| ÖZET: Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin varlığı tespit edilmiştir. İlgili mevzuata göre, belediyeler sıhhî işyerleri, 2 ve 3’üncü sınıf gayrisıhhî müesseseler ve umuma açık istirahat ile eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemekle görevli ve sorumludurlar. Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı, çalıştırılmayacağı ifade edilmiş ve ilgili harcın tahsil edileceği hüküm altına alınmıştır. Şereflikoçhisar ilçe sınırları içinde 69 adet işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak zorunda olduğu halde ruhsatsız olarak faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum, Belediyenin etkin bir denetim görevini yerine getiremesine, işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine neden olmaktadır. |
BULGU: İdare Sınırları İçinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren İşletmelerin Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Belediye sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan işletmelerin mevcut olduğu ve bu işletmelerden alınması gereken işyeri açma izin harcının tahsil edilmediği görülmüştür.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin üçüncü fıkrasının (c) bendinde; sıhhî işyerleri, 2 ve 3’üncü sınıf gayrisıhhî müesseseler, umuma açık istirahat ile eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek görevinin ilçe belediyelerinin uhdesinde olduğu belirtilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in “İşyeri açılması” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında ise; yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılmayacağı ifade edilmiş olup işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin kapatılacağı hüküm altına alınmıştır.
Ayrıca, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu’nun “İşyeri açma izni harcı” başlıklı 81’inci maddesinde; belediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyeri açılmasının, işyeri açma ve izin harcına tabi olduğu belirtilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca Belediye sınırları içerisinde açılacak işyerlerinin İdare tarafından ruhsatlandırılması ve bu işyerlerinden söz konusu harcın tahsil edilmesi gerekmektedir.
Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı ile Zabıta Müdürlüğünden temin edilen veriler üzerinde yapılan incelemelerde; Şereflikoçhisar ilçe sınırları içerisinde 1.980 aktif vergi mükellefi üzerinden 1.226 işyerine yönelik ruhsat sorgulaması yapılmış olup işyeri açma ve çalışma ruhsatı almak zorunda olduğu halde ruhsatsız olarak faaliyet yürüten 69 adet işletmenin bulunduğu ayrıca yetki ve görev sınırları içerisinde Kamu İdaresi tarafından 786 adet işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği tespit edilmiştir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyet gösteren bu işletmeler, Belediyenin etkin bir denetim görevi yürütememesine, işyeri açma izin harcının tahsil edilememesine ve Belediye Gelirleri Kanunu kapsamındaki diğer gelirlerin de tespit edilememesine neden olmaktadır.
Denetim tespiti sonrasında Kamu İdaresi tarafından 24 adet işyerinin ruhsatlandırıldığı ve ruhsatsız işyerlerine yönelik çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir.
Yukarıda izah edilen mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, ruhsatsız olarak faaliyet yürüten işletmelere yönelik gerekli saha çalışmalarının tamamlanması ve Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında tahsil edilmesi gereken işyeri açma izin harcına yönelik tahsilat süreçlerinin işletilmesi gerekmektedir.