ÖZET: Müstafi sayılma işlemlerinin gecikmesi, ilgili personele ödenen ücretlerin uzamasına yol açmıştır. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, müstafi sayılması gereken kişilerin işlemleri zamanında gerçekleştirilmemiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 94. maddesi gereğince, 10 gün ve üzeri süreyle görevini terk eden bireylerin istifa etmiş sayılması ve maaş ödemelerinin kesilmesi gerekmektedir. Ancak, İstanbul’daki denetimlerde, 2020 ve 2021 yıllarında 209 personelin bu durumu gözlemlenmiş ve müstafi sayılma işlemleri 9 aya kadar uzamıştır. Bu süreçte, ilgili kişilere maaş ödemeleri devam etmiş ve sonrasında tahsilat sorunları yaşanmıştır.

Kamu idaresi, müstafi sayılma işlemlerinin hızlandırılması için il müdürlüklerine talimat vermiştir. Bu durum, kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanımını sağlamak amacıyla müstafi sayılma süreçlerinin dikkatle izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Kamu zararını önlemek adına, bu süreçlerin zamanında tamamlanması büyük önem taşımaktadır.

BULGU: Müstafi Sayılma İşleminin Uzaması Nedeniyle Personele Gecikilen Dönem Kadar Ücret Ödenmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Müstafi sayılması gereken kişilerin müstafi sayılma işlemlerinin zamanında yapılmadığı görülmüş olup müstafi işlemlerinin zamanında yapılmaması nedeniyle gecikilen dönem kadar ücret ödenmesine neden olunmuştur.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 94’üncü maddesinde yer alan;
Mezuniyetsiz veya kurumlarınca kabul edilen mazereti olmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkinin kesintisiz 10 gün devam etmesi halinde, yazılı müracaat şartı aranmaksızın, çekilme isteğinde bulunulmuş sayılır.” hükmü gereğince mezuniyetsiz ve kurumlarınca kabul edilen mazereti olmadan görevini kesintisiz olarak 10 gün ve üzeri terk eden kişilerin istifa etmiş sayılmaları ve kurumla ilişiğinin kesilip maaş ödemelerinin kesilmesi gerekmektedir.
İstanbul İlinde yapılan yerinde denetimler sırasında 2020 ve 2021 yıllarında 209 personelin 10 gün ve üzeri sürelerle işe gelmedikleri bu süreçte istifa etmiş sayılma işlemlerinin uzadığı ve idarenin ilgili kişilere ödeme yapmaya devam ettiği görülmüştür.
Müstafi sayılma işleminin sürecinin 9 aya kadar uzadığı ve bu süreçte müstafi sayılanlara maaş ödemelerinin devam ettiği daha sonra yapılan ödemeler için alacak kaydının oluşturulduğu fakat ilgili kişilerden tahsilat yapamama sorunuyla karşılaşıldığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, bulgu konusu edilen hususların hızlandırılması ve gecikmeye mahal vermeden yerine getirilmesi için il müdürlüklerinin talimatlandırıldığı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması, kamu zararına sebebiyet verilmemesi açısından müstafi sayılma işlemlerine ilişkin süreçlerin hassasiyetle takip edilmesi gerekmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU

Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu Önceki Yıl/Yıllar Sayıştay Denetim Raporuna İlişkin İzleme Tablosu
Bulgu Adı Yıl/Yıllar İdare
Tarafından
Yapılan
İşlem
Açıklama
Kamu Özel İş Birliği Modeli ile İşletilen Şehir Hastanelerinde Yer Teslimi Yapılmadan İnşaat İşleri Başlamasına Rağmen Yatırım ve İşletme Dönemlerine İlişkin Revizyonların Yapılmaması 2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Diğer Bulgular” bölümünde rapor konusu edilmiştir.
Kamu Özel İş Birliği Modeli ile İnşa Ettirilen Şehir Hastanelerinde Yaptırılmayan/Yapılmayan İmalatlar İçin Toplam Sabit Yatırım Tutarı Revizyonunun Yapılmaması 2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Diğer Bulgular” bölümünde rapor konusu edilmiştir.
Bazı Şehir Hastanelerinin Faaliyete Geçtiği Tarihte Teslim Edil(e)meyen Trijenerasyon Tesisleri ile İlgili Olarak Geç Teslim Nedeniyle Oluşan Zararın Tazmin Edilmemesi, Hizmetlerle İlgili Ödemelerden Kesinti
Yapılmaması ve İhale Dokümanında Öngörülen Şartlara Uygun Tesis Kurulmaması
2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus nihai tamamlama sürecine ilişkin olduğundan bulgu konusu içerik eksiklikler için “Diğer Bulgular” bölümünde yer alan “Kamu Özel İş Birliği Modeli ile İnşa Ettirilen Şehir Hastanelerinde Yaptırılmayan/Yapılmayan İmalatlar İçin Toplam Sabit
Yatırım Tutarı Revizyonunun
Yapılmaması ve Bu Eksikliklerin Etki Ettiği Hizmetler İçin Hizmet Değişikliği Yapılmaması” bulgusunda işlenmiştir.
Bazı Şehir Hastanelerinde Ticari Alanlarla İlgili Hatalı Uygulamalar 2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Diğer Bulgular” bölümünde “Kamu Özel İş Birliği Modeli ile İşletilen Şehir Hastanelerinde Ticari Alanlara İlişkin Hususlar” bulgusunda rapor konusu edilmiştir.
Ankara Bilkent Şehir Hastanesinde Görevli Şirketin Mutabakat Hükümlerine Uymayarak Taşınmaz Üzerindeki İrtifak Hakkı ile İpoteği Kaldırmaması 2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Diğer Bulgular” bölümünde rapor konusu edilmiştir.
Kayseri Şehir Hastanesinde Fiili Tamamlama Tarihine İlişkin Uyuşmazlıkla İlgili Tahkim Süreci Başlatılmaması Hususunda Görevli Şirket ile Anlaşmaya Varılması ve Hizmet Bedellerinin Döviz Kuru Esas Alınarak Belirlenmesi 2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Diğer Bulgular” bölümünde rapor konusu edilmiştir.
Anahtar Teslimi Götürü Bedel
Üzerinden İhale Edilen Yapım
İşlerinde Karşılaşılan Sorunlar
2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Diğer Bulgular” bölümünde rapor konusu edilmiştir.
Uluslararası Kuruluşlara Yapılan
Katkı Taahhüt ve Ödemelerinin
Nazım Hesaplarda İzlenmemesi
2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Diğer Bulgular” bölümünde rapor konusu edilmiştir.
İdarenin Kullanımında Bulunan
Taşınmazlarla İlgili Hatalar
2020 Kısmen
Yerine
Getirildi
İlgili husus “Diğer Bulgular” bölümünde “İdarenin Kullanımında Bulunan Taşınmazlara
İlişkin Cins Tashihlerinin Yapılmaması” bulgusunda yer almaktadır.
Geçici Kabulü Yapılan Yatırımların
İlgili Maddi Duran Varlık
Hesaplarına Aktarılmaması
2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde rapor konusu edilmiştir.
Finansal Kiralama İşlemlerinden Doğan Mali Borçların ve Borçlanma Maliyetlerinin Hatalı Sunulması 2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde “Şehir Hastanelerinin Muhasebe İşlemlerinde Tespit Edilen Eksiklikler” bulgusunda rapor konusu edilmiştir.
Şehir Hastanelerinin Muhasebe
İşlemlerinde Tespit Edilen
Eksiklikler
2020 Yerine
Getirilmedi
İlgili husus “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde rapor konusu edilmiştir.

