Üniversite Sosyal Tesis İşletmelerinin Faaliyet Hacmi İtibariyle Bütünsel Yaklaşımla Ele Alınması Gereksinimi (Sayıştay)

BULGU: Üniversite Sosyal Tesis İşletmelerinin Faaliyet Hacmi İtibariyle Bütünsel Yaklaşımla Ele Alınması Gereksinimi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversitenin sosyal ve kültürel faaliyetler kapsamında işlettiği tesislerin, faaliyet hacmi itibariyle bütünsel yaklaşımla değerlendirilerek ilgili mevzuatına göre yeniden yapılandırılması gerekliliği tespit edilmiştir.
Üniversitenin sosyal ve kültürel faaliyetleri Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı eliyle yürütülmektedir. 2020 İdare Faaliyet Raporunda da belirtildiği üzere öğrenci ve çalışanların faydalandığı yemekhane, 2 adet alakart restoran, 1 adet kahvaltı ve pastane hizmetleri sunan personel lokali, Eskişehir, Ankara ve İstanbul’da konukevleri, lojman yönetimi, kreş ve gündüz bakımevi, değişik branşlarda kapalı ve açık spor tesisleri işletmeciliği, kültür ve sanat merkezi kapsamında tiyatro, opera ve bale vb. faaliyetler, çağdaş sanatlar müzesi, cumhuriyet müzesi, karikatür müzesi gibi farklı konseptlerde müzecilik faaliyetleri üniversite hesapları kapsamında yürütülmektedir.
2021 yılı hesaplarında görüldüğü üzere Kasım ayı itibariyle Sosyal Tesis İşletme Gelirleri 2,3 milyon TL gerçekleşmiştir. Yukarıdaki faaliyetlerden doğan giderler ise Üniversitenin diğer gider türleri altında takip edildiği için ayrıştırılamamaktadır. Temsil, ağırlama, toplantı ve organizasyon gibi harcamaların da sosyal tesis imkanları ile yapıldığı; ancak gider türlerinin ayrıştırılamaması, bu faaliyetlerin maliyetlerinin takip edilebilmesini zorlaştırmaktadır.
13.01.2021 tarih ve 31363 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Kamu Sosyal Tesislerine İlişkin Tebliğ’in 7’nci maddesinde “Kamu kurum ve kuruluşlarının tasarrufunda bulunan eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, çocuk bakımevi, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin işletme giderleri için ilgili kurum ve kuruluşların bütçelerinden herhangi bir katkıda bulunulmaması esastır.” denilmektedir.
Aynı maddenin 6’ncı fıkrasında ise “Tesislerin lokanta (alakart usulüyle yemek çıkarılması halinde alakart yemek bedelleri dahil), pastane, kafeterya, büfe, disko ve diğer hizmet verilen yerlerinde yemek, kahvaltı, içki, meşrubat, çay, kahve ve benzeri hizmet bedelleri hiçbir şekilde maliyetinin altında olamaz.” denilmektedir.
30.12.2005 tarih ve 26039 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Usul ve Esaslar’ın amacı; “Hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, faaliyetlerinin gerçek maliyetine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir şekilde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının muhasebenin temel kavramları çerçevesinde hazırlanması ve raporlanmasına ilişkin usul ve esasları belirtmektir ” şeklinde açıklanmıştır.
Söz konusu Usul ve Esaslar’ın 12’nci maddesinde kapsama dahil sosyal tesislerden gayrisafi hasılat tutarı 500 bin TL’yi aşanlar muhasebe sistemlerini bilanço esasına göre tutarlar denilmekte, yine bu Usul ve Esaslar’ın 20’nci maddesinde ise bilanço esasına göre defter tutan sosyal tesislerin yevmiye defteri, büyük defter, kasa defteri, diğerlerinin ise işletme defteri tutmaları gerektiği belirtilmektedir.
Üniversite tarafından yapılan açıklamada mevcut tesislerdeki hizmet anlayışı tamamen öğrencilerin ve personelin sosyal ihtiyaçları karşılanması üzerinedir. Ayrıca eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, çocuk bakımevi, kreş, spor tesislerinin giderleri elde edilen gelirlerden karşılandığı belirtilmektedir.
Üniversite içerisinde farklı lokasyonlarda konumlanmış olsa da restoran ya da kafeterya şeklinde hizmet veren sosyal tesislerin faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir şekilde muhasebeleştirilmesi, hesap ve işlemlerinin birim maliyetleri tespit etmeye elverişli bir şekilde kayıt altına alınması, bu doğrultuda yapılan harcamaların üniversite hesapları ile karıştırılmayacak şekilde izlenmesinin mevzuat gereği olduğu değerlendirilmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ DÖNER
SERMAYE İŞLETMESİ
2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 29
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 31
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 31
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 31
DENETİM GÖRÜŞÜ 32
DENETİM BULGULARI 32
T.C. Sayıştay Başkanlığı
KISALTMALAR
BAUM : Bilgisayar Araştırma ve Uygulama Merkezi
YÖK : Yükseköğretim Kurulu
Anadolu Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim Raporu
BULGU LİSTESİ
A. Denetim Görüşünün Dayanağı Bulgular
Herhangi bir denetim bulgusu tespit edilmemiştir.
B. Diğer Bulgular
Geçerlilik Süresi Sona Eren Teminat Mektuplarının İade Edilmemesi
Yasal Gerekçesi Oluşmadan Kamu İhale Kanunu Kapsamında Pazarlık Usulü ile İhale Yapılması
İhale Dokümanlarının İhtiyaçları ve Teknik Gerekleri Tam Olarak Tanımlayabilecek Şekilde Hazırlanmaması
Açıköğretim Döner Sermaye Birimi Gelir Getirici Faaliyet Cetvelinde Yönetimsel Faaliyetlere Yer Verilmesi
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
Anadolu Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 14 ve 58’inci maddeleri uyarınca, 21.04.2021 tarih ve 31461 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenmiştir.
İşletme vasıtasıyla Anadolu Üniversitesinin yürütebileceği faaliyetler Yönetmelik’te sıralanmıştır. Buna göre;
Bilimsel görüş vermek, proje ve rapor hazırlamak; araştırma, uygulama, danışmanlık, eğitim gibi hizmetleri yerine getirmek,
Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını gerçekleştirmek,
Tasarım, plan, harita, fotoğraf, model deneyleri, bakım, onarım, röleve, restorasyon, peyzaj, deney, analiz, tetkik ve diğer mal ve hizmet üretimleri gibi işleri yapmak,
ç) Eğitim ve öğretim faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretmek,
Yurt içindeki ve yurt dışındaki uzaktan öğretim, örgün ve yaygın eğitim-öğretim hizmetlerinin gerektirdiği her türlü basılı malzeme, görsel-işitsel eğitim materyalleri, bilgisayar ve televizyon-radyo programları, yardımcı ders ve test malzemeleri, deney ve uygulamaya ilişkin her türlü eğitici, öğretici, tanıtıcı malzeme ile kitleri üretmek, çoğaltmak, dağıtmak, satmak, kiralamak, uygulamak ve bunlara ilişkin işleri yürütmek,
Bilgisayar ve yazılım hizmetleri, sertifika ve tanıtım programları hazırlamak ve uygulamak; açıköğretim sınavları, kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinin talepleri üzerine yapılan sınav organizasyonları, ölçme ve değerlendirme faaliyetleri ve bunlara ilişkin işleri yapmak,
Bilim, kültür ve sanat alanlarında; kongre, konferans, sempozyum, seminer, panel gibi etkinliklere yönelik hizmetler yapmak,
İşletmenin faaliyetleri olarak düzenlenmiştir.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Rektörlüğe bağlı bir birim olarak yapılanan Döner Sermaye İşletmesi, İşletme Müdürlüğü ve Saymanlık Müdürlüğü olarak teşkilatlandırılmıştır. İşletme Müdürlüğü bünyesinde 1 işletme müdürü, 1 şube müdürü, 11 idari memur ve 6 sürekli işçi hizmet vermekte olup; 11 idari memurun kadroları özel bütçede, diğerlerinin ise işletmededir. Saymanlık Müdürlüğünde, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı personeli 1 saymanlık müdürü, 1 saymanlık müdür yardımcısı, 2 uzman ve 5 memur bulunmaktadır.
Mali Yapı
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan İşletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir.
Başlangıç bütçesi 1.105.567.904,00 TL olarak tahmin edilen İşletmenin 2021 bütçe gideri 805.350.626,60 TL, bütçe geliri ise 1.117.674.217,36 TL olarak gerçekleşmiştir. 2021 yılı bilançosuna göre İşletmenin sermayesi 1.000.000,00 TL olup, toplam aktif büyüklüğü ise 895.861.600,39 TL’dir.
2021 yılı gelir tablosuna göre toplam geliri 1.119.822.767,13 TL olan İşletme, toplam 807.511.352,79 TL gider gerçekleştirmek suretiyle dönemi 312.311.414,34 TL net kar ile tamamlamıştır.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Anadolu Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen döner sermayeli işletmeler muhasebe sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hallerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:
• Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Gelir tablosu.
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tabloları olan bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Anadolu Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
DENETİM BULGULARI
Raporda yer alan bulgular, denetimler sonucunda tespit edilen hususlara kamu idaresi tarafından verilen cevapların değerlendirilmesi suretiyle düzenlenmiştir.