mevzuat işlemlerinin tamamlanmaması ve teknik personel eksikliği yer almaktadır. Bazı hastanelerde bu sistemler hizmete girmeden önce gerekli testlerin yapılması için yeterli süre geçmemiştir. Öte yandan, Tekirdağ Şehir Hastanesi gibi bazı örneklerde sistemlerin hemen devreye alındığı da gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, maliyetleri yüksek olan bu sistemlerin hastaneler faaliyete geçtikten sonra atıl kalmaması için gerekli önlemlerin alınması ve uygulama birliğinin sağlanması gerekmektedir. Ayrıca, gelecekteki ihale süreçlerinde bu sistemlerin yer alıp almayacağına dair maliyet-fayda analizi yapılması önem arz etmektedir. |
BULGU: Hastane Yapım İşlerinde Projede Yer Alan Trijenarasyon / Kojenerasyon Sistemlerinin Hastaneler Faaliyete Geçtikten Sonra Kullanılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından anahtar teslimi götürü bedel ihale usulüyle ihale edilen hastane inşaatlarında, proje kapsamında kurulumları yapılan trijenerasyon /kojenerasyon sistemlerinin bir kısmının hastaneler faaliyete geçtikten sonra kullanılmadığı tespit edilmiştir.
Tijenerasyon / kojenerasyon sistemleri hastane inşaatlarında yaklaşık maliyette oransal olarak yüksek değere sahip, nitelikli makine (cihaz) türleridir. Bakanlıkça 2012 yılında çıkartılan “Mevcut ve Yeni Yapılacak Sağlık Tesislerinde Uyulması Gereken Asgari Teknik Standartlar” başlıklı Genelge uyarınca, 200 yatak kapasitesinden büyük en az 20.000 m2 kapalı alana sahip, bulunduğu bölgede doğal gaz bulunan yeni hastane projelerinde ve inşaatlarında kojenerasyon, trijenerasyon sistemi uygulanmasına karar verilmiştir. Ancak elektrik enerjisi üretimi gerçekleştirip, elektrik tüketiminde tasarruf sağlaması amacı ile düşünülen bu sistemlerin hastaneler faaliyete geçtikten sonra genel olarak kullanılmadığı, atıl vaziyette bekletildiği görülmektedir.
Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğünce 2018 yılında yazılan yazıda; yukarıda yer alan genelge uyarınca projelerde uygulanan /uygulanacak olan trijenarasyon sistemlerinin gerek mevzuat işlemlerinin sonuçlandırılamaması gerek bazı hastanelerde konuya vakıf teknik personelin bulunmaması nedeniyle hastanelerin devreye girmesine rağmen cihazların kapalı vaziyette beklediği belirtilmiştir.
Kamu idaresi tarafından gönderilen cevapta; merkezi bütçe kaynakları ile yapılan 32 hastanede trijenerasyon sisteminin kurulduğu, bunlardan 12’sinin devreye alındığı, 8’i için ruhsatlandırma işlemlerinde son aşamaya gelindiği, 12’si için ise ruhsatlandırma sürecinin devam ettiği, cihazların verimlilik testlerinin yapılabilmesi için hastanelerin asgari 9-12 ay faaliyet göstermesi gerektiği belirtilmiştir.
İdare tarafından gönderilen cevapta, trijenerasyon sistemlerinin faaliyete geçip, verimli çalışmasına ilişkin ihtiyaç duyulan asgari süreler belirtilmiştir. Oysa ki bulgu konusu yapılan husus, hizmete girmesinin üzerinden 3 yıldan fazla süre geçen hastanelerde bile bu sistemlerin kullanılmaya başlamamış olmasıdır. Kaldı ki; Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğünce 2018 yılında yazılan yazıda da; hastane projelerinde yer alan trijenarasyon sistemlerinin sadece mevzuat işlemlerinin sonuçlandırılamaması sebebiyle değil bazı hastanelerde konuya vakıf teknik personelin bulunmaması nedeniyle de hastanelerin devreye girmesine rağmen cihazların kapalı vaziyette beklediği ifade edilmiştir. Ayrıca Tekirdağ Şehir Hastanesi örneğinde olduğu gibi, bazı hastaneler hizmete girer girmez, trijenerasyon sistemlerinin devreye alındığı da görülmektedir. Dolayısıyla, bu sistemlerin devreye alınabilmeleri için hastane inşaatı devam ederken gerekli başvuruların, testlerin ve proje onay süreçlerinin eş zamanlı olarak yürütülmesi gerekmektedir.
Bununla birlikte kimi hastane yapım işlerinde işin devamı sırasında söz konusu cihazların iş azalışı kapsamında projeden çıkartılmasına onay verildiği kimi yapım işlerinde ise iş azalışı olarak teklif edilmesine rağmen azalışa onay verilmediği proje kapsamında monte edildiği, dolayısıyla standart bir uygulama olmadığı da görülmektedir.
Bu itibarla, maliyet bedeli yüksek olan trijenerasyon/kojenerasyon sistemlerinin hastaneler faaliyete geçtikten sonra atıl durumda bekletilmesinin önüne geçecek tedbirlerin alınması ve mevcut sistemlerin kullanılması konusunda uygulama birliğinin sağlanması, bu sistemlerin sonraki ihalelerde yer alıp almamasına ilişkin maliyet fayda analizi yapılarak bundan sonraki ihale süreçlerinde yapılacak analize göre bu sistemlerin alınıp alınmayacağına karar verilmesi gerekmektedir.