BULGU: Yapım İşi İhalelerinde Sözleşmelerine Hüküm Konulmak Suretiyle İdarenin İhale Konusu İşle İlgili Olmayan Genel ve Sürekli İhtiyaçlarının Karşılanması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi
İdarenin gerçekleştirdiği yapım işi ve mal alımı sözleşmelerinde yer alan “Diğer hususlar” bölümünde yapılan düzenlemelerle, işin yürütülmesi sürecinde kontrollük işlerinin sağlaması amacıyla, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar kontrol hizmetlerinde kullanılmak üzere, herbir sözleşmede değişen sayıda aracın İdareye teslim edilmekle zorunlu tutulduğu ancak bu araçların bir kısmının kontrollük hizmetlerinde kullanılmadığı görülmüştür.
Yapım işi ve mal alım ihalelerinin yoğunlukla yapıldığı idari birimlerden Yol Bakım ve Onarım Daire Başkanlığı ile Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından yapılan ihalelerde sözleşmelerine madde konulmak suretiyle istenilen araçlardan kontrollük hizmetlerinde kullanılanların ve başkanlık/müdürlük emrine verilenlerin sayıları aşağıdaki tabloda görülmektedir.
Tablo 10:İhaleler Kapsamında Kontrollükte Kullanılması Amacıyla İstenilen Araç Sayıları ve Kullanım Yerleri
| Daire Başkanlığı | İhaleler kapsamında istenilen araç sayısı | Kontrollük hizmetinde kullanılan araç sayısı | Başkanlık/Müdürlük emrine verilen araç sayısı |
| Yol Yapım Bakım ve Onarım Daire Başkanlığı | 56 | 19 | 35 |
| Fen İşleri Dairesi Başkanlığı | 40 | 30 | 10 |
| Toplam | 96 | 49 | 45 |
Tablodan görüleceği üzere temin edilen 96 adet otomobilin 49 adedi kontrollük hizmetinde kullanırken, 45 adedi ise Büyükşehir Belediyesinin merkez teşkilatınca kullanılmaktadır. Dolayısıyla yapım işi sözleşmeleri kapsamında Belediyeye teslim edilen araçların önemli bir bölümü sözleşmesi yapılan işin kontrollüğünde kullanılmaktan ziyade Belediye teşkilatının genel ve sürekli ihtiyaçlarının teminine yönelik olarak kullanılmaktadır.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, aralarında kabul edilebilir doğal bir bağlantı olmadığı sürece mal alımı, hizmet alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilemeyeceği hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla Büyükşehir Belediyesinin diğer işlerinde kullanmak üzere ihtiyaç duyduğu araçların yapım işlerine ilişkin sözleşmelere hüküm konulmak suretiyle temin edilmesi uygulaması söz konusu Kanun hükmüne aykırılık oluşturmaktadır.
Kamu idarelerinin genel ve sürekli ihtiyaçlarının nasıl temin edileceği ilgili mevzuatta düzenlenmiştir. Yapım işi ve mal alımı sözleşmelerinin bu düzenlemeleri ikame edecek veya etkisiz hale getirecek şekilde kullanılması mümkün değildir. Bu nedenle Belediyenin ihtiyacı olan araçları yapım işi sözleşmeleri kapsamında temin etmekten ziyade, araç kiralama hizmet alımı veya araçların satın alınması suretiyle temin etmesi gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları, Büyükşehir Belediyesi’nin yapım işi ve mal alımı sözleşmelerinde, kontrollük hizmetleri için gereken araçların önemli bir kısmının, sözleşme kapsamındaki işlerde kullanılmadığını ortaya koymuştur. 96 adet araçtan yalnızca 49’u kontrollükte kullanılırken, 45’i genel ihtiyaçlar için tahsis edilmiştir. Kamu İhale Kanunu’na göre, mal alımı ve yapım işlerinin bir arada ihale edilmesi yasaktır; bu nedenle, Belediyenin ihtiyaç duyduğu araçların yapım işi sözleşmeleriyle temin edilmesi hukuka aykırıdır. Araçlar, kiralama veya satın alma yoluyla sağlanmalıdır. |