|
ÖZET: Üniversitenin kiraya verdiği taşınmazların kira artış hesaplamalarında hatalar tespit edilmiştir. 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, İstanbul Medeniyet Üniversitesi’nin mülkiyetindeki veya tahsisli taşınmazların yeni kira dönemleri için hesaplanan artış oranlarının yanlış yapıldığını ortaya koymuştur. Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri, kira bedellerinin belirlenmesinde tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalarına göre değişim oranını aşmaması gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik, uzun süreli kira sözleşmelerinde artış oranlarının belirlenmesinde TÜFE ve Tarım ÜFE oranlarının dikkate alınacağını vurgulamaktadır.
Denetimlerde, kiralama işlemlerinin genellikle üç yıllık sürelerle yapıldığı ve her yenileme döneminde kira bedellerinin artış oranlarının TÜFE’ye göre belirlenmesi gerektiği tespit edilmiştir. Ancak, mevcut uygulamalarda hatalı TÜFE oranlarının kullanılması nedeniyle kira bedellerinin sürekli olarak olması gerekenin altında kaldığı görülmüştür. Bu durum, idarenin kira gelirlerinin eksik hesaplanmasına ve tahsil edilmesine yol açmıştır. Kamu idaresi, tespit edilen hatalar doğrultusunda yeniden hesaplamalar yaparak kiracılardan talep edilen tutarların bir kısmını tahsil etmiş, tahsil edilemeyen kısımlar için ise icra takibi başlatılmıştır. Bu bağlamda, kiraya verilen taşınmazların kira bedellerinin belirlenmesinde mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygun hareket edilmesi büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Üniversitenin Kiraya Vermiş Olduğu Taşınmazların Kira Artış Hesaplamalarının Hatalı Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
İstanbul Medeniyet Üniversitesinin mülkiyetinde veya tahsisli kullanımında bulunan taşınmazların kiraya verilmesinde, yeni kira dönemi için hesaplanan kira artışlarının hatalı şekilde hesaplandığı görülmüştür.
04.02.2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6098 sayılı Borçlar Kanunu’nun “Konut ve Çatılı İşyeri Kiraları” kısmının “Uygulama alanı” başlıklı 339’uncu maddesinde; konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin, bunlarla birlikte kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında da uygulanacağı, kamu kurum ve kuruluşlarının, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları bütün kira sözleşmelerine de bu hükümlerin uygulanacağı, “Kira bedelinin belirlenmesi” başlıklı 344’üncü maddesinde; tarafların yenile ne n kira dönemlerinde uygulanacak kira bedeline ilişkin anlaşmaları, bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçmemek koşuluyla geçerli olacağı, bu kuralın bir yıldan daha uzun süreli kira sözleşmelerinde de uygulanacağı, bu konuda bir anlaşma yapılmamışsa kira bedelinin, bir önceki kira yılının tüketici fiyat endeksinin oniki aylık ortalamalarına göre değişim oranını geçmemek koşuluyla hâkim tarafından, kiralana nın durumu göz önüne alınarak hakkaniyete göre belirleneceği hükme bağlanmıştır.
21.02.2019 tarih ve 30693 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik’in 2’nci maddesi ile bir yıldan uzun süreli kira, irtifak hakkı ve kullanma izni sözleşmelerinde ikinci ve izleyen yıllar bedelleri Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE – oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) oranında, tarımsal amaçlı sözleşmelerde ise ikinci ve izleyen yıllar bedelleri, Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım ÜFE – oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim) oranında arttırılacağı belirtilmiştir.
İdarenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında kiralamış olduğu taşınmazlarına ilişkin tip kira sözleşmelerinin ilgil i maddesinde, takip eden yıllar için kira artışlarının, kamu idarelerinin taşınmaz kiralamalarına ilişkin mevzuat çerçevesinde yapılacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere, kamu kurum ve kuruluşlarını n, hangi usul ve esaslar içinde olursa olsun yaptıkları kira sözleşmelerinde bahsi geçen hükümlerin uygulanacağı, kira artış oranlarında bir önceki kira yılında tüketici fiyat endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre değişim oranında artırıma gidilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
İdarenin mülkiyetinde veya tahsisinde bulunan taşınmazların kiraya verilmesine yönelik ihale işlem dosyaları incelendiğinde, taşınmazların genelde 3 yıllık süre ile kiraya verildiği görülmüş olup, kira sözleşmelerinde yenilenen her kira dönemi için Tüketici Fiyat Endeksindeki oniki aylık ortalamalara göre yüzde değişim oranında artırıma gidileceği hükme bağlanmıştır.
Yapılan denetimlerde, yenilenen kira dönemleri itibariyle mevcut kira bedellerine uygulanan artış oranları incelenmiş ve hatalı TÜFE oranının baz alındığı tespit edilmiştir. Hatalı uygulama sebebiyle yıllar itibariyle kira bedellerindeki artış tutarı ve doğal olarak kira bedelleri sürekli olarak olması gereken tutardan düşük seyretmiştir. Bu durum idarenin kira gelirlerinin eksik hesaplanması ve eksik tahsili ile sonuçlanmıştır.
Kamu İdaresince, bulguda tespit edilen hususa iştirak edilmiş olup bu doğrultuda durumun tespiti sonrasında yeniden hesaplama yapılarak söz konusu tutarların ilgili taşınma z kiracılarından talep edildiği, talep edilen kira bedellerinden bir kısmının tahsil edildiği tahsil edilemeyen kısımlarla ilgili ise icra takibine başlanıldığı ifade edilmiştir.
Bu itibarla, kiraya verilen taşınmazlara ilişkin kira bedellerinin tespitinde, mevzuat ve sözleşme hükümlerine riayet edilerek kira arttırım işlemlerinin doğru tesis edilmes i gerekmektedir.