| ÖZET: Park ve yeşil alanlar gibi toplumun yararına ayrılan yerlerin, ecrimisil karşılığında üçüncü kişilere kullandırılması 5393 sayılı Belediye Kanunu’ndan ve 3194 sayılı İmar Kanunu’ndan aykırı bir durumdur. Bu durum ayrıca 2886 sayılı Kanun’a da aykırılık oluşturmaktadır. İdare tarafından, park alanlarında ecrimisil karşılığı kullandırılan 4 adet taşınmazın tahliyesi gerçekleştirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Park alanlarındaki bu kullanımlar, imar mevzuatına aykırılık oluşturduğu gibi İdare tarafından taşınmazların ecrimisil karşılığında kullandırılması da 2886 sayılı Kanun’a aykırı bir işlemdir. |
BULGU: Park ve Yeşil Alan Olarak Bütün Vatandaşların Kullanımına Açık Olması Gereken Taşınmazların Ecrimisil Karşılığında Üçüncü Kişilere Kullandırılması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İmar planlarında park alanı olarak belirlenen ve tüm vatandaşların kullanımına açık olması gereken yerlerin, ecrimisil karşılığında amacı dışında kullandırıldığı görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, park ve yeşil alanlara ilişkin hizmetleri yapmak veya yaptırmanın belediyenin görev ve sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Kamuya ait gayrimenkuller” başlıklı 11’inci maddesinde, imar planlarında; meydan, yol, suyolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsaların belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye bedelsiz terk edileceği ve tapu kaydının terkin edileceği, bu suretle mal edilen arazi ve arsaların belediye tarafından satılamayacağı, başka bir maksat için kullanılamayacağı, bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerhin konulacağı ifade edilmiştir.
İstanbul İmar Yönetmeliği’nin 4’üncü maddesinde parkların; kentte yaşayanların yeşil bitki örtüsü ile dinlenme ihtiyaçları için ayrılan, 19’uncu maddedeki kullanımlara da yer verilebilen alanları ifade ettiği belirtilmiştir. Yönetmelik’in 19’uncu maddesinde de;
c)Park alanları: Bu alanlarda encümen kararıyla;
Açık havuz/süs havuzu, açık spor ve oyun alanı, genel tuvalet, pergola, kameriye,
1000 m2 ve üzeri parklarda ahşap veya hafif yapı malzemelerinden yapılmak, kat adedi 1’i, yüksekliği 4.50 metreyi ve açık alanları dâhil taban alanları toplamda %3’ü, her birinin alanı 15 m2’yi geçmemek kaydıyla çay bahçesi, büfe, muhtarlık, güvenlik kulübesi ile oyun alanlarına en az 10 metre mesafede olmak ve etrafı çit ve benzeri ile kapatılmak koşuluyla trafo,
Tabii veya tesviye edilmiş toprak zemin altında kalmak üzere, ağaçlandırma için TSE standartlarında öngörülen yeterli derinlikte toprak örtüsünün sağlanması kaydıyla kapalı otopark,
10.000 m2 üzerindeki parklarda, açık alanları dâhil taban alanları, (2) numaralı alt bentte belirtilenler de dâhil toplamda %3’ü geçmemek üzere muvakkat yapı ölçülerini aşmayan mescit ile trafik güvenliği alınarak kamuya ait 112 acil ambulans istasyonu,
Yapılabilir.” denilerek, park alanlarında nelerin yapılabileceği sınırlı olarak sayılmıştır.
İdarenin hesap ve işlemlerinin incelenmesi neticesinde, İdarenin tasarrufuna bırakılan yeşil alan ile park alanlarında yukarıdaki mevzuat hükümlerine aykırı 4 adet taşınmazın ecrimisil karşılığı sadece site sakinleri tarafından kullanıldığı görülmüştür.
Park alanlarındaki söz konusu bu kullanımlar imar mevzuatına aykırılık oluşturduğu gibi İdare taşınmazlarının ecrimisil karşılığında kullandırılması da 2886 sayılı Kanun’a aykırı bir işlemdir. Şöyle ki, ecrimisil bir kiralama yöntemi değildir. İşgale uğrayan ve bu işgali sonradan tespit edilen kamuya ait taşınmaz mal için fuzuli şagilden bunun bedelinin adeta bir tazminat suretinde alınmasıdır. Aksi bir durum, yani işgal eden kişinin ödemesi için tespit edilen ecrimisil bedelinin kira ödemesi gibi esas alınarak ileriye doğru devam ettirilmesi, 2886 sayılı Kanun’un her türlü satış ve kiralama gibi hususlarda ihale yoluna gidilmesi gerektiğini ifade eden amir hükümlerine aykırı olacaktır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine idare tarafından gönderilen cevapta; Bakırköy Belediye Başkanlığı olarak park ve yeşil alanların 3. Kişilere ecrimisil bedeli karşılığında kullandırılmasının tercih edilmediği ancak, bulguda belirtilen alanların site içerilerinde bulunduğu ya da Telekom alt yapıları gibi herkese hizmet veren zorunlu bazı kullanımlar bulunduğu ve ayrıca bu kullanımlara ilişkin mahkeme kararının da bulunduğu; bunların dışında kalan alanlarla ilgili kiralama, tahliye vb. işlemlerin İmar Planları doğrultusunda yapılacağı ifade edilmiştir.
Sonuç olarak, toplumun yararlanması için ayrılan park ve yeşil alanlarda yalnızca belirli kişilerin kullanım imkanına sahip olması imar mevzuatına aykırılık teşkil etmektedir. Bu nedenle, İdare tarafından bu kullanımların sonlandırılıp, tahliyelerin gerçekleştirilmesi ve park alanlarının işlevine uygun olarak kamunun kullanımına sunulması gerektiği değerlendirilmektedir.