Yapım İşlerinde, Yapım Tekniği Bakımından Yeni Birim Fiyat Gerektiren İş Kalemleri İçin Yeni Birim Fiyat Oluşturulmaması ve Fiili İmalat Yöntemini Yansıtmayan Analizlere Dayalı Olarak Yeni Birim Fiyat Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Yapım İşlerinde, Yapım Tekniği Bakımından Yeni Birim Fiyat Gerektiren İş Kalemleri İçin Yeni Birim Fiyat Oluşturulmaması ve Fiili İmalat Yöntemini Yansıtmayan Analizlere Dayalı Olarak Yeni Birim Fiyat Yapılması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Özel Bütçeli İdare

İdarece gerçekleştirilen bazı yapım işlerinde, yapım yöntemi farklı olan iş kalemleri için yapım yöntemine uygun yeni birim fiyatların oluşturulmadığı; İdarece analiz hazırlanması gereken iş kalemlerinin olduğu ve fiili imalat yöntemini yansıtmayan analizlere dayalı olarak yeni birim fiyatların yapıldığı tespit edilmiştir.
Konuya ilişkin tespitler aşağıda açıklanmıştır.
Tünel dışında yapılan ibo bulonlar için tünel içi ibo bulon birim fiyatlarının kullanılması:
Karayolları Genel Müdürlüğü resmi birim fiyat analiz ve tariflerinde yer alan KGM/2018 poz no.lu “Ibo Bulonu Tesis Edilmesi” birim fiyat tanımı; “Projesine göre ve KTŞ’nin ilgili kısmındaki esaslar ve şartlar dahilinde, İdare ve/veya Mühendisin talimatına uygun olarak her kesit ve uzunluktaki tünelde IBO bulonu tesis edilmesi” şeklindedir. Tanımda belirtildiği üzere, iş kaleminin kullanım yeri tüneldir. Ancak, bazı tünel projelerinde tünel dışında portal ve şev imalatlarında da ibo bulon kullanılması öngörülebilmektedir. Karayolları resmi analizlerinde tünel dışı ibo bulon bulunmadığından, tünel dışında yapılan ibo bulonların bedeli, tünel içi ibo bulon imalatı olan KGM/2018 pozundan ödenmektedir.
Tünel içi ibo bulon ile tünel dışı ibo bulonun yapım yöntemi birbirinden farklılık arz ettiğinden, tünel içi ibo bulon birim fiyatlarının tünel dışında kullanılması uygun değildir. KGM/2018 pozunun analizinde jumbo makinesine yer verilmiştir, ancak, tünel dışında ibo bulon yapmak için jumbo yerine delik delme makinesi kullanılmaktadır. Jumbo; elektrik ile çalışan ve sulu delgi özelliği olan bir makine iken, delgi makinesi; dizel motor ile çalışan ve kuru delgi yapan makinedir. Jumbonun delgi makinesinden bir başka farkı da, çift bomlu, her yönde ve her açıda delgi yapabilme özelliğine sahip olmasıdır; delgi makinesi, tek bomlu, saat yönünde ve 90 derecelik açı ile delgi yapabilmektedir. Ayrıca, jumbo ile delgi yapabilmek için çalışma sahasında su, elektrik veya jeneratör bulunması gerekirken, delgi makinesi ile delgide hiçbir ilave malzeme ve ekipmana ihtiyaç yoktur.
Diğer taraftan, Genel Müdürlükçe gerçekleştirilen bazı işlerde tünel dışı ibo bulon tesis edilmesi için yeni birim fiyat yapılmışken, bazılarında yapılmamış; tünel dışı ibo bulon imalatının bedeli ya sözleşmedeki tünelde ibo bulon fiyatı üzerinden ödenmiş, ya da Karayolları Genel Müdürlüğünün tünelde ibo bulon birim fiyatı esas alınarak yapılan yeni birim fiyattan ödenmiştir.
Genel Müdürlük Sanat Yapıları Daire Başkanlığı tarafından 04.11.2013 tarihinde ihalesi yapılan “Kömürhan Köprüsü, Bağlantı Tüneli İle Yolu Yapım İşi”nde, işin yürütüldüğü 8. Bölge Müdürlüğü tarafından 20.09.2017 tarihinde “Portalde İbo Bulonu Tesis Edilmesi” adıyla yeni birim fiyat yapılmış; ancak, bu fiyat Sanat Yapıları Daire Başkanlığı ve yeni birim fiyatı inceleyen Yapım ve Danışmanlık İhaleleri Şube Müdürlüğünce onaylanmamış; bu nedenle portalde yapılan ibo bulonların bedeli, yüklenicinin tünelde ibo bulon yapılması teklif fiyatından ödenmiştir.