SAĞLIK BAKANLIĞINA BAĞLI DÖNER
SERMAYE İŞLETMELERİ
2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
1. KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
74
2. KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
80
3. SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
81
4. DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
81
5. İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Hata! Yer işareti tanımlanmamış.
6. DENETİM GÖRÜŞÜ
81
7. DENETİM BULGULARI
82
8. EKLER
133

TABLOLAR LİSTESİ
Tablo 1: Kadro/Pozisyonu Döner Sermaye İşletmelerinde Bulunan Personel Sayıları .. 75
Tablo 2: Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırması 78
Tablo 3: Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırması 78
T.C. Sayıştay Başkanlığı

KISALTMALAR
CK Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
DMO Devlet Malzeme Ofisi
DSİBMY Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği
GYMY Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği
HBYS Hastane Bilgi Yönetim Sistemi
KHK Kanun Hükmünde Kararname
KİT Kamu İktisadi Teşebbüsü
KÖİ Kamu Özel İş Birliği
MKYS Malzeme Kaynak Yönetim Sistemi
SGK Sosyal Güvenlik Kurumu
TDMS Tek Düzen Muhasebe Sistemi
TL Türk Lirası
TÜFE Tüketici Fiyat Endeksi

T.C. Sayıştay Başkanlığı
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
Sağlık Hizmeti Almak veya Turistik Amaçlı Gelen Yabancı Uyruklu Kişilere Verilen Sağlık Hizmetlerinden Doğan Alacakların Takip ve Tahsil İşlemlerinin Gerçekleştirilememesi
Tahsili Şüpheli Hale Gelen Alacaklarla İlgili Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması
Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabında İzlenmesi Gereken Taşınırların Maddi Duran Varlıklara İlişkin Diğer Hesaplarda Kayıt Altına Alınması
Maddi Duran Varlıkların Elden Çıkarılacak Stoklar ve Maddi Duran Varlıklar Hesabına Aktarılmasında Hatalı Uygulamalar Bulunması
Dönem Ayırıcı Hesapların Kullanımındaki Eksiklikler
B. Diğer Bulgular
Su Analiz Gelirlerinin Tahsil Edilememesi
Bakanlığa Bağlı İl Sağlık Müdürlükleri ile Sağlık Tesislerindeki Taşınır Mal Yönetimine İlişkin Aksaklıklar
Bakanlık ile Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü Arasında Akdedilen Tedarik İşbirliği Protokolü Kapsamında Başlatılan Sağlık Market Uygulamasındaki Aksaklıklar
İdarece Kiralanan Kantinlerde Yükleniciler Tarafından İlk Kira Bedeli Ödenmesine Rağmen Sonraki Kira Bedellerinin Ödenmemesi Ve Kira Sözleşmesi Bitmesine Rağmen Kantinlerin Boşaltılamaması
Kantin ve Benzeri Ticari Alanların Kiralama İşlemlerinde Covid-19 Salgını Sebebiyle Uygulanan Kira İndirimlerinde Standart Bir Hesaplama Yöntemi Bulunmaması ve Hesaplamaya Esas Parametrelerin Değişmesine Rağmen Salgın Başlangıcındaki Veriler Üzerinden Hesaplanan Oranda Kira İndirimlerinin Devam Ettirilmesi
Bakanlığa Bağlı Sağlık Tesislerinde Bulunan Ticari Alanlara İlişkin Kira Sözleşmelerinde Belirlenen Hükümlerin Bazılarına Uygun Hareket Edilmemesi
Sözleşmesinde Garanti Koşulu Öngörülen Mal Alımları İçin Alınan Kesin Teminatların Garanti Süresinin Tamamını Kapsamaması
Sürekli İşçi Kadrolarına Geçirilen Alt İşveren İşçilerinin Bireysel İş Sözleşmelerinin Asgari Ücretin Belli Bir Yüzde Fazlası Olarak İmzalanması
