ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, üniversite ve döner sermaye işletmelerinde yapılan denetimlerde, işçi ücretlerinin bütçe emanetleri hesabında izlenmediğini ortaya koymuştur. 15 ila 31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretlerinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen kurallara uygun olarak 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda kaydedilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak, denetim sonuçları, bu ücretlerin 2021 yılı faaliyet sonuçlarıyla ilişkilendirilmeden 2022 yılında ödenecek şekilde kaydedildiğini göstermektedir.

Bu durum, dönemsellik ilkesine aykırı bir uygulama olarak değerlendirilmiştir. Yapılan hesaplamalara göre, 15 ila 31 Aralık tarihleri arasında hesaplanan işçi ücretlerinin toplam tutarı 270.036,87 TL olarak belirlenmiştir. Ancak, gerekli muhasebe kayıtlarının yapılmaması nedeniyle 320 Bütçe Emanetleri Hesabı eksik, 630 Giderler Hesabı ise fazla görünmektedir. Bu hatalı kayıtlar, kurumun mali tablolarının güvenilirliğini zedelemekte ve doğru bilgi sunumunu engellemektedir.

Kamu idaresinin, denetim bulgularına katıldığı anlaşılmasına rağmen gerekli düzeltici işlemleri gerçekleştirmemesi, 2021 yılı bilançosunun güvenilirliğini sorgulatmaktadır. Dolayısıyla, işçi maaşlarının mevzuata uygun bir şekilde ilgili hesaplarda izlenmesi, dönemsellik ilkesinin sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır.

BULGU: İşçi Ücretlerinin Dönemsellik İlkesine Uygun Olarak Bütçe Emanetleri Hesabında İzlenmemesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Üniversite ve Üniversite Döner Sermayesi

Yükseköğretim Kurulunda yapılan denetimlerde, 2021 yılı bütçesine gider kayıt edilebilmesi için 320 Bütçe Emanetlerinde izlenmesi gereken 15 ila 31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretlerinin 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda izlenmediği görülmüştür.
23/12/2014 tarihli ve 29214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Temel kavramlar” başlıklı 5’inci maddesinde genel yönetim muhasebesinin, muhasebe ilke ve kurallarının dayanağını oluşturan kavramlara göre yürütüleceği ve bu ilkelerden biri olan dönemsellik ilkesinin kamu idarelerinin faaliyetlerinin, belirli dönemlerde raporlanacağı ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanacağı şeklinde tanımlandığı hüküm altına alınmıştır.
tarihli ve 29218 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Merkezî Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “320 Bütçe emanetleri hesabı”na ilişkin “Hesabın işleyişi” başlıklı 243’üncü maddesi 3’üncü fıkrasında 15 ila 31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretlerinin bir taraftan bu hesaba alacak, 630-Giderler Hesabına borç; diğer taraftan 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak, 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç kaydedileceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki hükümler doğrultusunda, her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanabilmesi için idarelerce 15 ila 31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretleri Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 243’üncü maddesi uyarınca 320 Bütçe Emanetleri Hesabı’nda izlenmesi gerekmektedir.
Yapılan denetimlerde 2021 yılı faaliyet sonuçları ile ilişkilendirilmesi gereken ve 15 ila 31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretlerinin 320 Bütçe Emanetleri ve 630 Giderler Hesabı’nda izlenmesi gerektiği hâlde 2021 yılı faaliyet sonuçları ile ilişkilendirilmeyip 2022 yılında ödenecek şekilde dönemsellik ilkesine aykırı olarak herhangi bir işlem tesis edilmediği tespit edilmiştir. Yapılan hesaplamalar sonucunda 15 ila 31 Aralık tarihlerine ilişkin hesaplanan işçi ücretlerinin 270.036,87 TL olduğu anlaşılmıştır. Yapılmayan muhasebe kaydı sebebiyle 320 Bütçe Emanetleri Hesabı 270.036,87 TL kadar eksik, 630 Giderler Hesabı da aynı tutar kadar fazla görünmektedir. Dolayısıyla Kurum mali tabloları ilgili tutarlar kadar hatalı ve eksik bilgi içermektedir.
Kamu idaresi cevabından, İdarenin bulgumuza katıldığı anlaşılmasına rağmen gerekli düzeltici işlemlerin yapılmaması nedeniyle İdarenin 2021 yılı Bilançosu doğru ve güvenilir bilgi içermemektedir.
Bu itibarla, dönemsellik ilkesine uygun olarak 15 – 31 Aralık dönemini kapsayan işçi maaşlarının mevzuata uygun olarak ilgili hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.