Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde Belirtilen Sıralamaya Uyulmaksızın Kesin Kabül ve Kesin Hakediş İşlemlerinin Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nde Belirtilen Sıralamaya Uyulmaksızın Kesin Kabül ve Kesin Hakediş İşlemlerinin Yapılması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

İdarece kabulü yapılan bazı yapım işlerinde teminat süresi bitimi beklenmeden kesin hakediş çıkarıldığı, diğer bazı yapım işlerinde ise kesin hakediş raporunun kesin kabul tutanağının onaylanmasından önce düzenlendiği görülmüştür.
Sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin (YİGŞ) “Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi” başlıklı 40’ıncı maddesinin birinci fıkrasında;
a) İşin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas olacak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Bunlar biri asıl olmak üzere en az üç suret halinde düzenlenir. Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır.
c) Yapı denetim görevlisi, yüklenici veya vekili ile birlikte işin gidişine paralel olarak daha önce hazırlanıp karşılıklı imzalanmış bulunan kesin metraj ve hesaplar ile işin gidişine paralel hazır olmayanları, birlikte tamamlayıp imzalayarak geçici kabul tarihinden başlamak üzere en çok altı ay içinde idareye teslim etmek zorundadır.”
Sekizinci fıkrasında;
“Kesin hesapların ve kesin kabul tutanağının idarece onaylanmasından sonra, bunlara ilişkin onay tarihlerinin sonuncusundan başlamak üzere en çok otuz gün içinde, idarece onaylanmış kesin hesaplara dayalı olarak, yapı denetim görevlisi tarafından kesin hakediş raporu düzenlenir.”
“Teminat süresi” başlıklı 42’nci maddesi birinci fıkrasında;
“Geçici kabul ile kesin kabul tarihi arasında geçecek süre teminat süresidir. Yapım işlerinde teminat süresi, sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa on iki aydan az olamaz ”
“Teminat süresindeki bakım ve giderler” başlıklı 43’üncü maddesi birinci fıkrasında;
“Yüklenici işlerin, teminat süresi içindeki bakımını yapmak ve tümünü iyi bir şekilde korumak ve çıkabilecek kusur ve aksaklıkları gidermek zorundadır. (Ek cümle: 08/08/2019- 30856 R.G./35. md., yürürlük: 18/08/2019) Bu çerçevede, yapı ve yapıyı oluşturan makine, ekipman ve tesisatın işler halde ve kullanıma hazır biçimde bulunmasını sağlamaya dönük periyodik bakım hizmetlerinin verilmesine ve gerekli hallerde malzeme/parça değişimi yapılmasına ilişkin giderlerin karşılanması da yükleniciye aittir.”
“Kesin kabul” başlıklı 44’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“(3) Devamlı bakım hususunda yüklenicinin herhangi bir yükümlülüğü yoksa kesin kabul komisyonu, geçici kabul sırasında iyi durumda ve kabule elverişli olduğu tespit edilmiş olan işlerde teminat süresince kullanılma sonucunda meydana gelen normal aşınma ve eksilmeden doğan durumlar haricinde, işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmamasından kaynaklanabilecek herhangi bir bozukluğun veya geçici kabulden sonra ortaya çıkan bir kusurun olup olmadığını inceler.
Teminat süresi içinde yüklenicinin, bütün yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu ve kendisine yüklenebilecek kesin kabulü engelleyecek bir kusur ve eksiklik görülmediği takdirde kesin kabul tutanağı düzenlenir. Eğer bu süre içinde, sorumluluğu yükleniciye atfedilmeyecek bir kusur veya eksiklik tespit edilmişse bu da tutanakta ayrıca belirtilir.”
hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer alan düzenlemeden anlaşılacağı üzere geçici kabul itibar tarihinden sonra, minumum 12 aylık teminat süresinde yüklenici tarafından söz konusu yapım işi kullanıma hazır halde tutulmalı ve gerekmesi halinde işletilmelidir. Bu süre boyunca yapım işinin bakımını yapmak, tümünü iyi bir şekilde korumak ve çıkabilecek kusur ve aksaklıkları gidermek tamamen yüklenicinin sorumluluğundadır. Teminat süresinin bitiminden sonra, yüklenicinin bütün yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu ve kendisine yüklenebilecek kesin kabulü engelleyecek bir kusur ve eksiklik görülmediği takdirde kesin kabul tutanağının düzenlenmesi gerekmektedir. Kesin kabul tutanağının idarece onaylanmasından sonra, en çok otuz gün içinde, idarece onaylanmış kesin hesaplara dayalı olarak, yapı denetim görevlisi tarafından kesin hakediş raporu düzenlenecektir.
Sürecin bu şekilde ayrıntılı düzenlenmesinin amacı, geçici kabul tutanağının düzenlenmesiyle işin bitirilmesinden sonra yüklenicinin en az 12 ay boyunca bakım ve normal işletmeden kaynaklı onarım giderlerini üstleneceği bilinciyle hareket ederek, söz konusu yapım işinin gerek yapım gerekse kontrol süreçlerinde daha itinalı bir şekilde imalatların yapılmasını sağlanmaktır.
Ancak İdarede kesin kabul ve kesin hakediş düzenleme süreçleri, yukarıda yer alan Sözleşme hükmünde belirtilen sıralamaya uygun işlememektedir. Zira Büyükşehir Belediyesince uygulamasında teminat süresi bitmeden kesin kabul hakedişi düzenlenerek teminatın kalan yarısı iade edilmektedir.
Büyükşehir Belediyesince inşası sürdürülen yapım işlerinde geçici kabul, kesin kabul ve kesin hakediş düzenlenmesi işlemlerinin YİGŞ’nin yukarıda yer verilen ilgili hükümlerine göre yapılması gerekmektedir.