Genel Müdürlük Yol Yapım Daire Başkanlığı tarafından 15.05.2016 tarihinde ihalesi yapılan “Artvin-Erzurum Devlet Yolu Km:85+100-103+482,36 Arası ve (Artvin-Erzurum) Ayr.-Oltu-Olur Devlet Yolu Km:0+000-10+160 Arası Kesimlerinin Yapım İşi”nde, hem “Portalde ibo bulonu tesis edilmesi”, hem de “İbo bulon tesis edilmesi” adıyla yeni birim fiyatlar yapılmış ve bu fiyatlar 18.10.2018’de Genel Müdürlük Yol Yapım Daire Başkanlığı ve Yapım ve Danışmanlık İhaleleri Şube Müdürlüğünce onaylanmış ve ödeme bu fiyatlardan yapılmıştır.
Söz konusu işte yeni birim fiyatlar 2016 yılı rayiçleri ile hesaplanmış olup; “Portalde İbo Bulonu Tesis Edilmesi” yeni birim fiyatı (çimento ve nakli hariç) 35,70 TL/m iken, tünelde uygulanacak “İbo bulon tesis edilmesi” birim fiyatı (KGM/2018 pozunun 2016 yılı birim fiyatı aynen kullanılmıştır) 80,66 TL/m’dir. “Portalde İbo Bulonu Tesis Edilmesi” yeni birim fiyat analizinde, bulon delinmesi karşılığı olarak, KGM/9000 “Delgi Makinesiyle Her Türlü Zeminde/Kayada, Her Uzunlukta, Her Çapta Ve Açıda Ankraj, Zemin Çivisi, Bulon Ve Barbakan Deliği Delinmesi” birim fiyat analizi aynen alınmış; bulonun yerleştirilmesi, plakaların takılması ve somunun sıkılması karşılığı olarak ise, KGM/2018 pozunun analizinde bu grup işçiliklerden erbab işçi ve düz işçi saatleri aynen, formen ise çalışma saati düşürülerek alınmıştır.
Ancak, bu tarihten sonra, 14.05.2019 tarihinde, “Silifke-Mut-3.Bl.Hd. (2. kısım) Yolu Km:16+700-69+850 Kesiminin Yapım İşi” kapsamında, KGM/2018 poz numaralı tünelde ibo bulon yapılması birim fiyatı esas alınarak hazırlanan ibo bulon tesis edilmesi yeni birim fiyatı, hem tünel içi imalatlar için hem de tünel dışındaki yarma ve viyadük imalatları için kullanılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, uygulamada yeknesaklık sağlanarak gerekli hassasiyetin gösterilmesi için Bölge Müdürlüklerinin bilgilendirileceği, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak; tünel dışı ibo bulonun yapımında kullanılan makine ve ekipman, Karayolları Genel Müdürlüğü resmi birim fiyatlarında bulunan ve tünelde ibo bulon imalatı için belirlenen “KGM/2018 Ibo Bulonu Tesis Edilmesi” birim fiyat analizinde yer alan makine ve ekipmandan farklı olduğundan, tünel dışında yapılan ibo bulonlar için, imalatın fiili yapım yöntemine uygun analize dayalı olarak birim fiyat oluşturulması gerektiği düşünülmektedir.
Tünel işleri kapsamında kendinden delgili umbrella arch süren yapılması yeni birim fiyatlarının tespitinde, süren borusunun rayici için Karayolları Genel Müdürlüğü rayici yerine ticaret ve/veya sanayi odalarından alınan rayicin kullanılması:
Umbrella arch yöntemiyle süren yapılması imalatı için Karayolları Genel Müdürlüğü resmi birim fiyatlarında KGM/2026/3 poz numaralı “Tünelde 3” Çapında Umbrella Arch Metodu İle Süren Yapılması” ve KGM/2026/4 poz numaralı “Tünelde 4” Çapında Umbrella Arch Metodu İle Süren Yapılması” birim fiyatları bulunmaktadır. Bu iş kalemlerinin birim fiyat analizlerinde süren borusu da yer almaktadır.
