|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, döner sermaye bütçesinden karşılanan maddi olmayan duran varlık alımlarının muhasebe kayıtlarının yapılmadığını ortaya koymuştur. Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri Genel Müdürlüğü tarafından edinilen bilgisayar yazılımları ve benzeri hakların 260-Haklar Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür varlıkların kaydedilmesi ve yıl sonunda amortisman ayrılması gerektiğini belirtmektedir.
Döner sermaye işletmesi, Genel Müdürlüğün faaliyetleri için gerekli olan alımları finanse edebilmekte, ancak bu alımların muhasebe kayıtlarına işlenmediği görülmektedir. 2021 yılında toplam 56.963.092,96 TL tutarında bilgisayar yazılımı ve hak alımları gerçekleştirilmiş, ancak bu harcamalar 260 no’lu hesapta kaydedilmemiştir. Dolayısıyla, yıl sonunda bu varlıklar için gerekli amortisman işlemleri de yapılmamıştır. Sonuç olarak, döner sermaye bütçesinden edinilen maddi olmayan duran varlıkların, Genel Müdürlük muhasebe kayıtlarına düzgün bir şekilde aktarılması ve dönem sonunda amortisman ayrılması zorunludur. Bu, mali şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından kritik bir öneme sahiptir. |
BULGU: Döner Sermayeden Karşılanan Maddi Olmayan Duran Varlık Alımlarının Muhasebe Kayıtlarının Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Genel Müdürlüğün faaliyetlerinde kullanılmak üzere bedeli döner sermaye bütçesinden karşılanmak üzere edinilen ve herhangi bir fiziksel varlığı bulunmayan bilgisayar yazılımı, programı, kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkilerin 260-Haklar Hesabında izlenmediği tespit edilmiştir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 260-Haklar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 194’üncü maddesine göre, 260-Haklar Hesabı, bedeli karşılığı edinilen hukuki tasarruflar ile belirli alanlarda tanınan kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkiler dolayısıyla yapılan ve ekonomik değer taşıyan harcamaların izlenmesi için kullanılmaktadır.
Diğer yandan, amortisman ve tükenme paylarına ilişkin açıklamaların yer aldığı 47 sıra no’lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde, Maddi Olmayan Duran Varlıklar Hesap Grubunda izlenen varlıklar için amortisman oranının % 100 olacağı belirtilmiştir. Anılan mevzuat hükümlerine göre, bilgisayar yazılım lisansı ve patent gibi varlık alımlarının maddi olmayan duran varlık grubuna kaydedilmesi ve aynı yıl sonunda bu varlıkların tamamı için amortisman ayrılması gerekmektedir.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Döner sermaye işletmesi” başlıklı 487’nci maddesinin üçüncü fıkrasında, Genel Müdürlük faaliyetlerinin gerektirdiği araç, gereç, satın alma, bakım, onarım, yapım, sigorta, kiralama, araştırma, tanıtım, temsil, eğitim giderleri, yurtdışında yürütülecek proje giderleri, kadastro hizmetlerinin yapılması, yenilenmesi, güncellenmesi ve her türlü harcamalar döner sermaye gelirlerinden karşılanabileceği belirtilmiştir.
4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ilgili hükmü uyarınca, döner sermaye bütçesinden Genel Müdürlük faaliyetlerinin gerektirdiği satın alma kapsamında hak niteliğinde alım giderleri finanse edebilmektedirler. Her ne kadar, Döner Sermaye İşletmesi tarafından bedeli ödenmiş olsa da hak niteliğindeki alımların 260 no.lu hesaba kaydedilerek Genel Müdürlük muhasebe kayıtlarına alınması gerekmektedir.
Yapılan incelemede, Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulu Kararı ile transfer veya doğrudan giderleri ödeme şeklinde Genel Müdürlüğün harcamaları karşılanmaktadır. Yönetim Kurulu Kararı doğrultusunda Genel Müdürlük harcama birimlerince kullanılmak üzere döner sermaye bütçesinden hak niteliğinde alım yapılmakta ve bu tutarlar döner sermaye işletmesi tarafından doğrudan gider kaydedilmektedir. Genel Müdürlük muhasebe kayıtlarında ise herhangi bir işlem yapılmamaktadır.
2021 yılında işletme bütçesinden karşılanmak üzere toplam 56.963.092,96 TL tutarında bilgisayar yazılımı, programı, kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkilerin alındığı, ancak bu harcamaların 260 no’lu hesapta izlenmediği ve dolayısıyla yıl sonunda amortisman ayrılmadığı görülmüştür.
Sonuç olarak, bedeli döner sermayeden karşılanan bilgisayar yazılımı, programı, kullanma ve yararlanma gibi hak ve yetkilere ilişkin alımların, Genel Müdürlük muhasebe kayıtlarında izlenmesi ve dönem sonunda amortisman ayırma işlemlerinin yapılması gerekmektedir.