|
ÖZET: Doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen mal alımlarında fiyat araştırmasının hatalı yapıldığına dair bulgular, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda ortaya konmuştur. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından desteklenen bilimsel araştırma projeleri kapsamında, yaklaşık maliyet belirlemek amacıyla teklif alınan firmaların ortakları ile yöneticilerinin aynı kişiler olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun ilgili maddelerine aykırılık teşkil etmektedir.
İhalelerde şeffaflık, rekabet, eşit muamele ve kaynakların verimli kullanımı gibi temel ilkelerin ihlali söz konusudur. İlgili yönetmelik hükümlerine göre, mal veya hizmet alımında fiyat araştırması yapılması ve bu araştırmanın sonuçlarının hesap cetvelinde gösterilmesi gerekmektedir. Ancak, teklif alınan firmalardan ikisinin ortakları ile yöneticilerinin aynı olması, birden fazla teklif verilmesi yasağını ihlal etmektedir. Ayrıca, kapatılan bir firmadan teklif alınmış gibi gösterilmesi de mevzuata aykırıdır. Sonuç olarak, Kamu İdaresi tarafından belirlenen ilkeler dikkate alınmadan yapılan bu işlemler, ihale süreçlerinin güvenilirliğini zedelemekte ve kamu kaynaklarının etkin kullanımını tehlikeye atmaktadır. |
BULGU: Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılan Mal Alımında Fiyat Araştırmasının Hatalı Yapılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından desteklenen Bilimsel Araştırma Projeleri için doğrudan temin yöntemiyle yapılan hizmet alımında yaklaşık maliyet için teklif veren firmaların ortakları ile şirket müdürlerinin aynı kişiler olduğu tespit edilmiştir.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile geçici 4’üncü maddesine dayanılarak hazırlanan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Ar-Ge Projeleri İhale Yönetmeliği’nin;
“Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde; İdarelerin ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu oldukları,
“Yaklaşık maliyet” başlıklı 11’inci maddesinde; mal veya hizmet alımlarının ihalesi yapılmadan önce İdarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyetin belirleneceğive dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği,
“İhaleye katılımda yeterlik kuralları” başlıklı 12’nci maddesinde; 17’nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenlerin ihale dışı bırakılacağı,
“Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 17’nci maddesinde; alternatif teklif verebilme halleri dışında ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak asaleten veya vekaleten birden fazla teklif verilmesinin yasak olduğu ve söz konusu yasak fiil veya davranışlarda bulunanlar hakkında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun dördüncü kısmında belirtilen hükümlerin uygulanacağı,
“Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinde; idarenin her yıl Bilim Kurulunca tespit edilecek eşik değerleri aşmayan ihtiyaçları için yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma ve yeterlilik kuralları hususlarını arama ile teminat alma ve sözleşme yapma zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edileceği,
hükümleri yer almaktadır.
Söz konusu alıma ilişkin olarak düzenlenen belgeler üzerinde yapılan incelemede, yaklaşık maliyeti belirlemek üzere teklif alınan üç firmadan ikisinin firma ortakları ile şirket müdürlerinin aynı kişiler olduğu, diğer firmanın ise 19.03.2015 tarihinde kapatıldığı Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden tespit edilmiştir.
Teklif alınan iki firmanın ortaklarının ve şirket müdürlerinin aynı kişiler olması, ihalelerde bir istekli tarafından kendisi veya başkaları adına doğrudan veya dolaylı olarak, asaleten veya vekaleten birden fazla teklif verilmesi fiilini karşıladığından açıkça mevzuata aykırıdır. Ayrıca, faal olmayan diğer firmadan da teklif alınmış gibi gösterilmesi de mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Sonuç olarak, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine riayet edilmeyerek Kamu İdaresi tarafından saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik ve ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri açıkça ihlal edilmiştir.