Tapuda İrtifak Hakkı Tescil Edilmeden Taşınmazın Protokolle Kullanılmaya Başlanmasının Üniversite Aleyhine Hukuki ve Mali Sorunlara Neden Olması (Sayıştay)

BULGU: Tapuda İrtifak Hakkı Tescil Edilmeden Taşınmazın Protokolle Kullanılmaya Başlanmasının Üniversite Aleyhine Hukuki ve Mali Sorunlara Neden Olması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Üniversiteye ait olan ve üzerinde yurt yapılması amacıyla 29 yıllığına irtifak hakkı tesis etmek için ihalesi yapılan taşınmazın tapu kütüğüne irtifak hakkı tescili yapılmadığı halde fiilen kullanılmakta olduğu görülmüştür.
29.03.2018 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri gereği yapılan ihale ile; Bursa Uludağ Üniversitesi mülkiyetinde bulunan 30.000,00 m2 lik taşınmaz üzerine, 4000 kişi kapasiteli öğrenci yurdu inşa etmek için gereken irtifak hakkı kurmak üzere, fiili kullanım olmaksızın; öncelikle taşınmazın tescil, ifraz, tevhit, terk ve benzeri işlemlerin yapılması ve/veya imar planının yaptırılması, değiştirilmesi, uygulama projelerinin hazırlanması ve onaylatılması amacıyla 11.05.2018 tarihinde noterden tescil edilen ön izin sözleşmesi ile 1 yıl ön izin süresi verilmiş, daha sonra bu süre 14.01.2020 tarihine kadar uzatılmıştır. Ön izin süresi bitimi itibariyle tapuda resmi senet düzenlenerek irtifak hakkının tescil edilmesi gerekmektedir.
Nitekim 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 780 ile 781’inci maddelerine göre irtifak hakkının tapuda tescili gerekmektedir.Yurt inşaatına başlanabilmesi için, yurdun inşa edileceği alanın bulunduğu parsellerden ifraz edilmesi, uygulama projesinin Üniversiteye onaylatılması, ardından ilgili belediyeden inşaat ruhsatı alınması, sonrasında irtifak hakkının tesis edilmesi gerektiği irtifak hakkı şartnamesinde hüküm altına alınmıştır.
Ön izin süresi içinde, taşınmazın olduğu alanın imar planı tamamlanmamış, tapuda tarla olarak gözüken 3 ayrı parsel üzerine isabet eden 30.000,00 m2 büyüklüğündeki inşaat alanı ifraz edilerek ayrı bir parsel haline getirilememiş, belediyeden inşaat ruhsatı düzenlenememiştir.
İmar planı onayı ve inşaat ruhsatı alınması için tanınan ön izin süresinde şartnamede sayılan işlemler tamamlanmadığından irtifak hakkı tescil edilememiş ve karşı taraf hak lehtarı sıfatını kazanamamıştır. 14.01.2020 tarihinde imzalanan protokole dayanarak hak lehtarı olmayan firmaya, inşaat izni verilmiş, söz konusu taşınmaz üzerinde fiili kullanım başlamıştır.
Aynı protokolde bu tarihten itibaren tapuda irtifak hakkı tescil edilene kadar geçecek fiili kullanım süresinin 29 yıllık irtifak hakkı süreden mahsup edileceği, irtifak hakkı bedeli ve diğer yasal yükümlülüklerin protokolün imza tarihinden itibaren 15 gün içinde peşin olarak ödeneceği de kayıt altına alınmıştır. 14.01.2020 tarihinden bu yana kullanılmakta olan alanda 15.08.2020 tarihinde tamamlanması gereken 2000 kişilik birinci yurt inşaatı gecikmeli olarak tamamlanmış ve yurda 04.11.2021 tarihinde öğrenci alınmıştır.
İkinci yurt inşaatı ise taahhüt edilen 15.08.2021 tarihi itibariyle tamamlanmamıştır. Protokolü imzalayan firma ikinci yurt inşaatını tamamlayamamış olsa da, inşaat izninin verildiği tarih olan 14.01.2020 tarihinden bu yana taşınmaz üzerinde fiili kullanım devam etmektedir.
İrtifak hakkının tapuda tescil edilmemesi üniversite aleyhine hukuki ve mali sorunlar oluşturmaktadır. Bu nedenle, mevcut durumda protokolün verdiği izin ile devam etmekte olan fiili kullanımın bir an evvel tapuda tescil edilen bir irtifak hakkına dayandırılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr
EKLER
EK 1: ÖNCEKİ YIL/YILLAR SAYIŞTAY DENETİM RAPORUNA
İLİŞKİN İZLEME FORMU

BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ
DÖNER SERMAYE İŞLETMESİ
2021 YILI DÜZENLİLİK DENETİM RAPORU
İÇİNDEKİLER
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ 20
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU 22
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU 23
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI 23
DENETİM GÖRÜŞÜ 24
KAMU İDARESİ HAKKINDA BİLGİ
Mevzuat ve Görevler
Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin 2’nci fıkrasının (a) bendi uyarınca, 04.08.1999 tarih ve 23776 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yönetmelik kapsamında kurulmuştur.
