| ÖZET: İdare tarafından yapılan araç kiralama hizmet alımı ihalesi kapsamında kiralanan bazı araçların yabancı menşeli olduğu ve kasko değerinin %2’sini aşan araçlar kiralandığı görülmüştür. 237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 12’nci maddesine dayanılarak hazırlanan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in 10’uncu maddesinin beşinci fıkrası, yabancı menşeli araçların yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan araçlar olduğu ifade ederken, İdare bu hükme aykırı davranmıştır. Ayrıca, kasko değerinin %2’sini aşan araçlar için kiralama bedelinin kasko değeri ile sınırlı olması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Ancak ihale dokümanında bu sınıra uymayan araçların belirtilmemiş olması ve arazide çalışan araçlardan bahsedilmemesi, İdarenin açıklanan mevzuat hükümlerine aykırılığını oluşturmaktadır. |
BULGU: Taşıt Kiralamalarında Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Usul ve Esaslara Uyulmaması
2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Araç kiralama hizmet alımı ihalesi kapsamında kiralanan araçlar içerisinde yabancı menşeli araç bulunduğu ve kiralanan bazı araçlarda aylık maliyetin kasko değerinin %2’sini aştığı görülmüştür.
A-) Kiralanan Araçlar İçerisinde Yabancı Menşeli Araç Bulunması
Araç kiralama hizmet alımı işi kapsamında kiralanan araçlardan 3 tanesinin yabancı menşeli olduğu tespit edilmiştir.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 12’nci maddesine dayanılarak çıkartılan 2006/10193 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında yabancı menşeli aracın yerli muhteva oranı %50’nin altında kalan araçlar olduğu ifade edilmiştir. Söz konusu Karar’ın “Genel Esaslar” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, hizmet alımı suretiyle yabancı menşeli binek ve station-wagon cinsi taşıt edinilmesinin, Kanun’un 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında öngörülen makam ve hizmetler ile sınırlı olacağı belirtilmiştir.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 10’uncu maddesinde Su Kanalizasyon İdareleri için özel bir düzenleme yer almamış ve İdare yabancı menşeli araç edinebilecekler arasında sayılmamıştır.
İdare tarafından gerçekleştirilen ihale sonucunda, binek otomobil olarak 3 adet 2017 model Volkswagen marka araç kiralandığı görülmüş olup kiralanan bu araçlar yukarıdaki açıklanan mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
Yerli muhteva oranı %50’nin üzerinde olan araçlar yıllar itibariyle Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü tarafından internet ortamında ilan edilmekte olup İdare’nin yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda hareket ederek araç kiralamalarında yerli muhteva oranına uyması gerekmektedir. İdare tarafından, yabancı menşeli araçların sözleşmesinin sonlandırılarak farkın yükleniciden tahsil edildiği belirtilmiştir.
B-) Kiralanan Bazı Araçlarda Aylık Maliyetin Kasko Değerinin %2’sini Aşması
Araç kiralama hizmet alımı ihalesi kapsamında kiralanan bazı araçların İdare’ye aylık maliyetinin, araçların kasko değerinin %2’sinin üzerinde gerçekleştiği tespit edilmiştir.
237 sayılı Taşıt Kanunu’nun 12’nci maddesine dayanılarak hazırlanan “Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve Usuller”in 6’ncı maddesinin (2) numaralı fıkrasında; Genel yönetim kapsamında yer alan kamu idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği ile TBMM Genel Sekreterliği hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların (fiilen arazi üzerinde çalışan arazi binek ve pick-up’lar hariç) hizmet alımı yöntemiyle ediniminde Şoför giderleri hariç yapılan taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dahil), taşıtın Türkiye Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %2’sini aşmayacağı hüküm altına alınmıştır.
İdare tarafından ihale edilen “Araç Kiralama Hizmet Alımı” işinde, ihalenin yapıldığı yıl Ocak ayı itibarıyla kasko sigorta değerinin %2’sini aşan araçların listesine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 10: Maliyeti Kasko Değerinin %2’sini Aşan Araçlar
| No | Aracın Markası | Adet | Model | Kasko Değeri (TL) | Kasko Değerinin %2’si (TL) | Ödenen Aylık Tutar (TL) |
| 1 | Volkswagen Passat 2.0 TDI BMT 190 Highline DSG | 3 | 2017 | 219.592 | 4.391,84 | 6.600 |
| 2 | Ford Transit 350 L Çift Kabin Kamyonet 155 |
1 | 2016 | 100.217 | 2.004,34 | 6.000 |
| 3 | Ford Transit 440 E Minibüs 17+1 155 E6 Deluxe | 3 | 2016 | 124.955 | 2.499,10 | 4.906,20 |
| 4 | Ford Transit 350 L Van 155 E5 |
2 | 2016 | 88.613 | 1.772,26 | 5.506,20 |
| 5 | Ford Transit 350 L Çift Kabin Kamyonet 155 |
23 | 2016 | 100.217 | 2.004,34 | 4.906,20 |
İdare söz konusu araçların arazide çalışması sebebiyle, kiralanmalarında kasko değeri sınırlamasına tabi olmadığını ifade etse de, söz konusu ihaleye ait ihale dokümanında yer alan evraklar incelendiğinde, fiilen arazide çalışan araçların teknik şartname ve sözleşme tasarısında tek tek belirtildiği, yukarıdaki tabloda yer alan araçların ise arazide çalışmasına yönelik bir hükmün ihale dokümanında bulunmadığı görülmüştür. Fiilen arazide çalışan araçların ihale dökümanında belirtilmesi, bunun dışındaki araçlar için ise kasko değerinin %2’sine riayet edilmesi gerekmektedir.
İdarenin açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda, hizmet alımı suretiyle araç kiralaması yaparken kaynakların savurganlığına yol açmaması ve söz konusu kiralamaları bütçe olanakları ile uyumlu bir biçimde gerçekleştirmesi gerekmektedir.