Zemin yapısının kendini tutamayacak kadar zayıf olduğu durumlarda, umbrella arch süren imalatlarının kendinden delgili olarak yapılması gerekmektedir. Kendinden delgili umbrella arch yapılması iş kaleminde sürenin tesis edilmesi için Karayolları Genel Müdürlüğünce kullanılan bir analiz ve bu analizlere uygulanan resmi rayiçler bulunmakla birlikte, kendinden delgi işlemini yapan başlıkların (pilot bit ve ring bit) rayici bulunmadığından, bu başlıklar için ticaret ve/veya sanayi odalarından uygulama ayı rayiçleri alınarak yeni birim fiyat yapılmaktadır.
Bu başlıklar piyasada 3,5” olarak üretildiğinden, kendinden delgili umbrella arch yeni birim fiyat analiz ve rayiçlerinde çap olarak 3,5” esas alınmaktadır. Yukarıda belirtildiği üzere, çap farkının dışında, kendinden delgili sürenin Karayolları Genel Müdürlüğü resmi birim fiyatlarında bulunan 3 inç ve 4 inç umbrella arch sürenlerden farkı, kendinden delgi işlemini yapan başlıklardır.
Kendinden delgili süren yönteminde süren borusunun delgi işlemini yapan başlıklarla birlikte zemine sürülmesi gerekmekle birlikte, süren borularının kendinden delgi işleminde bir fonksiyonları bulunmamaktadır. Kendinden delgili süren yönteminde, süren boruları delgi işlemini yapan başlıklarla birlikte zemin içinde hareket etmektedir. Dolayısıyla, süren borusunun niteliği, süren yöntemine göre farklılık göstermemektedir.
3 inç ve 4 inç çapında umbrella arch metodu ile süren yapılması resmi analizlerinin not kısmında, farklı çapta yapılan sürenler için miktarların çapların enterpole edilmesi suretiyle bulunacağı belirtilmiştir.
Kamu İdaresi cevabında, uygulamada yeknesaklık sağlanarak gerekli hassasiyetin gösterilmesi için Bölge Müdürlüklerinin bilgilendirileceği, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, 3,5” kendinden delgili umbrella arch süren yapılması iş kalemi için yeni birim fiyat yapılmasına ihtiyaç duyulduğunda, süren borusunun rayici için, ticaret ve/veya sanayi odalarından rayiç sorulması yerine Karayolları Genel Müdürlüğü 3 inç ve 4 inç çapındaki boruların rayicinin enterpole edilerek kullanılması gerektiği değerlendirilmektedir.
Yüksek dayanımlı çelik ağlarla şev koruması yapılması iş kaleminin yeni birim fiyatının, iş kaleminin fiili yapım yöntemini yansıtmayan analizlere dayalı olarak oluşturulması:
Karoyolu güzergahlarında şev yüksekliğinin fazla olduğu ve şev stabilitesinin sağlanamadığı yerlerde, yüksek dayanımlı çelik ağlarla şev koruması yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Yüksek dayanımlı çeliğin kamu kurumlarınca yayımlanan bir rayici olmadığından, rayiç, ticaret ve/veya sanayi odalarından temin edilmektedir. Çelik ağların şeve ankrajı için, Karayolları Genel Müdürlüğü resmi analizi de bulunmamaktadır.
Karayolları 13. Bölge (Antalya) Müdürlüğü tarafından, “(Antalya-Burdur) Ayr. – Korkuteli Yolu Km:26+000-34+000 Arası Heyelan Islahı, Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (Bsk) İşleri” kapsamında 2020 yılında, yüksek dayanımlı çelik ağlarla şev koruması yeni birim fiyatı yapılmıştır. Ankraj tesis edilmesi analizi olarak, Karayolları 10. Bölge (Trabzon) Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “Of-Çaykara (Dokap) Yolu Km:10+990- 25+972 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Köprü İşleri, Tünel İşleri, Çeşitli İşler Ve Üstyapı İşleri (Bsk) Yapılması İşi” kapsamında 2018 yılında aynı iş kalemi için yapılan yeni birim fiyat analizi aynen alınmıştır.