Sürekli İşçilerin Birikmiş Ücretli Yıllık İzinlerinin Kullandırılmaması
Döner Sermaye İşletme Birimleri Arasındaki Mal Teslimlerinin Eksik Muhasebeleştirilmesi
Stok veya Maddi Duran Varlıkların Alımı İçin Yapılan Ön Ödemelerin İş Avansları Hesabında Takip Edilmesi
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
04.01.1961 tarih ve 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun’un 1’inci maddesinde, Sağlık Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatında döner sermaye işletmesi kurabileceği hüküm altına alınmıştır.
Döner sermaye işletmeleri ve bu işletmelere tahsis edilen döner sermayenin tanımına Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin (DSİBMY) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde döner sermaye; genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine kanunlarla verilen asli ve sürekli kamu görevlerine bağlı olarak ortaya çıkan ve genel idare esaslarına göre yürütülmesi mümkün olmayan mal ve hizmet üretimine ilişkin faaliyetlerin sürdürülebilmesi için, kamu idaresine bağlı olarak kurulmuş işletmelere tahsis edilen sermaye; (h) bendinde işletme, (b) bendi uyarınca verilen sermayenin tahsis amacını gerçekleştirmek üzere kurulan döner sermaye işletmeleri olarak ifade edilmiştir.
1 sayılı CK’nın 354’üncü maddesinde Bakanlığın merkez hizmet birimleri sayılmıştır. Bu kapsamda 209 sayılı Kanun’un 1’inci maddesine göre Bakanlıkça merkez teşkilatında aşağıda sayılan döner sermaye işletme birimleri kurulmuştur:
a) Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
b) Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
ç) Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
ğ) Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü İşletme Birimi,
ı) Teftiş Kurulu Başkanlığı İşletme Birimi,
Strateji Geliştirme Başkanlığı İşletme Birimi,
Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliği İşletme Birimi,
Özel Kalem Müdürlüğü İşletme Birimi.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
1.2.1. Teşkilat Yapısı
Sağlık Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatından oluşmaktadır. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin (CK) 371’inci maddesinde; Bakanlığın taşra teşkilatı kurmaya yetkili olduğu, il ve ilçe yönetim birimlerinin il ve ilçe sağlık müdürlükleri olduğu düzenlenmiştir. Bu teşkilatlanmaya paralel olarak, Bakanlık merkez hizmet birimleri, il sağlık müdürlükleri ve il sağlık müdürlüklerine bağlı sağlık tesislerinde döner sermaye işletme birimleri kurulmuştur.
İnsan Kaynakları
Döner sermaye işletmelerinin faaliyetleri kadro/pozisyonu Bakanlıkta ya da döner sermaye işletmelerinde bulunan personel eliyle yürütülmektedir. Sağlık Bakanlığı 2021 yılı İdare Faaliyet Raporu’nda personele ilişkin yayımlanan istatistiki bilgiler hem genel bütçede hem de döner sermaye işletmelerinde görev yapan personeli kapsamaktadır. Buna göre Bakanlığa bağlı görev yapan toplam 700.114 personel bulunmaktadır.
Denetim faaliyetleri kapsamında Bakanlıktan edinilen bilgiler doğrultusunda döner sermaye işletmelerinde kadro/pozisyonu bulunan personel sayılarına ilişkin bilgiler aşağıda Tablo 1’de yer almaktadır:
Tablo 1: Kadro/Pozisyonu Döner Sermaye İşletmelerinde Bulunan Personel Sayıları

