|
ÖZET: Bakanlığın merkez teşkilatında yer alan hizmet birimlerinin ihtiyaçları doğrultusunda kullandığı taşıtların kayıtları, Merkez İkmal Müdürlüğü’nün mali tablolarında yer almaktadır. 2021 yılı itibarıyla, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın merkez teşkilatında 20 hizmet birimi bulunmaktadır. Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı, kiralama, satın alma, temizlik, güvenlik gibi çeşitli hizmetleri yürütme yetkisine sahiptir. Ayrıca, Bakanlığın taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri de bu birim tarafından yönetilmektedir.
Merkez İkmal Müdürlüğü, Bakanlık merkez teşkilatı hizmetleri için kullanılan araçların bakım ve onarımlarını üstlenmek amacıyla kurulmuştur. Ancak, bu müdürlüğün görev ve yetkilerine ilişkin resmi bir düzenlemenin mevcut olmadığı tespit edilmiştir. 2019 yılında, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı’na ait 232 aracın Merkez İkmal Müdürlüğü envanterine devredilmesi, görevlerin çelişkili bir şekilde yürütülmesine neden olabilecek bir durum yaratmaktadır. Bu durum, bütçe ödeneklerinin tahsisi ve harcama yetkisi gibi konularda belirsizlikler doğurabilir. Taşıtların işletilmesinde, ilgili mevzuatların uygulanmasında karşılaşılabilecek tereddütler ve riskler, hesap verme sorumluluğunun gereklilikleri açısından önem taşımaktadır. Bu nedenle, taşıtların kaydedilmesi, muhafazası ve işletilmesi gibi işlemlerin, yetkili birimler tarafından yürütülmesi gerektiği vurgulanmaktadır. |
BULGU: Bakanlığın Merkez Teşkilatında Yer Alan Hizmet Birimlerinin İhtiyaçları için Kullandığı Taşıtların Kayıtlarının Merkeze Bağlı Taşra Teşkilatının Envanterinde Yer Alması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlığın merkez teşkilatında yer alan hizmet birimlerinin ihtiyaçları için kullandığı taşıtların kayıtları, merkeze bağlı taşra teşkilatı olan Merkez İkmal Müdürlüğünün mali tablolarında yer almaktadır.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde 412’nci maddesinde Tarım ve Orman Bakanlığının hizmet birimleri belirtilmiş olup, 2021 yılı sonu itibariyle Bakanlık merkez teşkilatında 20 adet hizmet birimi bulunmaktadır.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 428’inci maddesinde;
“a) 5018 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, kiralama ve satın alma işlerini yürütmek, temizlik, güvenlik, aydınlatma, ısınma, onarım, taşıma ve benzeri hizmetleri yapmak veya yaptırmak,
b) Bakanlığın taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek,
c) Bakanlığın genel evrak ve arşiv faaliyetlerini düzenlemek ve yürütmek,
ç) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak.”
şeklinde Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının görev ve yetkileri belirtilmiştir.
Yine 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde Bakanlık teşkilatının; merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatından oluşacağı belirtilmiştir. Aynı Kararname’nin “Bakanlıkların temel kuruluşları ve hiyerarşik kademeler” başlıklı 509’uncu maddesinde; Bakanlıkların, merkez teşkilatı ile ihtiyaca göre kurulan taşra ve yurtdışı teşkilatından ve bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşlardan meydana geleceği belirtilmiştir.
Aynı Kararname’nin “Taşra teşkilatı” başlıklı 434’üncü maddesinde; “Bakanlığın taşra teşkilatı kurmaya yetkili olduğu ve Kararnamenin ilgili bölümündeki eki listelerde yer alan kuruluşların, doğrudan Bakanlığın merkeze bağlı taşra teşkilatı kuruluşları olduğu,” ifade edilmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 15’inci bölümünde yer alan (IV) sayılı listede yer alan Merkez İkmal Müdürlüğü, Bakanlığın merkeze bağlı taşra teşkilatı kuruluşudur. Merkez İkmal Müdürlüğünün görev ve yetkileri ilişkin olarak yönetmelik, yönerge vs gibi düzenleme Merkez İkmal Müdürlüğünden talep edilmesine rağmen, böyle bir dokümanın mevcut olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, Merkez İkmal Müdürlüğünün, Bakanlık merkez teşkilatı hizmetleri için kullanılan araçların bakım ve onarımlarını gerçekleştirmek ve kendi imkanları ile araçların bakım ve onarımlarını gerçekleştirememesi halinde söz konusu hizmetleri piyasadan temin etmek amacıyla kurulduğu, müdürlüğe verilen tamir bakım atelyeleri ve istikrar kazanmış uygulamalardan anlaşılmaktadır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun “Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde; “Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.” şeklinde açıklanmıştır.
Mevzuat hükmüne göre, Bakanlığın taşıma ve benzeri hizmetleri yapmak veya yaptırmak ile taşınır ve taşınmazlarına ilişkin işlemleri ilgili mevzuat çerçevesinde yürütmek, merkez hizmet birimi olarak faaliyet gösteren Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının görevleri arasında sayılmıştır.
Bunun yanında; 22.10.2019 tarihinde Bakan oluru ile Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı envanterinde kayıtlı toplam 232 araç Merkez İkmal Müdürlüğü envanterine devredilmiştir. Yine söz konusu Bakan Oluru ile; personel servis araçlarının sevki, idaresi ve işletim için gerekli izinlerin-olurların alınması, devredilen araçların muayene, trafik sigortası, araç takip sistemi, güzergah kontrolü, akaryakıt temin edilmesi işlerinin de Merkez İkmal Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmesi kararlaştırılmıştır.
Yukarıda ifade edilen hususlar değerlendirildiğinde; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne göre Bakanlığın merkez teşkilatının, taşıma ve benzeri hizmetlerinin gerçekleştirilmesi Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının görevleri arasında olup, söz konusu taşıma ve benzeri hizmetler için ihtiyaç duyulan taşıt ve araçların da, Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının taşınır kayıtlarında bulunması gerektiği tabiidir.
232 adet aracın ve söz konusu araçlarla ilgili faaliyetlerin Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığından, Merkez İkmal Müdürlüğüne devrinin, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının açıkça sayılan görevlerine uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.
Teşkilat Kararnamesine göre Destek Hizmetleri Daire Başkanlığı’nın görevleri arasında açıkça sayılan taşıma ve benzeri hizmetlerin, başka birimlere devri bütçe ödeneklerinin tahsisinden, harcama yetkisinin belirlenmesine yetki/sorumluluk çatışmasına da yol açabilecektir. Söz konusu araçların işletilmesinde de Taşıt Kanunu, Karayolları Trafik Kanunu, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gibi mevzuatların uygulanmasında tereddütlere ve risklere de sebep olabileceği değerlendirilmektedir.
Sorumlulukların yetki ve görevlere göre belirlenmesi olarak tarif edilebilecek olan hesap verme sorumluluğunun gereği olarak, görevlerin Teşkilat kuruluş ve görevlerine uygun olarak yürütülmesi, Taşıtların bu yetki ve görevli birimlerce alınması, saklanması, muhafazası ve işletilmesi ile taşınırların kaydedilip raporlanması gerektiği değerlendirilmektedir.