|
ÖZET: Taşınmaz malların envanter kayıtları ile muhasebe kayıtları arasında uyumsuzluklar ve cins tashihlerinin yapılmaması, 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda tespit edilmiştir. Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak gerekli işlemlerin gerçekleştirilmediği belirlenmiştir. İdare, taşınmazlarla ilgili form ve cetvelleri mevzuatta belirtilen usullere göre hazırlamamış, bu durum muhasebe kayıtlarının doğruluğunu etkilemiştir. Yönetmelik’in ilgili maddelerine göre, tapuda kayıtlı taşınmazların uygun formlara kaydedilmesi ve mali hizmetler birimince konsolide edilmesi gerekmektedir. Ancak yapılan incelemelerde, bu formların eksik veya hatalı hazırlandığı görülmüştür.
Cins tashihlerinin yapılmaması da önemli bir sorun olarak öne çıkmaktadır. Yönetmelik gereğince, taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kayıtlarının uyumlu olması zorunludur. Ancak, bazı taşınmazların kullanım şekli ile tapudaki kayıtları arasında tutarsızlıklar tespit edilmiştir. Örneğin, İzmir Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü’ne ait taşınmazların cins tashihlerinin yapılmadığı ve bu durumun muhasebe kayıtlarını olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Diğer illerdeki taşınmazlarda da benzer sorunlar yaşanmaktadır. Bu bağlamda, taşınmazların envanter işlemlerinin ve cins tashihlerinin mevzuata uygun bir şekilde tamamlanması gerekmektedir. |
BULGU: Taşınmaz Malların Envanter Kayıtları İle Muhasebe Kayıtlarının Birbiri İle Uyumlu Olmaması, Cins Tashihlerinin Yapılmamış Olması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
İdare tasarrufunda bulunan taşınmazlara ilişkin Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak işlem tesis edilmediği tespit edilmiştir.
A-) Tapuda kayıtlı taşınmazları için icmal cetveli oluşturulmaması
İdarenin taşınmaz işlemlerinin incelenmesinde; taşınmaz mallara ilişkin hazırlanması gereken form ve cetvellerin mevzuatta öngörülen usulde hazırlanmadığı, mevcut form ve cetvellerin birbiri ile uyumlu olmadığı, dolayısıyla muhasebe kayıtlarının da gerçeği yansıtmadığı tespit edilmiştir.
02.10.2006 tarih ve 26307 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in İkinci Bölümü “Kayıt ve Kontrol Usul ve Esasları”nı belirlemektedir. Bölüm içindeki 5’inci maddesi kayıt ve kontrol işlemlerini, 6’ncı maddesi taşınmaz kayıt ve kontrol işlemleriyle ilgili görev, yetki ve sorumlulukları, 7’nci maddesi kayıt şeklini açıklamaktadır.
Adı geçen Yönetmelik’in “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesine göre; kamu idarelerinin, tapu kütüğünde kendi adlarına kayıtlı olan taşınmazları, “Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu”na (Ek-2), tapu kütüğünde kayıtlı olmayan ve Ek 1’deki Kayıt Planının “Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar” başlığı altında yer alan taşınmazlardan sadece ekonomik olarak değerlendirmeye konu olanlar ile kamusal ihtiyaçlarda kullanılanların kaydını Ek-3’teki Tapuda Kayıtlı Olmayan Taşınmazlar Formu’nda, Ek-1’deki Kayıt Planının “Orta Malları” başlığı altında yer alan taşınmazların kaydını Ek-4’teki “Orta Malları Formu”nda, kendilerine tahsisli taşınmazları ise “Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu”na (Ek-6) kaydetmeleri gerekmektedir. Harcama birimlerince doldurulacak söz konusu formlar, mali hizmetler birimince konsolide edilecek, böylece kuruma ait taşınmaz envanteri ile mali tabloların karşılaştırılmasına imkan sağlayan icmal cetveller (Ek-7) oluşturulacaktır.
Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde yapılan bu envanter işlemlerinin, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği hükümlerine göre mali tablolara yansıtılması gerekmektedir.
