ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Bakanlığa bağlı il sağlık müdürlükleri ve sağlık tesislerinin mal alımlarında, garanti koşulu öngörülen bazı durumlarda alınan kesin teminatların garanti süresini tam olarak kapsamadığını ortaya koymuştur. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na göre, kesin teminatların iadesi, taahhüdün sözleşme hükümlerine uygun yerine getirilmesi ve yüklenicinin borcunun olmaması şartına bağlıdır. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ise kesin teminat mektuplarının süresinin, ihale konusu malın kesin kabul tarihi ve garanti süresi dikkate alınarak belirlenmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Yapılan incelemeler, bazı mal alımlarında tedarikçiler tarafından sunulan teminat mektuplarının geçerlilik sürelerinin, garanti süresinin tamamını kapsamadığını göstermektedir. Bu durum, alım sürecinin başlatılması için gerekli olan muayene ve kabul işlemleri ile fatura kesim tarihleri arasındaki sürenin, garanti süresinin sonunda teminatsız kalma riskini doğurduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle, il sağlık müdürlüklerine, garanti süresinin sonuna kadar geçerli olacak şekilde teminat mektuplarının sürelerinin düzenlenmesi gerektiği bildirilmiştir.

Sonuç olarak, garanti koşulu öngörülen mal alımlarında, teminat mektuplarının sürelerinin sözleşme ve fatura tarihleri arasındaki süreyi de dikkate alarak belirlenmesi önem arz etmektedir. Ayrıca, nakdi teminat alındığında, teminatın iadesi için fatura tarihinden itibaren garanti süresinin tamamının beklenmesi gerekmektedir.

BULGU: Sözleşmesinde Garanti Koşulu Öngörülen Mal Alımları İçin Alınan Kesin Teminatların Garanti Süresinin Tamamını Kapsamaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlığa bağlı il sağlık müdürlükleri ve sağlık tesislerinin sözleşmesinde garanti koşulu öngörülen bazı mal alımlarında garanti süresince muhafaza edilmesi gereken ve teminat mektubu şeklinde alınan kesin teminatların garanti süresinin tamamını kapsamadığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde;
“Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların;
b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı,
Yükleniciye iade edilir.
…” hükmü yer almaktadır.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teminatlar” başlıklı 54’üncü maddesinin altıncı fıkrasında kesin teminat mektuplarının süresinin, ihale konusu malın kesin kabul tarihi ve garanti süresi öngörülen alımlarda garanti süresi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirleneceği ifade edilmektedir.
Aktarılan mevzuat hükümleri doğrultusunda, Bakanlığa bağlı birimlerin garanti süresi öngörülen mal alımlarında alınacak kesin teminat mektubunun süresini garanti süresini dikkate almak suretiyle belirlemesi, alınan kesin teminatın ve varsa ek kesin teminatların yarısını garanti süresi dolana kadar muhafaza etmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, Bakanlığa bağlı il sağlık müdürlükleri ile sağlık tesislerinin sözleşmesinde garanti koşulu öngörülen bazı mal alımlarında, tedarikçiler tarafından sözleşme öncesi teminat mektubu şeklinde getirilen kesin teminatların sürelerinin garanti süresi kadar olduğu ancak teminat mektuplarının geçerlilik sürelerinin bitiş tarihlerine bakıldığında garanti süresinin tamamını kapsamadığı tespit edilmiştir. Zira alım kapsamında edinilen varlığın garanti süresinin başlatılabilmesi için muayene ve kabul işlemlerinin yapılması ve faturanın kesilmesi gerekmektedir. Buna göre fatura tarihi veya muayene ve kabul tarihi ile sözleşme tarihi arasında geçen süre kadar garanti süresinin sonunda teminatsız kalınan bir dönem meydana gelmektedir.
Bulgu maddesine ilişkin Kamu İdaresi cevabından yapılan tespit ve değerlendirmelerin gereğinin gözetilmesini teminen il sağlık müdürlüklerine yazı yazıldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, garanti koşulu öngörülen mal alımlarında garanti süresinin sonuna kadar muhafaza edilmesi gereken kesin teminatlar için teminat mektuplarının sürelerinde sözleşme ve fatura tarihi arasında geçecek zamanın da dikkate alınması, nakdi teminat alındığında ise teminatın iadesi için fatura tarihinden itibaren garanti süresinin tamamının beklenmesi gerekmektedir.