|
ÖZET: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’ne ait taşınmazların kiralanmasında, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine aykırı olarak pazarlık usulü kullanıldığı tespit edilmiştir. Üniversite mülkiyetindeki çay ocağı, büfe, kafeterya, kantin, fotokopi odası, reklam panoları, büro, ATM, otopark ve spor kompleksi gibi kiralanabilir alanların, 37. ve 45. maddelere göre kapalı veya açık teklif usulü ile kiraya verilmesi gerekirken, 51/g maddesi kapsamında pazarlık usulü ile kiralandığı belirlenmiştir.
2886 sayılı Kanun’un 1. maddesi, genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira gibi işlemlerinin bu kanun hükümlerine göre yürütülmesini öngörmektedir. Ayrıca, 51. maddenin birinci fıkrası, hangi işlerin pazarlık usulü ile ihale edilebileceğini tanımlarken, taşınmazların kiralanması için iki şartın birlikte sağlanması gerektiğini belirtmektedir: Taşınmazın devlet mülkiyetinde olması ve işin özelliği gereği diğer teklif yöntemlerinin kullanılamaması. Sonuç olarak, üniversitelerin mülkiyetindeki taşınmazların kiralanması işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesine göre değil, tahmin edilen bedelin dikkate alınarak kapalı veya açık ihale yöntemleri ile gerçekleştirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu durum, yargı kararlarıyla da desteklenmektedir. |
BULGU: Üniversitenin Mülkiyetindeki Taşınmazların Pazarlık Usulü ile Kiraya Verilmesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Kütahya Dumlupınar Üniversitesindeki taşınmazlar içinde bulunan muhtelif büyüklüklerdeki çay ocağı, büfe, kafeterya, kantin, fotokopi odası, reklam panoları, büro, ATM, otopark, spor kompleksi gibi kiralanabilir ünitelerden Üniversitenin mülkiyetinde bulunanların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 37’nci maddesine göre kapalı teklif usulü veya 45’inci maddesine göre açık teklif usulü ile kiraya verilmesi gerekirken aynı Kanun’un 51/g maddesine göre pazarlık usulü ile kiraya verildiği tespit edilmiştir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işlerinin bu Kanun’da yazılı hükümlere göre yürütüleceği, 36’ncı maddesinde ise, bu Kanun’un 1’inci maddesinde yazılı işlere ilişkin ihalelerde, tekliflerin gizli olarak verilmesini sağlayan kapalı teklif usulünün esas olduğu, ancak 44’üncü maddede gösterilen işlerin belli istekliler arasında kapalı teklif usulüyle, 45’inci maddede gösterilen işlerin açık teklif usulüyle, 51’inci maddede sayılan işlerin pazarlık, 52’nci maddede gösterilen işlerin de yarışma usulüyle yaptırılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Kanun’un “Pazarlık usulüyle yapılacak işler” başlıklı mezkur 51’inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde hangi işlerin bu kapsamda ihale edilebileceği şu şekilde belirlenmiştir;
“ Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlı olması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindeki taşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi,”
Madde hükmünde belirtildiği üzere taşınmazların kiralanması hususunda bu fıkra kapsamında pazarlık usulünün uygulanabilmesi için şu iki şartın birlikte mevcudiyeti gerekmektedir.
1- Taşınmazın, Devletin özel mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlardan olması.
2- İşin özelliği, idareye yararlı olması veya ivediliği gereği kapalı ya da açık teklif yöntemlerinin kullanılamıyor olması.
Ayrıca 21.3.2018 tarihinde yapılan değişiklikle 2886 sayılı Kanun’un “Ecrimisil ve tahliye” başlıklı 75’inci maddesi değiştirilerek özel bütçeli idarelerin ellerinde bulunan taşınmaz malların da ilgili madde kapsamında olduğu hüküm altına alınmıştır.
Dolayısıyla 51/g yöntemine göre pazarlık usulünün; Devlete ait taşınmazlar kavramının karşılığı olan, genel bütçeli kuruluşlara ait taşınmazlar yani tapuda Maliye Hazinesi adına kayıtlı ve Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar dışında uygulanması mümkün değildir. Nitekim bu durum çeşitli yargı kararlarında da hükme bağlanmıştır.
Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan gerekçelerle; üniversitelerin mülkiyetlerinde bulunan taşınmazların kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun’un 51/g maddesine göre ihale edilmesi mümkün olmayıp, tahmin edilen bedelin dikkate alınması kaydıyla kapalı veya açık ihale yöntemine göre sonuçlandırılması gerektiği değerlendirilmektedir.