Söz konusu Yönetmelik’in “Faaliyet alanları” başlıklı 5’inci maddesiyle, İşletme faaliyet alanına giren iş ve hizmetler;
Yükseköğretim kurumları dışındaki kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce talep edilecek, bilimsel görüş, plan, proje, araştırma, prototip geliştirme ve benzeri hizmetleri yapmak ve bunlara ilişkin raporlar, seminer, konferans, sempozyumlar düzenlemek, kurslar açmak,
Laboratuar ve atölyelerde her çeşit cihaz, makine, alet-edevat, tesisat ve benzerlerinin üretim, bakım ve onarımını yapmak,
Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek birimlerin faaliyet alanları ile sınırlı olarak iş ve hizmet üretmek, elde edilen ürünleri önceden Rektörün izni alınmak şartıyla pazarlamak ve satımı yapılmak üzere satış ve teşhir yerleri açmak,
ç) Tarım ve sanayi kuruluşlarınca üretilen çeşitli mal ve hizmetlerin standartlara uygunluğu konusunda ilgili mevzuat hükümlerine göre raporlar düzenlemek, analiz ve ölçümler yapmak, projeler hazırlamak veya uygulamak,
Bilimsel sonuçların uygulanmasını ve teknolojiye dönüşümünü sağlamak,
Danışmanlık, kontrol, muayene ve benzeri hizmetler vermek, analiz, ölçüm, test ve kalibrasyon yapmak,
Faaliyet alanları çerçevesinde; fiziki kapasite oranında iş ve hizmet üretmek, bilgi işlem ve bilgisayar teknolojisini kullanarak her türlü iş ve hizmetleri yapmak, elektronik dizgi ve çoğaltma sistemleri ile kitap ve her türlü basılı evrak çoğaltmak, basmak, cilt ve baskı işleri yapmak, bunların satışını yapmak,
Mevcut fiziki kapasiteyi değerlendirerek birimlerin faaliyet alanları ile sınırlı olmak üzere iş ve hizmetler ile canlı materyal, tarım ve sanayi ürünleri, uzay ve bilişim teknolojilerine ait ürünleri ve diğer malları üretmek, elde edilen ürünleri ilgili mevzuat hükümlerine göre pazarlamak,
ğ) Klinikler, poliklinikler, ameliyathaneler ve laboratuvarlarda yapılacak her türlü muayene, tetkik, tahlil, tedavi, ameliyat, bakım ve üretim ile ilgili iş ve hizmetleri yapmak,
Pedagojik formasyon, yabancı dil, bilgi işlem, yazılım ve donanım gibi konularda eğitim hizmetleri faaliyetlerinde bulunmak,
Olarak belirlenmiştir.
Teşkilat Yapısı ve İnsan Kaynakları
Döner Sermaye İşletmesinin Yönetim Kurulu, Üniversite Yönetim Kuruludur. Döner Sermaye İşletmesinin harcama yetkilisi rektördür. Rektör bu yetkisini uygun gördüğü ölçüde yardımcılarına, Dekanlara veya enstitü, yüksekokul, araştırma ve uygulama merkezi müdürlerine devredebilir. Üniversite Yönetim Kurulu da yetkilerini uygun gördüğü ölçüde, kuracakları yürütme kuruluna devredebilir. Yürütme Kurulu, Üniversite Yönetim Kurulunca seçilecek bir rektör yardımcısı, üç öğretim elemanı ve bir sayman olmak üzere beş kişiden oluşur.
İşletme yönetimi ve teşkilatı, yönetim kurulu, yürütme kurulu, üst yönetici, işletme müdürü, harcama yetkilileri, gerçekleştirme görevlileri, veznedar, taşınır kayıt ve kontrol yetkilileri, mutemetler ve memurlardan oluşmaktadır.
Kurumun saymanlık hizmetleri, T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlık Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir.
İşletme Müdürlüğünde; 1 müdür, 3 şef, 2 bilgisayar işletmeni, 2 memur, 3 büro personeli (4D) olmak üzere toplam 11 personel,
Saymanlık Müdürlüğünde; 1 müdür, 1 uzman, 6 memur, 2 büro personeli(4D), olmak üzere toplam 10 personel görev yapmaktadır.
Mali Yapı
Genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerine bağlı olarak kurulmuş olan döner sermayeli işletmelerin iş ve işlemleri ile bütçelerinin hazırlanması, uygulanması, sonuçlandırılması, muhasebesi, kontrol ve denetimi ile muhasebe yetkililerinin niteliklerine ilişkin usul ve esaslar, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Dolayısıyla, 5018 sayılı Kanun’un bütçe ile ilgili hükümlerine tabi olmayan İşletme bütçesi, adı geçen Yönetmelik’in 4’üncü maddesine göre hazırlanmakta olup; Kamu İdaresinin üst yöneticisi olan Rektör tarafından onaylanarak yürürlüğe girmektedir.
Başlangıç bütçesi 471.731.517,78 TL olarak tahmin edilen İşletmenin 2021 bütçe gideri 673.688.123,44 TL, bütçe geliri ise 825.068.313,18 TL olarak gerçekleşmiştir.
