|
ÖZET: 2021 yılı Sayıştay Denetim Raporları, özel bütçeli idarelerin maddi duran varlıkları için yapılan değer artırıcı harcamaların, bu varlıkların maliyetine eklenmeden doğrudan gider olarak kaydedildiğini ortaya koymuştur. Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri, bu tür harcamaların maddi duran varlıkların kayıtlı değerine ilave edilmesi gerektiğini belirtmektedir. Ayrıca, 34.000 TL’yi aşan harcamaların değer artırıcı olarak kabul edilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
Denetim sırasında, taşınmazlar için yapılan toplam 72.724.427,48 TL tutarındaki harcamanın, ilgili varlıkların maliyetine eklenmediği ve giderleştirildiği tespit edilmiştir. Bu durum, 251-Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı ile 252-Binalar Hesabı’nda eksiklik ve 630-Giderler Hesabı’nda fazlalık yaratmıştır. Kamu İdaresi, bu bulguyu kabul etmiş ve değer artırıcı harcamaların doğru hesaplarda takip edilmeye başlanacağını belirtmiştir. Ancak, 2021 mali yılı bilançosunda hala aynı hata mevcuttur. Sonuç olarak, bölge müdürlüklerinin maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaları doğrudan giderleştirmek yerine, bu harcamaları ilgili varlıkların maliyetine eklemeleri gerekmektedir. Bu uygulamanın düzeltilmesi, mali raporların doğruluğu açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: Taşınmazlar İçin Yapılan Değer Artırıcı Harcamaların İlgili Taşınmazın Maliyetine Eklenmemesi
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare
Genel Müdürlük ve Bölge Müdürlüklerinde yıl içerisinde maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların ilgili maddi duran varlığın maliyetine eklenmeyip doğrudan giderleştirildiği görülmüştür.
Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalar” başlıklı 27’nci maddesine göre; maddi duran varlıklar için sonradan yapılan ve o varlığın değerini, kullanım süresini, ürün ve hizmet kalitesini, sağlanan faydayı artıran veya üretilen mal veya hizmetlerin üretim maliyetini azaltan her türlü maliyet, ilgili maddi duran varlığın kayıtlı değerine ilave edilmeli ve amortisman hesaplamasında dikkate alınmalıdır. Maddi duran varlıklar için yukarıda belirtilenler dışında yapılan her türlü normal bakım ve onarım harcamaları ise gider olarak kaydedilmelidir.
Merkezi Yönetim Muhasebe Yönetmeliği’nin “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 170’inci maddesinde de maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamalara ilişkin benzer düzenlemeler yer almaktadır.
Amortisman ve Tükenme Payları konulu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin (Sıra No: 47) “Amortisman ve tükenme payı süre ve oranları” başlıklı 6’ncı maddesinde ise, hesaplarda kayıtlı taşınmazlar için yapılan harcamalardan 34.000,00 TL’yi aşanların değer artırıcı harcama olarak kabul edileceği ifade edilmiştir.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri doğrultusunda maddi duran varlıkların ekonomik değerini arttıracak harcamaların yapılması durumunda, bu harcamaların giderleştirilmeyip ilgili maddi duran varlığın maliyetine eklenmesi gerekmektedir.
Yapılan incelemede, taşınmazlar için her biri Tebliğde belirtilen sınırı aşan Genel Müdürlükte 2.066.038,65 TL; 1’inci (İstanbul) Bölge Müdürlüğünde 39.985.299,24 TL; 3’üncü (Konya) Bölge Müdürlüğünde 5.625.329,74 TL; 4’üncü (Ankara) Bölge Müdürlüğünde 2.929.892,31 TL; 5’inci (Mersin) Bölge Müdürlüğünde 18.192.322,12 TL; 13’üncü (Antalya) Bölge Müdürlüğünde 197.427,10 TL; 14’üncü (Bursa) Bölge Müdürlüğünde ise 3.728.118,32 TL tutarında olmak üzere toplam 72.724.427,48 TL harcamanın yapıldığı ve söz konusu değer artırıcı harcamaların ilgili taşınmazın maliyetine eklenmeyip doğrudan giderleştirildiği tespit edilmiştir.
Söz konusu harcamaların ilgili maddi duran varlığın maliyetine eklenmeyip doğrudan giderleştirilmesi 251-Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı ve 252-Binalar Hesabında yukarıda belirtilen tutarlar kadar eksikliğe ve 630-Giderler Hesabında aynı tutarlarda fazlalığa sebebiyet vermektedir.
Kamu İdaresince, bulgu konusu husus kabul edilmiş olup maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların 251-Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı ve 252-Binalar Hesabında takip edilmeye başlandığı belirtilmiştir.
Ancak, denetim görüşü verilen 2021 mali yılı bilançosunda 251-Yer Altı ve Yer Üstü Düzenleri Hesabı ve 252-Binalar Hesabında 72.724.427,48 TL hata mevcudiyetini korumaktadır.
Bahsi geçen husus, Karayolları Genel Müdürlüğü 2019 ve 2020 yılı Sayıştay Denetim Raporunda da yer almaktadır. Kamu İdaresi tarafından söz konusu hususa ilişkin düzeltici işlem tesis edileceği ifade edilmesine rağmen, uygulamanın 2021 yılında devam ettiği görülmüştür.
Sonuç olarak, ilgili Bölge Müdürlüklerince maddi duran varlıklar için yapılan değer artırıcı harcamaların doğrudan giderleştirilmeyip ilgili maddi duran varlığın maliyetine eklenmesi gerekmektedir.