| ÖZET: Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda kayıtlı varlıklardan amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu tespit edilmiştir. Bu durum, mahalli idareler bütçe ve muhasebe yönetmeliği ile ilgili maddelerinde yer alan hükümler çerçevesinde ele alınmıştır. Belirtilen mevzuata göre, ayraç yapılan amortismanlar 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’na alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedilecektir. Yapılan incelemede, çeşitli hesap gruplarından toplam 14.645.419,40 TL tutarında varlığın amortisman ayrılmayan ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılan olduğu tespit edilmiştir. Bulguya ilişkin gerekli işlemlerin yerine getirileceği belirtildikten sonra, amortisman işlemlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir. |
BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerlerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıklar Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda yer alan kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 25 Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubu ile ilgili “Hesap Grubuna İlişkin İşlemler” başlıklı 187’nci maddesinin (ç) bendinde, amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği ile ilgili hususlar hüküm altına alınmıştır.
Bahsedilen Yönetmelik’in 202 ve 203’üncü maddelerinde; 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesi için kullanılacağı, ayrılan amortisman tutarların ise bu hesaba alacak, 630 Giderler Hesabı’na borç kaydedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Hazine ve Maliye Bakanlığınca hazırlanan 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Amortisman ve Tükenme Paylarına İlişkin 47 Sıra Numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde maddi duran varlıklar için ayrılacak amortisman süreleri ve oranları belirlenmiştir.
Belirtilen Genel Tebliğ’in “Amortisman ve Tükenme Payına Tabi Tutulan Varlıkların Değeri” başlıklı 4’üncü maddesinde, duran varlıkların amortisman ve tükenme payına tabi değerlerinin maliyet bedeli olduğu, maliyet bedelinin ise bir varlığın satın alınması, üretilmesi veya değerinin artırılması için yapılan harcamalar veya verilen kıymetlerin toplamından oluştuğu açıklanmıştır. Ancak, enflasyon düzeltmesine tabi tutulmuş olan varlıklar için amortisman ve tükenme payı hesaplamasına esas alınacak değer, enflasyon düzeltmesi sonucu ortaya çıkan değerdir.
Yapılan incelemede, Maddi Duran Varlıklar Hesap Grubunda kayıtlı varlıklardan; amortisman ayrılmayanlar ve kayıtlı değerlerinden daha fazla amortisman ayrılanların olduğu tespit edilmiş olup bunlara ilişkin tespitler aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 8: Amortisman Ayrılmayan Varlıklar
| Hesap Kodu ve Adı | Hesap Alt Kodu ve Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
| 252 Binalar Hesabı | 01.99. Diğer Binalar | 823.654.380,86 TL |
Tablo 9: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Varlıklar
| Hesap Kodu ve Adı |
Hesap Alt Kodu ve Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) |
Amortismanların Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı | 02.05. Güç Elektroniği ve Basınçlı Makineler ile Aletleri | 4.908.347,89 | 4.959.640,93 | -51.293,04 |
| 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı | 02.10. Matbaacılıkta Kullanılan Makine ve Aletler | 177.983,41 | 208.290,54 | -30.307,13 |
| 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı | 03.02. Beslenme, Gıda ve Mutfak Cihaz ve Aletleri | 1.109.898,71 | 1.120.083,57 | -10.184,86 |
| 253 Tesis, Makine ve Cihazlar Hesabı | 03.04. Ölçüm, Tartı, Çizim Cihazları ve Aletleri | 147.119,08 | 153.706,06 | -6.586,98 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 01.02. Temsil ve Tören Demirbaşları | 307.300,93 | 315.377,74 | -8.076,81 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 01.03. Koruyucu Giysi ve Malzemeler | 2.564,50 | 3.120,28 | -555,78 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 02.04. Haberleşme Cihazları | 947.533,45 | 959.255,29 | -11.721,84 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 03.02. Misafirhane, Konaklama ve Barınma Amaçlı Mobilyalar |
415.291,49 | 426.831,84 | -11.540,35 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 03.03. Kafeterya ve Yemekhane Mobilyaları | 1.336.616,76 | 1.344.874,16 | -8.257,40 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 07.01. Kütüphane Mobilyaları | 13.791,60 | 16.089,10 | -2.297,50 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 08.01. Eğitim Mobilyaları ve Donanımları | 190.814,22 | 200.395,82 | -9.581,60 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 10.02. Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 1.316.182,14 | 1.326.324,56 | -10.142,42 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 10.03. Yangın Söndürme ve Tedbir Cihaz ve Araçları | 308.825,81 | 313.319,55 | -4.493,74 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 11.02. Duvarda Sergilenen Süs Eşyaları | 22.650,64 | 29.155,64 | -6.505,00 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 15.01. Basılı Yayınlar | 50.385,65 | 52.241,17 | -1.855,52 |
| 255 Demirbaşlar Hesabı | 99.03. Sergileme ve Tanıtım Amaçlı Taşınırlar | 342.461,37 | 357.473,36 | -15.011,99 |
Kamu İdaresi cevabında, bulguya katıldığını belirtmiş olup söz konusu hususun düzeltilmesine ilişkin gerekli işlemlerin yerine getirileceğini belirtmiştir.
Ayrılan amortismanların mali tablolarda sağlıklı bir şekilde izlenmesini teminen, amortisman işlemlerinin yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.