|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, Selçuk Üniversitesi Veterinerlik ve Fen Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi tarafından doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen satın almalarda piyasa fiyat araştırmasının yeterli standartlarda yapılmadığını ortaya koymuştur. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesi çerçevesinde, belirli parasal limitler dahilindeki alımlarda piyasa fiyat araştırması yapılması zorunlu olup, bu araştırmaların uygun belgelerle desteklenmesi gerekmektedir. Ancak, Döner Sermaye İşletmesi’nin bu alımları, tek bir satıcıdan fiyat alınarak ve gerekli belgeleri eklemeden gerçekleştirilmiştir.
Kanun ve ilgili tebliğlerde, piyasa araştırmasının nasıl yapılacağına dair net düzenlemeler bulunmaktadır. Bu çerçevede, üreticilerden, toptancılardan ve yetkili satıcılardan fiyat teklifleri alınması ve karşılaştırmaların yapılması gerektiği belirtilmiştir. Ancak, Döner Sermaye İşletmesi, bazı acil durumlarda piyasa fiyat araştırması yapmadan alımlara yönelmiştir. 2022 ve sonrasında, bu konuda daha fazla özen gösterileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilen alımlarda piyasa fiyat araştırmasının belirli standartlara uygun bir şekilde yapılması, rekabetin sağlanması, şeffaflık ve kaynakların verimli kullanılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, alımların uygun şartlarla ve zamanında gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir. |
BULGU: Doğrudan Temin Yöntemiyle Gerçekleştirilen Satın Almalarda Piyasa Fiyat Araştırmasının Belirli Standartlarda Yapılmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi
Selçuk Üniversitesi Veterinerlik ve Fen Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi tarafından, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22’nci maddesinin (d) bendine göre belli parasal limitler dahilinde yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırmasının belli standartlar çerçevesinde yapılmadığı görülmüştür.
Kanun’un “Doğrudan temin” başlıklı 22’nci maddesinin son fıkrasında; bu maddeye göre yapılacak alımlarda, ihale komisyonu kurma yeterlik kuralları arama zorunluluğu bulunmaksızın, ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak ihtiyaçların temin edilebileceği belirtilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Doğrudan temine ilişkin açıklamalar” başlıklı 22’nci maddesinin 22.1.1.4’üncü bendinde, Kanun’un 22’nci maddesine göre ihtiyaçların karşılanmasında görevlendirilen kişi veya kişilerin piyasada fiyat araştırması yapması ve buna ilişkin belgeleri dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmesinin zorunlu olduğu, gerekli görülmesi halinde, fiyat araştırmalarının, ilgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yaklaşık maliyetin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller çerçevesinde yapılabileceği belirtilmiştir.
İlgili İhale Uygulama Yönetmeliklerinde, yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; üreticilerden, ana bayilerden, toptancılardan, yetkili satıcılardan ve satıcılardan fiyat veya proforma fatura alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatların netleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Döner Sermaye İşletmesi tarafından Kanun’un 22’nci maddesinin (d) bendine göre belli parasal limitleri aşmayan ihtiyaçlara ilişkin alımlar; tek satıcıdan fiyat alınarak ve bu fiyata ilişkin belgeleri dayanakları ile birlikte onay belgesine eklenmeksizin gerçekleştirilmektedir.
Söz konusu alımlar yapılırken; piyasada bu malları üreten veya pazarlayan, sektörde lider gerçek veya tüzel kişilerden fiyat veya proforma fatura alınması, fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazı yazılması, bu yazıda alım yapılacak mal veya hizmetin niteliği, miktarı, teslim süresi, nakliyesi, sigortası ve diğer özel şartların (idari ve teknik şartlar) belirtilmesi, alımlara ilişkin bildirimlerin faks, posta, e-posta gibi iletişim araçlarıyla potansiyel tedarikçi ya da hizmet sunucularına duyurulması, alımlara ilişkin bilgilerin İşletmenin web sitesinde yayınlanması, giriş panosuna veya herkesin görebileceği yerlere asılması ve benzeri uygulamalar yapılması belirli standartlar çerçevesinde sağlıklı bir fiyat araştırması yapılmasına yardımcı olacaktır.
Selçuk Üniversitesi Veterinerlik ve Fen Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi tarafından, işin acele olması durumunda sehven bazı alımların piyasa fiyat araştırması yapılmadan gerçekleştirildiği, 2022 ve sonraki süreçte yapılacak olan alımlarda piyasa fiyat araştırması konusunda gerekli özenin gösterileceği ifade edilmiştir.
Doğrudan temin yöntemiyle denetim yılı içerisinde gerçekleştirilen satın almalarda piyasa fiyat araştırmasının belirli standartlarda yapılmamasından dolayı açıklanan nedenlerle, gerçekleştirilen satın almaların, piyasa fiyat araştırmasının belli bir biçimde her türlü fiyat araştırması yapılarak rekabet, saydamlık, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlayacak şekilde gerçekleştirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.