Bu iş kapsamında ankraj deliği delinmesi makine ve işçilik miktarları, arazi puantaj çalışması adlı bir tutanağa istinaden oluşturulmuştur. Tutanakta enjeksiyon, bulonlama ve galvanizleme için çeşitli pozlardan yararlanıldığı belirtilmiştir.
Yukarıda bahsedilen işler kapsamında yapılan yüksek dayanımlı çelik ağlarla şev koruması yeni birim fiyatı analizinde, ankraj tesisindeki makine ve işçilik miktarları aşağıdaki şekildedir.
Tablo 12: Yüksek Dayanımlı Çelik Ağlarla Şev Koruması Yeni Birim Fiyatı Analizinde, Ankraj Tesisi Makine ve İşçilik Miktarları

YİGŞ’nin 22 nci maddesine göre, idarelerde analiz bulunmaması halinde, analizin, en son seçenek olarak imalat esnasında tutulacak puantajlara göre belirlenmesi gerekmektedir.
Karayolları 13. Bölge (Antalya) Müdürlüğü tarafından, “(Antalya-Burdur) Ayr. – Korkuteli Yolu Km:26+000-34+000 Arası Heyelan Islahı, Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı (Bsk) İşleri” kapsamında, yapı denetim görevlisi ile birlikte tutulan puantaja göre ise analiz şu şekildedir.
Tablo 13: Yüksek Dayanımlı Çelik Ağlarla Şev Koruması Yeni Birim Fiyatı Analizinde, Puantaja Göre Tespit Edilen Ankraj Tesisi Makine ve İşçilik Miktarları

Puantaj esnasında, enjeksiyon çalışması olmadığından, sıkma ve test karşılığı olan işçilikler puantaja dahil edilmemiştir. Ayrıca, zeminin yapısına göre, makine ve işçilik saatlerinde farklılıklar olabilecektir. Bununla birlikte, yeni birim fiyata esas alınan analiz ile puantaj ile tutulan analiz kıyaslandığında, fiilen kullanılan delik delme makinesi ile dağcının idarece yapılan yeni birim fiyat analizinde bulunmadığı; buna karşılık, işçilik miktarlarının puantajla tespit edilen işçilik miktarlarından fazla olduğu anlaşılmaktadır.
İdarece, dağcı için resmi rayiç bulunmadığından ve piyasadaki dağcı rayicinin analizde yer alan işçilik rayiçlerinden yüksek olduğundan, dağcı rayici kullanmak yerine diğer işçiliklerin çalışma saatlerinin artırılmak suretiyle analizin oluşturulduğu ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, yüksek dayanımlı çelik ağlarla şev koruması imalatında fiilen delik delme makinesi ve dağcı kullanıldığı halde, yeni birim fiyat analizlerinde, delik delme makinesi ve dağcıya yer verilmeyip, bunun yerine formen, usta, erbap işçi ve düz işçi miktarları artırılarak analiz hazırlanmasının YİGŞ’nin 22 nci maddesinde düzenlenen yeni birim fiyat yapılma yöntemine uygun olmadığı değerlendirilmektedir.
Bu nedenle, yüksek dayanımlı çelik ağlarla şev koruması yapılması iş kalemi için ya Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından analiz oluşturulması ya da yeni birim fiyat yapılmasına ihtiyaç duyulan hallerde, imalat esnasında tutulacak puantajlara göre analiz hazırlanması gerektiği değerlendirilmektedir.
Köprü tabliyelerinin krikolarla her yükseklikte kaldırılması ve indirilmesi iş kaleminin yeni birim fiyatının, herhangi bir dayanağı olmayan formüle göre oluşturulması:
Karayolları 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü tarafından, 07.10.2019 tarihinde ihalesi yapılan Çakmak Köprüleri yapım işi kapsamında, “Köprü tabliyelerinin krikolarla kaldırılması” adıyla yeni birim fiyat yapılmasına ihtiyaç duyulmuştur.
Yeni birim fiyat; 08.02.2021 tarihinde, “F= 0,5xBx(4+0,01xH)” formülüyle oluşturulan analize 2019 yılı rayiçleri uygulanarak 375,62 TL/ton olarak hesaplanmış, bu fiyata idarenin belirlediği %77,96 oranında tenzilat uygulanarak nihai olarak 82,79 TL/ton olarak tespit edilmiştir. Bu fiyat, yüklenici tarafından imzalanmış, ancak idarece onaylanmamıştır.
