|
ÖZET: Kamulaştırma işlemleri sonucunda, kanun yollarına başvurulmasıyla taşınmaz bedellerinin düşmesi durumunda muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığı tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, kamulaştırma yoluyla edinilen taşınmazların maliyet bedelinden düşmesi gereken fark, gelir kaydedilmiştir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde, maddi duran varlıkların maliyet bedeliyle kaydedilmesi gerektiği belirtilmekte, bu bedelin belirlenmesinde yapılan giderlerin de dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
Kamulaştırma işlemlerinde, mahkeme tarafından belirlenen bedel üzerinden kayıt yapılmakta ve gerektiğinde hukuki yollara başvurulmaktadır. Ancak, 2021 yılında kesinleşen kamulaştırma davalarında bedel düşüşleri yaşanmış, bu durumda ortaya çıkan farklar ilgili taşınmazlar için alacak kaydı yerine gelir kaydedilmiştir. Bu hata, 2021 yılı bilançosunda 250 Arazi ve Arsalar Hesabı ile Gelirler Hesabı arasında 2.124.727,95 TL’lik bir fazlalığa yol açmıştır. Kamu idaresi, bu durumu kabul ederek gerekli düzeltmeleri yapacağını belirtmiştir; ancak düzeltmeler 2021 yılından sonra gerçekleştirildiği için, denetim raporunda belirtilen hata devam etmektedir. Sonuç olarak, kamulaştırma bedelinde meydana gelen düşüşlerin taşınmazların kayıtlı bedelinden düşürülmesi gerektiği ifade edilmektedir. |
BULGU: Kamulaştırma İşlemlerinde Kanun Yollarına Başvurulması Sonucunda Bedeli Düşen Taşınmazlara İlişkin Muhasebe Kaydının Hatalı Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Genel Bütçeli İdareler ve Tesisleri
Bakanlık tarafından kamulaştırma yoluyla edinilen taşınmazlara ilişkin kanun yolları neticesinde kamulaştırma bedeli azalan taşınmazlar için aradaki farkın taşınmazın maliyetinden düşürülmesi gerekmekte iken gelir kaydedildiği görülmüştür.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin maddi duran varlıklara ilişkin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinde; edinilen maddi duran varlıkların, maliyet bedeliyle hesaplara alınacağı, maliyet bedeline varlıkların elde edilmesinde faiz hariç yapılan her türlü giderin ilave edileceği ve bağış veya hibe olarak edinilen maddi duran varlıkların varsa bilinen değeriyle, yoksa değerlemesi yapıldıktan sonra tespit edilen değeriyle hesaplara alınacağı hüküm altına alınmıştır.
Kurum tarafından kamulaştırma yoluyla edinilen arazi ve arsalar ilk derece mahkemesi tarafından belirlenen bedel üzerinden kayıtlara alınmakta, bedeli İdare tarafından belirlenen takdir değerinin üzerinde olanlar için Hukuk Müşavirliğince istinaf ve temyiz kanun yollarına başvurulmaktadır.
Kanun yolları neticesinde ilk derece mahkemesi tarafından belirlenen kamulaştırma bedelinde artış meydana gelmesi halinde, bu artış tutarının ilgili taşınmazın bedeline eklenmesi, kamulaştırma bedelinde azalma meydana gelmesi durumunda, aradaki tutarın taşınmazın bedelinden düşürülmesi gerekmektedir.
Ancak, yapılan incelemede, 2021 yılı içinde kesinleşen kamulaştırma davaları sonucunda taşınmazların kamulaştırma bedellerinde azalma meydana geldiği, ortaya çıkan fark tutarların ilgili taşınmazlara alacak kaydı yapılması yerine, 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği, bu nedenle bahse konu taşınmazların mali tablolarda gerçek maliyet bedelleriyle raporlanmadığı tespit edilmiştir.
Söz konusu hata, 2021 yılı Bilançosunda 250 Arazi ve Arsalar Hesabında ve Faaliyet Sonuçları Tablosunda Gelirler Hesabında 2.124.727,95 TL fazlalığa sebep olmaktadır.
Kamu idaresi tarafından bulgu konusu hususa iştirak edilmiş olup gerekli düzeltmelerin yapıldığı ve bundan sonraki süreçte doğru muhasebe kayıtlarının yapılacağı ifade edilmiştir. Ancak, düzeltme kayıtları 2021 yılından sonra yapıldığından denetim görüşü verilen 2021 mali yılı bilançosundaki bulgu konusu hata mevcudiyetini devam ettirmektedir.
Sonuç olarak, kanun yolları neticesinde kamulaştırma bedeli düşen taşınmazların mali tablolarda maliyet bedelleriyle raporlanmasını teminen, kamulaştırma tutarında meydana gelen farkın taşınmazın kayıtlı bedelinden düşürülmesi gerektiği değerlendirilmektedir.