Peşin Ödenen Taşınmaz Kira Bedellerinin Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesaplarında İzlenmemesi (Sayıştay)

BULGU: Peşin Ödenen Taşınmaz Kira Bedellerinin Gelecek Aylara Ait Giderler ve Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesaplarında İzlenmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri

Bakanlık taşra teşkilatını oluşturan il müdürlüklerinden bazıları tarafından kiralanan hizmet binaları için peşin ödenen kira bedelleri ödeme yapılan ayda giderleştirilmektedir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 180-Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabını düzenleyen “Hesabın niteliği” başlıklı 116’ncı maddesi ve “Hesaba ilişkin işlemler” başlıklı 117’nci maddesine göre 180-Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı, içinde bulunulan dönemde ortaya çıkan ancak, gelecek aylara ait olan peşin ödenmiş giderler ile duran varlıklar ana hesap grubundaki gelecek yıllara ait giderler hesabında kayıtlı tutarlardan takip eden faaliyet döneminde tahakkuk edecek olanların izlenmesi için kullanılmaktadır. Gelecek aylara ait olarak peşin ödenen giderler, ilgili oldukları ay sonlarında tahakkuk ettirilmek üzere bu hesapta izlenir. Dönem sonunda, duran varlıklar ana hesap grubu içindeki Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında yer alıp tahakkuk zamanına bir yıldan az süre kalan peşin ödenmiş giderler bu hesaba aktarılır.
Anılan Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 118’inci maddesine göre ise peşin ödenmiş giderlerden, içinde bulunulan aya ait olanlar 630-Giderler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında tahakkuk ettirilmesi gerekenler bu hesaba, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemlerde tahakkuk ettirilmesi gerekenler 280- Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabına borç, ödenen tutarın tamamı 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı, 325- Nakit Talep Ve Tahsisleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan ödenen tutarın tamamı 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.
Söz konusu hükümlere göre, Kurum tarafından kiralanan hizmet binaları için peşin ödenen bina kira giderlerinden içinde bulunulan aya ait olanların 630-Giderler Hesabına, içinde bulunulan faaliyet döneminin gelecek aylarında tahakkuk ettirilmesi gerekenlerin ise 180- Gelecek Aylara Ait Giderler Hesabı, içinde bulunulan faaliyet dönemini takip eden dönemler için peşin ödenenlerin de muhasebenin dönemsellik ilkesi gereğince 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesabında takibinin yapılması gerekmektedir.
Bakanlığın taşra teşkilatında yer alan Artvin, Bilecik, Bolu, Burdur, Diyarbakır, Elazığ, İzmir, Konya ve Tekirdağ il müdürlüklerinde hizmet binaları için ödenen kira bedellerinin bir kısmı izleyen aylara veya 2022 yılının ocak ayına ait olduğu halde 630-Giderler Hesabına kaydedilmiştir. 180-Gelecek Aylara Ait Giderler ve 280-Gelecek Yıllara Ait Giderler Hesaplarına alınması gereken tutar 134.265,00 TL’dir. Dolayısıyla Bilanço ve Faaliyet Sonuçları tablosu doğru ve tam bilgi üretmemektedir.
Bakanlığın taşra teşkilatına ait mali işlemlerin muhasebeleştirilmesi defterdarlıklara bağlı muhasebe müdürlüklerince yerine getirilmektedir. Bu çerçevede, mali işlemin niteliği konusunda il müdürlükleri ile muhasebe müdürlükleri arasında etkin iletişim sağlanmalıdır. İçinde bulunulan faaliyet dönemine ait olmayan kira ödemeleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 6: Gelecek Aylara ve Yıllara Ait Kira Ödemeleri

Kamu idaresi, taşra teşkilâtını bulgu konusu hususla ilgili olarak bilgilendirmiş, gereken hassasiyetin gösterilmesini istemiştir.
İzleyen ay veya yıla ait olduğu halde peşin olarak ödenmiş kira bedellerinin ilgisine göre yukarıda bahsedilen hesaplarda izlenmesi ve bu sayede mali tabloların gerçek veri sunmasının temin edilmesi gerekmektedir.