05.08.2021 tarihinde Karayolları 7. Bölge (Samsun) Müdürlüğü tarafından yükleniciye yazılan yazıda;
– “Köprü tabliyelerinin krikolarla kaldırılması” fiyatının ilk defa 2004 yılında 1. Bölge Müdürlüğü tarafından 0,5xBx(4+0,01xH) formülü ile oluşturulduğu,
– Formüldeki B katsayısının, Karayolları Genel Müdürlüğü 01.01.2002 tarihinden önce ihale edilen işler için kullanılacak birim fiyat listesindeki 3763 poz no.lu “Çelik, kompozit menfez ve köprülerde montaj, montaj iskelesi” iş kaleminden alındığı,
– 4. Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen ve aynı yüklenicinin taahhüdünde bulunan bir iş kapsamında, söz konusu iş kalemi için aynı formül kullanılarak 2015 yılı rayiçleri ile yeni birim fiyatın tespit edildiği, bu formüle 2021 yılı rayiçlerinin uygulanması halinde işin bedelinin Çakmak Köprüleri’nde 15.540.000- TL olacağı,
– Söz konusu formülün nasıl elde edildiği hususunun Genel Müdürlüğe sorulduğu ve herhangi bir bilgi edinilemediği,
– Köprü tabliyelerinin krikolarla kaldırılması işini daha önce yapan firmalardan sorularak yapılan piyasa araştırması sonucu işin tutarının 1.130.060- TL olduğu, formüle göre hesaplanan maliyet ile piyasa rayiçleri arasında 14 kat fark bulunduğu,
– 01.01.2002 tarihinden önce ihale edilen işler için kullanılacak 3763 poz no.lu “Çelik, kompozit menfez ve köprülerde montaj, montaj iskelesi” iş kaleminden hareketle analiz oluşturulmasının uygun olmadığı,
ifade edilmiştir.
Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü tarafından yükleniciye hitaben yazılan yazıdan anlaşılacağı üzere, daha önce çeşitli bölge müdürlüklerince söz konusu iş kalemi için yapılan yeni birim fiyat analizindeki formülün bir dayanağı bulunmamaktadır ve bu şekilde oluşturulan yeni birim fiyat, piyasa fiyatının 14 katıdır.
YİGŞ’nin 22 nci maddesinde, iş kaleminin yapımı esnasında tutulacak puantajlara göre analiz oluşturulması bir yöntem olarak sayılmıştır.
Kamu İdaresi cevabında, karşılaşılacak ilk imalat aşamasında puantaj tutularak yeni birim fiyata esas analiz oluşturma çalışmalarına başlanacağı, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, “Köprü tabliyelerinin krikolarla kaldırılması” iş kalemi için ya Karayolları Genel Müdürlüğünce resmi birim fiyat analizi hazırlanması ya da söz konusu iş kalemi için yeni birim fiyat yapılmasına ihtiyaç duyulan hallerde, analizin puantaja dayalı olarak oluşturulması gerektiği değerlendirilmektedir.
Toprakarme duvarlarda çelik şerit montajı iş kaleminin Karayolları Genel Müdürlüğünce hazırlanmış analizi olmaması nedeniyle, iş kaleminin yeni birim fiyatının gerçekçi oluşturulmaması:
Toprakarme duvarlarda çelik şeridin Karayolları Genel Müdürlüğünce belirlenmiş bir tavan rayici bulunmaktadır. Toprakarme duvarlarda çelik şerit temini ve montajı için yeni birim fiyat yapılmasına ihtiyaç duyulduğunda, çelik şeridin malzeme rayici ticaret ve/veya sanayi odalarına sorulmakta ve tavan rayici aşanlarda tavan rayici, aksi hallerde odalarca belirlenen rayiçler, şeridin nakliye ve montaj dahil yeni birim fiyatı olarak kullanılmaktadır.
Ancak, çelik şeridin montajı için analiz bulunmaması ve rayiçlerin montaj dahil yeni birim fiyat olarak kullanılması, işler arasında farklı uygulamalara sebebiyet vermektedir.
