|
ÖZET: İşçilerin birikmiş yıllık ücretli izinlerinin kanuna uygun bir şekilde kullandırılmaması, 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’nda önemli bir bulgu olarak öne çıkmaktadır. Büyükşehir İlçe Belediyesi bünyesindeki işçilerin kullanılmamış yıllık izin haklarının mevcut durumu, mevzuata aykırı bir durum oluşturmakta ve bu durum İdare açısından mali riskler taşımaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddeleri, işçilerin yıllık izin haklarının korunmasını ve bu izinlerin belirli süreler içinde verilmesini zorunlu kılmaktadır. Ayrıca, kullanılmayan izinlerin iş sözleşmesinin sona ermesi durumunda ücrete dönüşeceği belirtilmiştir.
Denetim sonuçlarına göre, kadrolu işçilerden 35’inin 100 günden fazla, 41’inin ise 60 ile 100 gün arasında kullanılmamış izinleri bulunmaktadır. İdare, yıllık izinlerin kullandırılmasında müdürlüklerin iş yoğunluğu ve personel sayısını dikkate alarak birim müdürlerinin onayları doğrultusunda hareket ettiğini ifade etmiştir. Ancak, yıllar içinde biriken izinlerin zamanında kullandırılmaması, hem İdarenin gelecekte karşılaşabileceği mali yükümlülükleri artırmakta hem de idari para cezası riski doğurmaktadır. Bu durum, işçilerin haklarının korunması ve İdare açısından sürdürülebilir bir mali yönetim için acil tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir. Yıllık izinlerin mevzuata uygun bir şekilde kullandırılması, hem işçilerin haklarının güvence altına alınması hem de İdare için mali risklerin azaltılması açısından büyük önem taşımaktadır. |
BULGU: İşçilerin Birikmiş Yıllık Ücretli İzinlerinin Kanuna Uygun Olarak Kullandırılmasına İlişkin Tedbirlerin Alınmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare bünyesinde çalışan işçilerin kullanılmamış yıllık izin haklarının bulunduğu, mevzuata uygun olmayan bu durumun ayrıca İdare açısında mali risk oluşturduğu görülmüştür.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53’üncü maddesinde işçilere yıllık izin verileceği ve yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceği, 56’ncı maddesinde yılık iznin 53’üncü maddede gösterilen süreler içinde işveren tarafından sürekli bir şekilde verilmesinin zorunlu olduğu, 59’uncu maddesinde iş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücretin sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödeneceği, 60’ıncı maddesinde yıllık ücretli izinlerin, yürütülen işlerin niteliğine göre yıl boyunca hangi dönemlerde kullanılacağı, izinlerin ne suretle ve kimler tarafından verileceği veya sıraya bağlı tutulacağı, işçinin yıllık izninin faydalı olması için işveren tarafından alınması gereken tedbirler ve izinlerin kullanılması konusuna ilişkin usuller ve işverence tutulması zorunlu kayıtların şekli Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanacak bir yönetmelikle gösterileceği belirtilmiştir.
Yıllık Ücretli İzin Yönetmeliği’nde de Kanun’a paralel bir şekilde yıllık izinlerin kullanımı ile ilgili düzenlemeler yapılmıştır.
Ayrıca, 4857 sayılı Kanun’un “Yıllık ücretli izin hükümlerine aykırılık” başlıklı 103’üncü maddesinde 59’uncu madde gereğince hak edilmiş izni kullanmadan iş akdinin sona ermesi halinde bu izne ait ücreti ödemeyen veya 60’ıncı maddede belirtilen Yönetmelik’in esas ve usullerine aykırı olarak izni kullandırmayan veya eksik kullandıran işveren veya işveren vekiline bu durumda olan her işçi için 1.683,00 TL (2023 yılı için güncellenmiş tutar) idari para cezası verileceği hükme bağlanmıştır.
Ayrıca 30.06.2021 tarih ve 31527 sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan 2021/14 sayılı ve Tasarruf Tedbirleri konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde; 4857 sayılı Kanun kapsamında çalışan işçilerin yıl içinde kazandıkları yıllık ücretli izin sürelerinin ilgili yıl içerisinde, önceki yıllarda hak kazanıp kullanmadıkları yıllık izin sürelerinin de yürütülen hizmetlerde aksamaya sebep olmayacak şekilde azami üç yıl içerisinde kullandırılması gerektiği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, işçilerin yıllık izin haklarından feragat edemeyecekleri, işçilerin emekli olduklarında veya herhangi bir şekilde iş akitleri sona erdiğinde kullanılmamış izinlerinin bulunması durumunda, bu izin haklarının ücrete dönüşeceği anlaşılmaktadır. İşçilerin izin haklarının yıllar itibarıyla kullandırılmayıp, birikmesine sebep olunması mevzuata uygun olmayacağı gibi, hem İdarenin ileride ödemesi gereken birikmiş mali yük altına girmesine neden olacak hem de idari para cezasına sebep olabilecektir.
Yapılan incelemede İdarede görev alan kadrolu işçilerden 35’inin 100 günden fazla, 41’inin 60 ile 100 gün arasında kullanmadığı izinlerinin olduğu görülmüştür.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından, kadrolu işçilerin yıllık izin kullanımının, müdürlüklerin iş yoğunluğu ve personel sayısı göz önünde bulundurularak birim müdürlerinin onayları doğrultusunda gerçekleştiği, geçmiş yıllara ait birikmiş izni bulunan işçilerin yıllık izinlerinin kullandırılması konusunda, önceki yıllardaki Sayıştay denetimlerinde ortaya çıkan bulgular doğrultusunda yapılan başkanlık duyuruları esas alınarak müdürlüklerde çalışan işçilerin birikmiş izinlerinin kullandırılmasının sağlandığı ifade edilmiştir.
İşçilerin izin haklarının yıllar itibarıyla kullandırılmayıp, birikmesine sebep olunması mevzuata uygun olmayacağı gibi, hem İdarenin ileride ödemesi gereken birikmiş mali yük altına girmesine neden olacak hem de idari para cezasına sebep olabilecektir.