|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, doğrudan temin ve pazarlık usulü ile gerçekleştirilen alımlarda, Kamu İhale Kurumu’ndan gerekli izin alınmadan yasal sınırların aşıldığını ortaya koymaktadır. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin “f” fıkrası ve 22’nci maddesinin “d” fıkrası çerçevesinde, harcamaların toplam ödeneğin %10 oranını ikinci kez aşması durumunda, Kamu İhale Kurulu’ndan onay alınması gerektiği belirtilmiştir. Ancak yapılan incelemelerde, üniversitenin bu yükümlülüğü yerine getirmediği ve gerekli izinleri almadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi, 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesi gereği, ihtiyaçlarını öncelikle açık ihale veya belli istekliler arasında ihale usulüyle karşılamalıdır. Diğer usullere yalnızca belirli özel hallerde başvurulması mümkündür. Ancak bu özel durumların varlığında bile, açık ihale veya belli istekliler arasında ihale yapılmasının önünde bir engel bulunmamaktadır. Yine, 62’nci maddenin 3’üncü fıkrası, bu takdir yetkisine sınırlama getirerek, yıllık toplam harcamaların Kamu İhale Kurulu’nun uygun görüşü olmadan %10’u aşamayacağını ifade etmektedir. Yapılan denetimlerde, 2021 yılı içerisinde üniversitenin bu kurallara uymadığı ve Kamu İhale Kurulu’ndan alınan izin tutarlarının da aşıldığı görülmüştür. Sonuç olarak, doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılan alımlarda yasal sınırların aşılması durumunda, Kamu İhale Kurulu’ndan uygun görüş alınmamasının mevzuata aykırı olduğu vurgulanmaktadır. Bu bağlamda, ilgili düzenlemelere uygun hareket edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü İle Yapılan Alımlarda Kanunda Öngörülen Sınırın Kamu İhale Kurumunun Uygun Görüşü Alınmadan Aşılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21’inci maddesinin “f” fıkrası ve 22’nci maddesinin “d” fıkrası kapsamında yapılan harcamaların tutarı toplam ödeneklerinin % 10 oranını ikinci kez aştığında Kamu İhale Kurulundan izin alınmadığı görülmüştür.
Kamu İdaresi tarafından 4734 sayılı Kanun’un “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesi idarelerin ihtiyaçlarını öncelikle açık ihale ve belli istekliler arasında ihale usulüyle karşılamasına, diğer usullere ise ancak kanunda gösterilen özel hallerde başvurulması gerektiğine işaret etmektedir. Madde metninde bahsedilen özel haller Kanun’un 21 ve 22’inci maddelerinde sayılmış olup bu şartların ortaya çıkması durumunda dahi idareye takdir yetkisi tanınmakta, açık ihale veya belli istekliler arasında ihale yapılmasının önünde bir engel bulunmamaktadır. Kanun koyucu, bu takdir yetkisine de miktar yönünden sınırlama getirmiş olup 62’nci maddenin 3’üncü fıkrasının (ı) bendine göre 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılacak harcamaların yıllık toplamı, Kamu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak ödeneklerin %10’unu aşamayacaktır. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 21’inci maddesinin 2’nci fıkrasına göre%10 oranı hesaplanırken kamu kurum ve kuruluşlarının yıllık bütçelerinde belirlenen toplam ödenek miktarı dikkate alınacak ve mal alımı, hizmet alımı veya yapım işleri için bütçelerine konan yıllık toplam ödenekleri üzerinden her biri için ayrı ayrı hesaplanacaktır.
Yapılan incelemede; Üniversitede 2021 yılı içerisinde, Kamu İhale Kanunu’nun 21/f ve 22/d maddeleri kapsamında yapılan alımların yıllık ödeneklerinin %10’unu aştığı ve bu aşım nedeniyle Kamu İhale Kurulundan izin alındığı görülmüştür. Ancak yıl içerisinde, bu kapsamda Kurumdan alınan izin tutarları da aşılmış ve yeniden izin alma gereği ortaya çıkmıştır. Ancak Üniversite tarafından Kuruldan ikinci onay alınmamıştır.
Sonuç olarak mal alımı, hizmet alımı ve yapım işleri için doğrudan temin ve pazarlık usulü ile yapılacak alımlara ilişkin üst sınırın aşılmasına rağmen Kamu İhale Kurulundan uygun görüş alınmamasının mevzuata aykırı olduğu, Kanun’da ve Tebliğ’de emredici hüküm niteliği taşıyan düzenlemelere uygun işlem tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.