Karayolları Genel Müdürlüğü Yol Yapım Daire Başkanlığı tarafından ihale edilen “Yenikent-Temelli Yolu Km:0+000-39+699,79 Kesimi Yapım İşi” kapsamında çelik şerit için 21 TL/m olarak alınan fatura, İstanbul Ticaret Odası tarafından 26.06.2018 tarihinde fatura muhteviyatı malzeme fiyatı 11 TL/m’ye düşürülerek onaylanmıştır.
İşin yürütüldüğü Karayolları 4. Bölge Müdürlüğü tarafından Karayolları Genel Müdürlüğü Yol Yapım Daire Başkanlığına 02.11.2018 tarihinde yazılan yazıda, ticaret odalarının yalnız malzeme bedeli olarak belirledikleri fiyatların müteahhitlerce çok düşük bulunduğunu, konunun Program ve İzleme Daire Başkanlığına iletilerek işçilik dahil çelik şerit fiyatlarının belirlenmesi talep edilmiştir.
Yol Yapım Daire Başkanlığı tarafından Program ve İzleme Daire Başkanlığına yazılan 08.11.2018 tarihli yazıda, toprakarme çelik şerit fiyatına işçilik ilavesinin de olması gerektiği belirtilerek, konu hakkında görüşlerinin bildirilmesi istenmiştir.
Ancak, Program ve İzleme Daire Başkanlığı tarafından bu konuda bir görüş bildirilmemiştir. Bunun üzerine, söz konusu işte Karabük ilindeki bir firmadan montaj ve nakliye dahil alınan toprakarme çelik şerit faturası Karabük Ticaret ve Sanayi Odasınca 08.04.2019 tarihinde 26,15 TL/m olarak aynen onaylanmış ve bu fiyat yeni birim fiyat olarak uygulanmıştır.
Karayolları Genel Müdürlüğü Yol Yapım Daire Başkanlığı tarafından ihale edilen “Torbalı-Ödemiş-Kiraz Yolu Km:0+000-92+300 Kesiminin Yapım İşi”nde ise, toprakarme çelik şeritler için alınan fatura rayiçleri İstanbul Ticaret Odası tarafından sadece malzeme bedeli olacak şekilde rayiçler düşürülerek 12.05.2020 tarihinde onaylanmış ve yeni birim fiyat tespiti sadece malzeme rayici esas alınarak yapılmıştır.
Karayolları 7. Bölge Müdürlüğü tarafından ihale edilen Fatsa-Aybastı İl Yolu işinde, Karabük ilindeki bir firmadan montaj ve nakliye dahil alınan toprakarme çelik şerit faturası Karabük Ticaret ve Sanayi Odasınca 10.05.2021 tarihinde aynen onaylanmış ve bu fiyat yeni birim fiyat olarak uygulanmıştır.
Oda Muamelat Yönetmeliği’nin 38 nci maddesine göre, malzeme fiyatı, işçilik, nakliye ve montaj bedeli dahil olarak düzenlenen faturaların onaylanması mümkün değildir. YİGŞ’nin yeni birim fiyat tespiti yöntemini düzenleyen 22 nci maddesine göre de, öncelikle maddede belirtilen sıralamaya uygun olarak analizlerin oluşturulması ve oluşturulan bu analizlere yine maddede belirtilen usullere göre tespit edilen rayiçlerin uygulanması gerekmektedir.
Dolayısıyla, malzeme ve işçilik dahil olacak şekilde ticaret ve/veya sanayi odalarından alınan fiyatlara dayalı olarak oluşturulan yeni birim fiyatlar hukuken geçerli değildir.
Karayolları Genel Müdürlüğünün uygulaması açısından ise, söz konusu iş kalemi için alınan faturaların farklı ticaret odalarına onaylattırılması, fatura fiyatını sadece malzeme bedeli olarak onaylayan oda ile malzeme ve işçilik dahil onaylayan oda olmasına göre, aynı iş kalemi için farklı rayiçlerle yeni birim fiyat yapılmasına yol açmaktadır.
Kamu İdaresi cevabında, bulguda belirtilenler dikkate alınarak gerekli hassasiyetin özenle gösterileceği, ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, hem mevzuata uygunluğun hem de uygulama birliğinin sağlanması için, toprakarme çelik şerit yapılması iş kaleminin montaj işçiliği için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından analiz oluşturulması ve sadece şeridin malzeme fiyatının ticaret ve/veya sanayi odalarına onaylattırılarak yeni birim fiyat tespitinin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.