|
ÖZET: Geçerlilik süresi sona eren teminat mektuplarının iade edilmemesi, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Yapılan denetimlerde, bu teminat mektuplarının muhasebe kayıtlarından çıkarılmadığı tespit edilmiştir. 4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun 13. maddesi, kesin teminatların geri verilmesi için belirli şartların yerine getirilmesini öngörmektedir. Bu şartlar arasında, yüklenicinin taahhüdünü yerine getirdiğinin ve idareye herhangi bir borcunun bulunmadığının tespiti yer almaktadır. Ayrıca, teminatların iadesi için gerekli belgelerin sunulması da gerekmektedir.
Kanunun 14. maddesi, iade talebinin iki yıl içinde yapılmaması durumunda kesin teminat mektuplarının hükümsüz olacağını ve bankasına iade edileceğini belirtmektedir. Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ise, teminatların durumunun takip edilmesini ve her mali yıl sonunda gerekli bilgilerin toplanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda, geçerlilik süresi dolmuş teminat mektuplarının muhasebe birimlerinde gereksiz yere tutulması, mali tabloların doğruluğunu olumsuz yönde etkilemektedir. Yapılan incelemeler sonucunda, bölge müdürlüklerinde süresi dolmuş teminat mektuplarının bulunduğu ve bu durumun muhasebe hesaplarında hatalı gösterimlere yol açtığı belirlenmiştir. Bu nedenle, geçerlilik süresi sona eren ve yükleniciye iade edilmeyen teminat mektuplarının muhasebe kayıtlarından çıkarılması önerilmektedir. |
BULGU: Geçerlilik Süresi Dolan Teminat Mektuplarının İade Edilmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Geçerlilik süresi dolan ve yükleniciye iadesi yapılamayan teminat mektuplarının muhasebeden çıkış kayıtlarının yapılmadığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhaleleri Sözleşmeleri Kanunu’nun “Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinde; taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların; yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra yarısının, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanının, yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınan mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısının, garanti süresi dolduktan sonra ise kalanının, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamının, yükleniciye iade edileceği hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un 14’üncü maddesinde, mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektuplarının hükümsüz kalacağı ve bankasına iade edileceği, teminat mektubu dışındaki teminatların ise sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedileceği belirtilmiştir.
Öte yandan Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin 458’inci maddesinin 3’üncü fıkrasında ise; alınan teminatlara ait işin sonuçlandırılıp sonuçlandırılmadığı hususunun mevzuatındaki süreler de dikkate alınarak muhasebe birimlerince takip edileceği ve her mali yılsonunda teminat ve garanti mektupları ile şahsi kefalete ilişkin belgeler hakkında ilgili idareden bilgi alınacağı ve alınan bilgi doğrultusunda söz konusu mektup ve belgelerin ilgilisine veya ilgili bankaya iade edileceği ya da ertesi malî yıla devredileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ise işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalacak ve bankasına iade edilecektir. Aksi halde geçerlilik süresi dolmuş, teminat olma vasfını yitirmiş teminat mektupları muhasebe biriminde gereksiz olarak saklanacak, bu durum ise mali tabloların gerçeği yansıtmasına engel teşkil edecektir.
Yapılan incelemede; bölge müdürlüklerinde süresi geçmesine rağmen iadesi yapılmayan teminat mektuplarının olduğu tespit edilmiştir.
Bu durum mali tablolarda 910-Alınan Teminat Mektupları Hesabı ve 911- Alınan Teminat Mektupları Emanetleri Hesabının bu tutar kadar hatalı gösterilmesine sebebiyet vermektedir.
Sonuç olarak; geçerlilik süresi dolan ve yükleniciye iadesi yapılmayan teminat mektuplarının muhasebe kayıtlarından çıkarılması uygun olacaktır.