| ÖZET: Kamu İdaresince iç kontrol sisteminin Kamu İç Kontrol Standartları ile uyumlu hale getirilmesi için gerekli faaliyetler bulunmamaktadır. İdare tarafından hazırlanacak eylem planları, öngörülen eylemlerin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda üst yöneticinin onayıyla her zaman revize edilebileceği; ancak sadece tamamlanamayan eylemlerin değil, tüm eylemlerin Kamu İç Kontrol Standartları ve bu standartların sağlanması için belirlenmiş genel şartlar çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. İdare tarafından iç kontrol uyum eylem planının hazırlanması da yeterli değildir; sistematik bir iç denetim faaliyetinin yürütülmesi de önemlidir. Bu nedenle, idarenin mevcut eylem planında öngörülen eylemleri tamamlandıktan sonra düzenli olarak Kamu İç Kontrol Standartları ve bu standartların sağlanması için belirlenmiş genel şartlar çerçevesinde yeniden değerlendirmesi gerektiği değerlendirilmektedir. |
BULGU: Güncel ve Yeterli Bir İç Kontrol Uyum Eylem Planının Bulunmaması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi
İdare tarafından iç kontrol sisteminin Kamu İç Kontrol Standartları ile uyumlu hale getirilmesi için yapılması gereken faaliyetleri içerir şekilde güncel ve yeterli çalışmalarda bulunulmadığı tespit edilmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu hükümleri gereğince Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 04.02.2009 tarihli ve 1205 sayılı genel yazı ve eki Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı Rehberi ile kamu idarelerinin iç kontrol sistemlerinin Kamu İç Kontrol Standartları ile uyumlu hale getirmek üzere yapılması gereken çalışmalar belirlenmiştir.
Bilahare ortaya çıkan uygulama eksikliklerin giderilmesini teminen mezkûr Bakanlıkça çıkarılan 02.02.2013 tarih ve 10775 sayılı Genelge’de ise;
– Kamu idareleri tarafından hazırlanarak Bakanlığa gönderilen eylem planları; öngörülen eylemlerin gerçekleştirilmesi sırasında ortaya çıkan ihtiyaçlar doğrultusunda üst yöneticinin onayıyla her zaman revize edilebileceği,
– Ancak söz konusu revize çalışmalarında sadece tamamlanamayan eylemlerin değil eylem planlarında öngörülen tüm eylemlerin Kamu İç Kontrol Standartları ve bu standartların sağlanması için belirlenmiş genel şartlar çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi uygun olacağı,
– Eylem planlarında yer verildiği halde gerçekleştirilemeyen eylemlerin gerçekleşmeme nedenlerinin araştırılarak mevcut koşullara uygun değişikliklerin belirlenmesine yönelik çalışmalarda bulunulması gerektiği,
– Ayrıca kamu idarelerinin eylem planlarında öngördükleri eylemlerin tamamının gerçekleştirilmiş olmasının kamu iç kontrol standartlarına uyumun tam olarak sağlandığı anlamına gelmeyeceği, zira 5018 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat, iç kontrol sistemi ve işleyişinin düzenli ve sürekli olarak izlenmesini ve geliştirilmesinin öngörüldüğü,
– Bu nedenle kamu idarelerinin mevcut eylem planlarında öngörülen eylemler tamamlandıktan sonra da düzenli olarak mevcut durumlarını Kamu İç Kontrol Standartları ve bu standartların sağlanması için belirlenmiş genel şartlar çerçevesinde yeniden değerlendirmeleri gerektiği,
-İdareler tarafından hazırlanan eylem planlarında öngörülen eylemlerin gerçekleşme sonuçlarının, idarelerin strateji geliştirme birimleri tarafından her yılın Haziran ve Aralık ayı sonu itibarıyla iki dönem halinde ve eylem planı formatında üst yöneticiye sunulacağı ve birer nüshasının bilgi için on iş günü içerisinde Bakanlığa gönderileceği zikredilmektedir.
Uygulamada ise yukarıda özetlenen düzenleme gerekliliklerini karşılar nitelikte bir iç kontrol uyum eylem planı işletilmediği, özellikle iç kontrol sisteminin etkililiğini izlenmesine yönelik bir iç denetim faaliyeti yürütülmediği dolayısıyla güncel ve yeterli bir iç kontrol uyum eylem planı uygulanmadığı tespit edilmiştir.
Kamu İdaresi tarafından İç Kontrol Uyum Eylem Planının, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliğine uygun hazırlandığı ifade edilmiştir.
Ancak 5018 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuat, iç kontrol sistemi ve işleyişinin düzenli ve sürekli olarak izlenmesi ve geliştirilmesini öngörmektedir. Bunun en temel koşullarından birini de iç kontrol sisteminin etkiliğinin sürekli ve sistemli bir şekilde yürütülen iç denetim faaliyetleri ile izlenmesi oluşturmaktadır.
Kamu İdaresi tarafından İç Kontrol Uyum Eylem Planının, Kamu İç Kontrol Standartları Tebliğine uygun hazırlandığı ifade edilmiştir. Ancak 5018 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat ile iç kontrol sistemi ve işleyişinin düzenli ve sürekli olarak izlenmesi ve geliştirilmesi öngörülmektedir. Bunun en temel koşullarından biri de iç kontrol sisteminin etkililiğinin iç denetim faaliyetleri ile izlenmesidir. İdare nezdinde sistemli bir iç denetim faaliyeti bulunmadığı dikkate alındığında yeterli bir iç kontrol eylem planınından bahsedilemeyeceği düşünülmektedir.
Bu itibarla, bahsi geçen hükümler gereği Kamu İç Kontrol Standartları ile uyumlu bir iç kontrol sisteminin kurulması ve yürütülmesi gerektiği değerlendirilmektedir.