Yapılan incelemelerde, söz konusu form ve cetvellerin tam olarak hazırlanmadığı ve mali tablolarla form ve cetveller arasında uyuşmazlıklar olduğu görülmüştür. Hazırlanan Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formunun Yönetmelik ekinde yer alan formatta olmadığı, taşınmazların kullanım şekli, maliyet bedeli, rayiç bedeli veya iz bedelinin mevcut formlarda yer almadığı görülmüştür. Mali tabloların karşılaştırılmasına imkan sağlayan icmal cetvelinde (Ek-7) ise taşınmazların adet ve yüzölçümleri yer almakta, taşınmazların değerlerine yer verilmemektedir. Yönetmelik’te öngörülen diğer form ve cetvellerin ise hazırlanmadığı tespit edilmiştir.
Tapuda Kayıtlı Olan Taşınmazlar Formu ile Taşınmaz İcmal Cetvelleri karşılaştırma yapmaya imkân vermemektedir.
Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik çerçevesinde hazırlanması gereken form ve cetvellerin birbirleri ile uyumlu olmaması ve Yönetmelik’te yer alan formatta olmaması, kullanım şekli, taşınmaz değeri, maliyet bedeli vb. bilgilerin yer almaması mali tabloların hatalı bilgi içermesine neden olmaktadır.
B-) Cins tashihlerinin yapılmaması
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmelik’in üçüncü bölümünde yer alan “Cins tashihlerinin yapılması” başlıklı 10’uncu maddesinin ilk fıkrasına göre;
Kamu idarelerince; mülkiyetlerinde, yönetimlerinde veya kullanımlarında bulunan taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapu kaydının birbirine uygun olmaması durumunda, taşınmazlar mevcut kullanım şekli ile kayıtlara alınması ve kamu idarelerinin, taşınmazlarının cins tashihinin yapılması için gerekli işlemleri yapması gerektiği hükme bağlanmıştır.
İnceleme, araştırma ve denetim çalışmaları esnasında idarenin varlıklarında kayıtlı olup tasarrufunda bulunan bazı taşınmazların mevcut kullanım şekli ile tapuda yer alan kullanım şeklinin farklı olduğu görülmüş, İdarenin sorumluluğunda olan cins tashihlerinin yapılmadığı tespit edilmiştir.
İzmir Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü Karşıyaka sahnesinin üzerinde bulunduğu arsa 250- Arazi ve Arsalar Hesabında görülmektedir. Üzerine bina yapılan arsa, o binanın tamamlayıcı bir parçası olarak değerlendirildiğinden arsa değeri bina değerinin içinde hesaplanarak 252- Binalar Hesabında izlenmesi gerekmektedir.
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün tasarrufunda olan Çayyolu Cüneyt Gökçer Sahnesinin üzerinde bulunduğu tahsisli arsanın mülkiyeti Maliye Hazinesine ait olup, cinsi tarla niteliğindedir. Bu taşınmazın da cins tashihinin yapılması ve mülkiyetinin DTGM ye geçirilmesi, muhasebe açısından da bina ile tamamlayıcı bir parçası olan arsa beraber değerlendirilerek kaydedilmesi gerekmektedir.
Uzun yıllardır DTGM tarafından kullanılmakta olan Macunköy Yerleşkesinin mülkiyeti Maliye Hazinesine ait olup, tapuda tarla ve halî arazi niteliğinde bir arsa olduğu, üzerinde çeşitli fonksiyonlar içeren binaların inşa edildiği halde cins tashihi yapılmadığı görülmüştür. DTGM için son derece önemli bir alan niteliğinde olan yerleşkenin imar mevzuatının gerektiği şekilde yönetilmesi de gerekmektedir. Bu taşınmazın da cins tashihinin yapılması ve mülkiyetinin DTGM ye geçirilmesinin faydalı olacağı değerlendirilmektedir.
Aynı şekilde diğer illerdeki taşınmazlarda da benzer problemler bulunmaktadır
İdarenin taşınmazların envanter işlemleri sürecini tamamlanması açısından gerekli cins tashihlerinin yapılması gerekmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda DTGM’nin mülkiyetinde, yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazların envanter işlemlerinin, cins tashihlerinin, form ve cetvelleri ile muhasebe kayıtlarının mevzuata uygun olarak yeniden yapılarak kayıtlara en doğru şekilde yansıtılması gerekmektedir.
Sonuç olarak; Kurum tasarrufunda bulunan taşınmazların cins tashihi işlemlerinin yapılarak tapu kayıtları ile uyumlu hale getirilmesi, ayrıca ilgili taşınmaz cetvellerine mevcut kullanım şekilleri (bina, yerüstü düzeni vb.) ile kaydedilmesinin gerekli olduğu değerlendirilmektedir.