| ÖZET: 4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinde, fazla çalışma; Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar olarak tanımlanmıştır. Sekizinci fıkrasında ise fazla çalışma süresinin iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı belirtilmiştir. İdarenin kadrolu işçilerinin bir bölümüne yasal sınırın üzerinde fazla çalışma yaptırılmıştır. 63 işçi için bu sınırlamaya uyulmadığı görülmüştür. İdare tarafından, kırsal mahallelerde bulunan su depolarının kontrol, bakım ve onarımlarının yapılması gibi nedenlerle kadrolu işçi personellere fazla mesai yaptırıldığı ifade edilmiştir. Sonuç itibarıyla, iş ve çalışma planlamasının kadrolu işçiler için mevzuatında yer alan fazla çalışma sınırı aşılmayacak şekilde yapılması gerekmektedir. |
BULGU: Kadrolu İşçilere Yıllık 270 Saati Aşacak Şekilde Fazla Mesai Yaptırılması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdarenin kadrolu işçilerinin bir bölümüne yasal sınırın üzerinde fazla çalışma yaptırılmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesinin birinci fıkrasında fazla çalışma; Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar olarak tanımlanmış, sekizinci fıkrasında ise fazla çalışma süresinin iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı belirtilmiştir.
Anılan maddenin son fıkrasına istinaden hazırlanan ve 06.04.2004 tarihinde yürürlüğe giren İş Kanununa İlişkin Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği’nin “Fazla çalışmada sınır” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında ise; fazla çalışma süresinin toplamının bir yılda iki yüz yetmiş saatten fazla olamayacağı ve bu süre sınırının işyerlerine veya yürütülen işlere değil, işçilerin şahıslarına ilişkin olduğu ifade edilmiştir.
İdarenin 2021 yılı personel işlemlerinin incelenmesi neticesinde; yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile fazla çalışma süresine 270 saatlik bir sınırlama getirilmesine rağmen, aşağıdaki tabloda daire başkanlıklarına göre ayrı ayrı belirtilen ve toplamda 63 işçi için bu sınırlamaya uyulmadığı görülmüştür.
Tablo 13: Fazla Mesai Süre Sınırını Aşan İşçi Sayıları ve Daire Başkanlıkları
| Daire Başkanlığı | İşçi Sayısı | Fazla Mesai Süresini Aşan İşçi Sayısı |
| Destek Hizmetleri | 2 | 1 |
| Bilgi İşlem | 2 | 1 |
| İşletmeler | 65 | 47 |
| Arıtma Tesisleri | 14 | 2 |
| İçme Suyu | 22 | 12 |
| Toplam | 105 | 63 |
Söz konusu denetim tespiti sonrasında, İdare tarafından özetle; kırsal mahallelerde bulunan su depolarının kontrol, bakım ve onarımlarının yapılması, foseptiklerin boşaltılması gibi nedenlerle kadrolu işçi personellere fazla mesai yaptırıldığı, bundan sonra mesailerin 270 saati aşmaması için programsal altyapının düzenlendiği ifade edilmiştir.
Sonuç itibarıyla, iş ve çalışma planlamasının kadrolu işçiler için mevzuatında yer alan fazla çalışma sınırı aşılmayacak şekilde yapılması gerekmektedir.