2021 yılı bilançosuna göre İşletmenin sermayesi 2.808,61 TL olup, toplam aktif büyüklüğü ise 147.731.179,7 TL’dir.
2021 Yılı Gelir Tablosuna göre Döner Sermaye İşletmesinin gelir toplamı 843.083.418, 65 TL, gider toplamı 673.226.810,52 TL olup ilgili dönemi 169.856.608,13 TL net kârla tamamlamıştır.
Muhasebe ve Raporlama Sistemi
Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi muhasebe ve raporlama işlemlerini, Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde yer alan hükümlere göre T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından kurulan ve yönetilen Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Sistemi üzerinden yürütmektedir. İşletme, Yönetmelik’te hüküm bulunmayan hâllerde 5018 sayılı Kanun ve bu Kanun’a dayanılarak hazırlanan diğer yönetmelikler ile Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin genel esaslarını, kıyasen uygulamakta olup; T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan diğer düzenlemelere de tabidir.
Kamu İdaresi Hesaplarının Sayıştaya Verilmesi ve Muhasebe Birimleri ile Muhasebe Yetkililerinin Bildirilmesi Hakkında Usul ve Esaslar’ın 5’inci maddesi gereğince hesap dönemi sonunda Sayıştaya gönderilmesi gereken defter, tablo ve belgelerden denetime sunulanlar aşağıda yer almakta olup denetim, bunlar ile Usul ve Esaslar’ın 8’inci maddesinde yer alan diğer belgeler dikkate alınarak yürütülüp sonuçlandırılmıştır:
• Birleştirilmiş veriler defteri,
• Geçici ve kesin mizan,
• Bilanço,
• Gelir tablosu,
• Envanter defteri.
Denetim görüşü, kamu idaresinin tabi olduğu geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki temel mali tablolarından bilanço ve gelir tablosuna verilmiştir.
KAMU İDARESİNİN SORUMLULUĞU
Denetlenen kamu idaresinin yönetimi, tabi olduğu muhasebe standart ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış olan mali rapor ve tabloların doğru ve güvenilir bilgi içerecek şekilde zamanında Sayıştaya sunulmasından, bir bütün olarak sunulan bu mali tabloların kamu idaresinin faaliyet ve işlemlerinin sonucunu tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir olarak yansıtmasından ve ister hata isterse yolsuzluktan kaynaklansın bu mali rapor ve tabloların önemli hata veya yanlış beyanlar içermemesinden; kamu idaresinin gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğundan; mali yönetim ve iç kontrol sistemlerinin amacına uygun olarak oluşturulmasından, etkin olarak işletilmesinden ve izlenmesinden, mali tabloların dayanağını oluşturan bilgi ve belgelerin denetime hazır hale getirilmesinden ve sunulmasından sorumludur.
SAYIŞTAYIN SORUMLULUĞU
Sayıştay, denetimlerinin sonucunda hazırladığı raporlarla denetlenen kamu idarelerinin mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek, mali rapor ve tablolarının güvenilirliğine ve doğruluğuna ilişkin görüş bildirmek, gelir, gider ve malları ile bunlara ilişkin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmekle sorumludur.
DENETİMİN DAYANAĞI, AMACI, YÖNTEMİ VE KAPSAMI
Denetimlerin dayanağı; 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, uluslararası denetim standartları, Sayıştay ikincil mevzuatı ve denetim rehberleridir.
Denetimler, kamu idaresinin hesap ve işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygunluğunu tespit etmek ve mali rapor ve tablolarının kamu idaresinin tüm faaliyet ve işlemlerinin sonucunu doğru ve güvenilir olarak yansıttığına ilişkin makul güvence elde etmek ve mali yönetim ve iç kontrol sistemlerini değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür.
Kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile bunları oluşturan hesap ve işlemlerinin doğruluğu, güvenilirliği ve uygunluğuna ilişkin denetim kanıtı elde etmek üzere yürütülen denetimler; uygun denetim prosedürleri ve tekniklerinin uygulanması ile risk değerlendirmesi yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Risk değerlendirmesi sırasında, uygulanacak denetim prosedürlerinin tasarlanmasına esas olmak üzere, mali tabloların üretildiği mali yönetim ve iç kontrol sistemleri de değerlendirilmiştir.
Denetimin kapsamını, kamu idaresinin mali rapor ve tabloları ile gelir, gider ve mallarına ilişkin tüm mali faaliyet, karar ve işlemleri ve bunlara ilişkin kayıt, defter, bilgi, belge ve verileri (elektronik olanlar dâhil) ile mali yönetim ve iç kontrol sistemleri oluşturmaktadır.
Bu hususlarla ilgili denetim sonucunda denetim görüşü oluşturmak üzere yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilmiştir.
DENETİM GÖRÜŞÜ
Bursa Uludağ Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi 2021 yılına ilişkin yukarıda belirtilen ve kamu idaresi tarafından sunulan, geçerli finansal raporlama çerçevesi kapsamındaki mali rapor ve tablolarının tüm önemli yönleriyle doğru ve güvenilir bilgi içerdiği kanaatine varılmıştır.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr