|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi bünyesinde bazı birimlerin gelir getirici faaliyetlerde bulunmadığını ortaya koymuştur. Bu birimlerden bazıları, önceki yıllarda da aktif olmamış, dolayısıyla döner sermaye işletmelerinin belirlenen faaliyet alanlarına uygun olarak çalışmadığı tespit edilmiştir. Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik, bu işletmelerin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmadan bilimsel hizmetler sunması gerektiğini vurgulamaktadır.
Döner sermaye işletmeleri, belirli bilimsel sonuçların uygulanması, araştırma ve eğitim faaliyetleri gibi alanlarda faaliyet göstermelidir. Ancak, 2021 yılı itibarıyla bazı birimlerin gelir elde etmemesi, üst yöneticilerin bu birimleri gözden geçirmesini zorunlu kılmaktadır. Sayıştay raporunda, gelir getirmeyen birimlerin kapatılması gerektiği ifade edilmiştir. Kamu idaresi, bu birimlerin gereksiz işlem yükünü azaltmak amacıyla Saymanlık ile görüşerek kapatılacağını bildirmiştir. Sonuç olarak, döner sermaye işletmelerinin etkinliğinin artırılması ve gereksiz yüklerin ortadan kaldırılması için, gelir getirmeyen birimlerin kapatılması yönünde adımlar atılması gerektiği belirtilmiştir. Bu durum, döner sermaye mali yönetim sisteminin verimliliğini artıracaktır. |
BULGU: Döner Sermaye İşletmesi Bünyesinde Faaliyeti Olmayan Birimlerin Bulunması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde bulunan bazı döner sermaye işletme birimlerinin 2021 yılı içerisinde herhangi gelir getirici bir faaliyette bulunmadığı, bir kısmının daha önceki yılarda da hiç faaliyet göstermediği görülmüştür.
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin “Kuruluş” başlıklı 4’üncü maddesinde;
“Yükseköğretim kurumları, ilgili yönetim kurulunun önerisi ve Yükseköğretim Kurulunun onayı, Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü ve Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının görüşünü alarak döner sermaye işletmesi kurabilirler. Özel yönetmeliklere sermaye limiti, yönetim organları, faaliyet alanları dışında özel hükümler konulamaz.” denilmektedir.
Aynı Yönetmeliğin “Faaliyet Alanları” başlıklı 5’inci maddesinde ise;
“Döner sermaye işletmelerinin yükseköğretim kurumlarının esas faaliyetlerini aksatmayacak şekilde çalıştırılması gerekir. Bu işletmelerin;
a) Bilimsel görüş vermek, proje hazırlamak, araştırma, uygulama ve benzeri hizmetler yapmak,
b) Belirli bilimsel sonuçların uygulamasını sağlamak,
Üniversite ve ona bağlı kurumlarda hasta muayene ve tedavisi yapmak ve bunlarla ilgili tahlil ve araştırmaları yürütmek,
ç) Yükseköğretim kurumlarının eğitim ve öğretim faaliyet alanları ile sınırlı olarak mal ve hizmet üretiminde bulunmak,
amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir.
Döner sermaye işletmeleri, çalışmaları sırasında eğitim ve öğretim ile bunlara katkıda bulunan uygulamayı ön planda tutar.” denilerek döner sermaye işletmelerinin yukarıda sıralanan faaliyetlerden bir veya birkaçına yönelik mal veya hizmet üretiminde bulunması gerektiği açıkça belirtilmiştir.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 11’inci maddesinde;
Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve kanunlar ile Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar
…” denilmek suretiyle üst yöneticilerin idarelere ilişkin sorumluluklarının ne olduğu açıklanmıştır. Bu durumda üst yöneticinin faaliyet göstermeyen birimleri gözden geçirmesi gerekmektedir.
Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi’ne bağlı gelir getirici faaliyeti olmayan birimlerin durumu aşağıdaki tabloda gösterilmiştir.
Tablo 2: Gelir Getirici Faaliyeti Olmayan Birimler
| Birim | Durum |
| Kurumsal Yönetim ve Finansal Düzenleme Uyg. ve Arş. Merkezi | 2015 den Beri Geliri Yok |
| Psikolojik Araştırma Ve Uyg.Merkezi-Büpam | 2020 de Geliri Var 2021 de Yok |
| Cam İşleme Atölyesi Merkezi | 2020 de Geliri Var 2021 de Yok |
| Enerji Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi | 2020 de Geliri Var 2021 de Yok |
| İş Analitiği ve Müşteri İşgörüsü Uygulama ve Araştırma Merkezi | 2020 ve 2021 de Geliri Yok |
| Girişimcilik Uygulama ve Araştırma Merkezi | 2020 ve 2021 de Geliri Yok |
2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesine dayanılarak çıkarılan Yükseköğretim Kurumları Döner Sermaye İşletmelerinin Kurulmasına İlişkin Yönetmeliğin faaliyet alanlarını düzenleyen 5’inci maddesinde de belirtildiği gibi döner sermaye Boğaziçi Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 Yılı Sayıştay Düzenlilik Denetim 33
Raporu
işletmelerinin bu maddede sayılan mal ve hizmet üretiminde bulunmak amaçlarından biri veya birkaçına yönelik faaliyette bulunması gerekir.
Kamu idaresi cevabında herhangi bir mal ve hizmet üretiminde bulunmayan işletmelerin gereksiz işlem yükü ve iş hacminin azaltılması açısından Saymanlık ile görüşülerek geliri olmayan birimlerin kapatılmasının sağlanacağını bildirmiştir.
Sonuç olarak, kamu idaresi cevabında geliri olmayan birimlerin kapatılacağını bildirmiş olup; herhangi bir mal ve hizmet üretiminde bulunmayan söz konusu işletmelerin, bundan sonraki dönemlerde de üretime konu bir faaliyette bulunmaları söz konusu değilse, özellikle yıl sonu itibariyle Döner Sermaye Mali Yönetim Sistemi üzerindeki gereksiz işlem yükü ve iş hacminin azaltılması açısından çalışmaların tamamlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.