Memur Memur Sözleşmeli Personel Sözleşmeli Personel İşçi İşçi
Unvan Çalışan Sayısı Unvan Çalışan Sayısı Unvan Çalışan Sayısı
Şef 11 Biyolog 22 Sürekli İşçi 733
Memur 9 Büro Personeli 178 Geçici İşçi 10
Veri Hazırlama ve Kontrol
İşletmeni
15 Çocuk Gelişimcisi 10 Sürekli İşçi
(696)
137.570
Sosyal Çalışmacı 104 Destek Personeli 99 Geçici İşçi
(696)
13
Diş Tabibi 729 Diğer Sağlık Personeli 171
Biolog 47 Diş Tabibi 0
Odyolog 3 Diyetisyen 37
Psikolog 185 Ebe 161
Perfüzyonist 4 Eczacı 2
Fizyoterapist 141 Fizyoterapist 35
Eczacı 132 Hemşire 1.452
Diyetisyen 134 Laborant 2
Sağlık Fizikçisi 5 Psikolog 18
Çocuk Gelişimcisi 53 Sağlık Fizikçisi 7
Hemşire 13.157 Sağlık Teknikeri 336
Ebe 718 Sosyal Çalışmacı 16
Sağlık Memuru 5.266 Tekniker 6
Sağlık Teknikeri 2.534 Teknisyen 10
Laborant 3
Sosyolog 5
Programcı 2
Mühendis 10
Mimar 5
Tekniker 0
Teknisyen 2
Avukat 161
Hizmetli 7
TOPLAM TOPLAM 164.330 164.330 164.330

209 sayılı Kanun’un geçici 3’üncü maddesi çerçevesinde; Kanuna ekli (1) sayılı listede yer alan kadrolar ihdas edilerek, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye ekli (1) sayılı cetvelin Sağlık Bakanlığına ait bölümüne eklenmiştir.
Sağlık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Hakkında Yönetmelik’in “Kadro planı” başlıklı 5’inci maddesinde, döner sermaye kadrolarının ihdası, iptali ve benzeri işlemlerin 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olduğu hükmü bulunmaktadır.
2 sayılı Genel Kadro Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Atıflar” başlıklı 15’inci maddesinde; diğer mevzuatta 13.12.1983 tarih ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye yapılmış olan atıfların bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne yapılmış sayılacağı belirtilmiştir.
Mali Yapı
209 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesine dayanılarak çıkarılan Sağlık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Hakkında Yönetmelik ile Sağlık Bakanlığı döner sermaye işletmelerinin idaresi, sermayesi, gelir ve giderleri ile bütçe işlemlerine ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Anılan Yönetmelik’te döner sermaye işletmelerinin bütçelerinin hazırlanması ve kabulüne ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Bununla birlikte bütçe hazırlık ve kabul sürecine ilişkin işlemlerin bütçe çağrısında belirtilen hususlar çerçevesinde yürütüldüğü görülmüştür.
Söz konusu Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde döner sermaye işletmelerinin gelirleri, 10’uncu maddesinde ise döner sermaye işletmelerinin giderleri sayılmıştır.
209 sayılı Kanun gereğince Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı için 10.000.000.000,00 TL döner sermaye tahsis edilmiştir. Döner sermaye gelirleri, işletme karları ile bağışlardan ve Devlet yardımlarından oluşmaktadır.
Sağlık Bakanlığına bağlı merkez ve taşra teşkilatlarında bulunan döner sermaye işletme birimlerinin bütçeleme süreci, Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından, il sağlık müdürlükleri ile merkez döner sermaye işletme birimlerine yapılan bütçe çağrısı ile başlamaktadır.
İl sağlık müdürlükleri, müdürlüklerine bağlı döner sermaye işletme birimlerine ait bütçe tekliflerini gerekçeleri ile birlikte hazırlayarak konsolide şekilde Strateji Geliştirme Başkanlığının inceleme ve onayına sunmaktadır. Başkanlıkça gerekli inceleme ve düzeltmeler yapıldıktan sonra aynı Başkanlıkça bütçeler onaylanarak, ilgili il sağlık müdürlüklerine gönderilmektedir.
Diğer taraftan, Bakanlık merkez döner sermaye işletmesi ile işletme birimleri bütçe tekliflerini gerekçeleri ile birlikte hazırlayarak Strateji Geliştirme Başkanlığının inceleme ve onayına sunmaktadır. Başkanlıkça gerekli inceleme ve düzeltmeler yapıldıktan sonra bütçeler, Sağlık Bakanı tarafından onaylanarak, ilgili işletme birimlerine gönderilmektedir.
Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında bulunan 956 adet döner sermaye işletme birimini içerecek şekilde 209 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesine göre hazırlanan 2021 yılı konsolide bilançosunda; döner sermayeli işletmelerin sermayesi 10.000.000.000,00 TL olup toplam aktif büyüklüğü 8.744.751.428,06 TL’dir. Kurumun gelir tablosuna göre, döner sermaye gelir toplamı 92.046.305.849,57 TL, gider toplamı 89.635.064.211,46 TL; dönem net karı ise 2.411.241.638,11 TL’dir.
Sağlık Bakanlığına bağlı döner sermaye işletmelerine ait muhasebe sisteminden alınan bilgilere göre, 2021 yılında 85.942.481.346,00 TL ödenek tahsis edilmiş, 85.220.469.544,60 TL tutarında harcama gerçekleştirilmiştir. Bütçe giderlerinin ekonomik sınıflandırmasına göre ödenek ve harcama bilgileri aşağıda Tablo 2’de sunulmuştur.
Tablo 2: Bütçe Giderlerinin Ekonomik Sınıflandırması

