|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Tapu Müdürlükleri tarafından yürütülen muafiyet ve istisna işlemlerinde tapu harcı ve döner sermaye ücretlerinin belirlenmesinde hatalar olduğunu ortaya koymaktadır. 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 57. maddesi, tapu ve kadastro işlemlerinin harçlara tabi olduğunu belirtirken, 59. madde ise harçtan muaf olan işlemleri sıralamaktadır. Ayrıca, özel kanunlarda yer alan muafiyet ve istisnaların geçerliliği de vurgulanmaktadır.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, işlemlerin standartlaştırılması amacıyla TAKBİS (Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi) geliştirmiştir. Bu sistem, tapu ve kadastro işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yürütülmesini sağlamaktadır. Ancak, sistemde tanımlı olmayan muafiyet ve istisnalar için personel tarafından manuel tanımlamalar yapılmakta ve bu süreçte hatalar meydana gelmektedir. Bu bağlamda, Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi’nde personelin insiyatifini azaltacak, işlemlerin yasal uygunluğunu denetleyecek ve riskleri minimize edecek daha etkin kontrol ve uyarı mekanizmalarının oluşturulması gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Tapu Harcı ile Döner Sermaye Ücretinden Muaf ve İstisna Olan Bazı İşlemlerin Tespit Edilmesinde Hata Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Tapu Müdürlükleri tarafından gerçekleştirilen muafiyet ve istisna kapsamında olan bazı işlemlerde, tapu harcı ve döner sermaye ücretinin tespitinde hata yapıldığı görülmüştür.
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 57’nci maddesinde Tapu ve kadastro işlemlerinden bu kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanların, tapu ve kadastro harçlarına tabi olduğu ifade edilmiştir.
Aynı Kanunun 59’uncu maddesinde ise harçtan istisna olan işlemler sayılmış ve bunlara ilave olarak özel kanunlarda yer alan muafiyet ve istisnalara ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün tapu ve kadastro tekniği ile ilgili işlemlerini standartlaştırarak Tapu Sicil ve Kadastro Müdürlüklerinde yürütülen işlemlerin mevzuata uygun bir şekilde ve bilgisayar ortamında yürütülmesini sağlamak üzere geliştirilen sistem TAKBİS (Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi)’dir.
Tapu ve kadastro işlemlerine ilişkin olarak kanunlarla düzenlenen muafiyet ve istisnaların bazıları TAKBİS sisteminde tanımlanmıştır.
Ancak sistemde tanımlı olmayan istisna ve muafiyetlerin varlığı durumunda, personel tarafından gerekli incelemeler yapıldıktan sonra söz konusu işlem için manuel olarak sistemde muafiyet veya istisna tanımlanmaktadır. Sistemde tanımlı olmayıp, personel tarafından manuel olarak muafiyet ve istisna tanımlanan bazı işlemlerde hata yapıldığı görülmüştür.
Belirtilen hususlar çerçevesinde, Tapu ve Kadastro Bilgi Sisteminde;
– Personelin insiyatifini ortadan kaldırarak işlemlerin yasal mevzuata uygunluğunu kontrol edecek,
– Personelin yaptığı işlem ile ilgili riskini ortadan kaldıracak,
– Daha etkin kontrol ve uyarı mekanizmalarının oluşturulması
Gerektiği değerlendirilmektedir.