Hesap Adı Gider Bütçesi (TL) Gerçekleşme (TL) Fark (TL)
01. Personel Giderleri 19.843.923.184,00 19.832.200.958,54 11.722.225,46
02. Sosyal Güvenlik
Kurumlarına Devlet Primi
Giderleri
3.446.324.267,00 3.443.909.631,25 2.414.635,75
03. Mal ve Hizmet Alım Giderleri 31.341.719.765,00 31.011.608.672,08 330.111.092,92
05. Cari Transferler 5.629.406.881,00 5.618.799.260,71 10.607.620,29
06. Sermaye Giderleri 298.316.228,00 155.597.351,92 142.718.876,08
10. Ek Ödeme 25.179.665.620,00 25.158.353.670,10 21.311.949,90
11. Gider Bütçesi Dengeleme Payları 203.125.401,00 – 203.125.401,00
TOPLAM 85.942.481.346,00 85.220.469.544,60 722.011.801,40

Sağlık Bakanlığına bağlı döner sermaye işletmeleri için 2021 yılında 85.653.303.561,00 TL gelir planlanmış olup toplam 90.264.720.367,25 TL tutarında bütçe geliri elde edilmiştir. Bütçe gelirlerinin ekonomik sınıflandırmasına göre planlanan gelir ve gerçekleşen gelir bilgileri aşağıda Tablo 3’te sunulmuştur.
Tablo 3: Bütçe Gelirlerinin Ekonomik Sınıflandırması

Hesap Adı Gelir Bütçesi (TL) Gerçekleşme (TL) Fark (TL)
03. Mal ve Hizmet Gelirleri 48.065.923.980,00 46.854.915.772,19 -1.211.008.207,81
04. Alınan Bağış ve Yardımlar 1.950.737.586,00 1.258.761.660,27 -691.975.925,73
09. Diğer Gelirler 35.636.641.995,00 42.151.042.934,79 6.514.400.939,79
TOPLAM 85.653.303.561,00 90.264.720.367,25 4.611.416.806,25

Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Sağlık Bakanlığına bağlı merkez ve taşra teşkilatında bulunan döner sermaye işletmeleri, DSİBMY’ye tabi olup, muhasebe işlemleri Bakanlığın Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS) isimli bilişim sistemi üzerinden yürütülmektedir.
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermaye işletmelerinin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar DSİBMY’de düzenlenmiştir.
Anılan Yönetmelik’in 36’ncı maddesine göre muhasebe işlemi, bir işletmenin bir kamu idaresi veya diğer üçüncü kişilerle olan karşılıklı ekonomik ilişkileri veya işletmenin kendi içinde muhasebe işlemi olarak değerlendirilmesi ve raporlanması gereken ve para cinsinden ifade edilebilen her türlü işlemi ifade etmektedir. Muhasebe işlemi; karşılıklı yükümlülük doğuran mübadele ilişkisi, bir mal veya hizmetin karşılıksız olarak başka bir kuruma veya diğer üçüncü kişilere devri, işletmenin kendi içinde muhasebe işlemi olarak değerlendirilmesi gereken ve para cinsinden ifade edilebilen amortisman hesaplanması, yeniden değerleme yapılması, stokların kullanılması ve benzeri şekillerde gerçekleşmektedir.
Aynı Yönetmelik’in 38’inci maddesine göre, bir ekonomik değer yaratıldığında, başka bir şekle dönüştürüldüğünde, mübadeleye konu edildiğinde, el değiştirdiğinde veya yok olduğunda muhasebeleştirilmesi gerekmektedir. Hesaplar malî yıl esasına göre tutulmakta olup, gelir ve giderler tahakkuk ettirildikleri malî yılın hesaplarında gösterilmelidir.
Yönetmelik’in 565’inci maddesine göre mali tablolar, bilanço, gelir tablosu, satışların maliyeti tablosu, nakit akım tablosu ve sermaye hareketleri tablosundan oluşmaktadır. Malî tabloların amacı yatırımcılar, kredi verenler ve diğer ilgililer için karar almada yararlı bilgiler sağlamak, gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak ve varlıklar kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletme faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlamaktır. Malî tablolarda yer alan bilgilerin karar vericiler tarafından en iyi şekilde ve süratle kullanılabilmesi için bu tabloların anlaşılabilir, ihtiyaca uygun, güvenilir, karşılaştırılabilir olması ve zamanında düzenlenmesi gerekmektedir.
Sağlık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Hakkında Yönetmelik’in, “Defter, mali tablo ve belgeler” başlıklı 15’inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkralarında;
“ (1) Defter ve belgelerin muhasebe yetkililerince düzenlemesinde ve bunların Sayıştaya ve ilgili kamu idarelerine gönderilmesinde, 1/5/2007 tarihli ve 26509 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinde yer alan düzenlemeler ile Sayıştay tarafından belirlenen usul ve esaslara uyulur.
(2) …
(3) Sağlık Bakanlığı merkez döner sermaye saymanlığı, Sağlık Bakanlığı merkez ve İl Sağlık Müdürlükleri döner sermaye işletmelerinin bilançolarını Şubat ayı sonuna kadar konsolide ederek elektronik veya kağıt ortamında istenilecek şekilde ilgili yerlere verirler.” düzenlemesi yer almaktadır.
Bununla birlikte döner sermaye işletmeleri konsolide mali tabloları ve ekleri Bakanlık Strateji Geliştirme Başkanlığı tarafından hazırlanarak Sayıştay Başkanlığına gönderilmiştir.
Mali raporlamanın amacı; yöneticilere, kamuoyuna ve denetim yetkililerine bilgi sunmaktır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için; işlemlerin kayıt dışında kalmasının önlenmesi ile birlikte muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesinde, uluslararası standartlara uygun olarak hazırlanan mali tabloların belirlenen sürelerde yönetim ve ilgililerin bilgisine sunulması gerekmektedir.
“Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar”ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda sıralanmıştır:
Birleştirilmiş veriler defteri,
Geçici ve kesin mizan,
Bilanço,
Gelir tablosu.
Denetim yukarıda belirtilen defter, tablo ve belgeler ile anılan Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır.
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Sağlık Bakanlığına Bağlı Döner Sermaye İşletmelerinin 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan; geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının, “Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular” bölümünde belirtilen hesap alanları hariç tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.