BULGU: Amortisman Ayrılmayan ve Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Maddi Duran Varlıkların Bulunması
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
İdare tarafından maddi duran varlık grubunda kayıtlı bir kısım duran varlık için hiç amortisman ayrılmadığı, bir kısım duran varlık için ise varlığın kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25 Maddi duran varlıklar” hesap grubunu ilgilendiren “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187′ nci maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde bir yıldan fazla kullanılabilen ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalan maddi duran varlıklar için amortisman ayrılacağı belirtilmiştir.
Aynı Yönetmelik’in 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabına ilişkin “Hesabın niteliği” başlıklı 202′ nci maddesinde; bu hesabın, maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde gidere dönüştürülmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılacağı ifade edilmiştir.
“Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 Sıra No.lu Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde ise; kamu idarelerinin duran varlıklarından hangilerinin amortisman ve tükenme payına tabi tutulacağı, buna ilişkin usul ve esaslar ile uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranları düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, İdarenin bir kısım duran varlık için hiç amortisman ayırmadığı, amortisman ayrılan bir kısım duran varlık için ise kayıtlı değerinden daha fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir.
Amortisman ayrılmamış maddi duran varlıklar ile kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılmış maddi duran varlıklara ise aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir.
Tablo 10: Amortisman Ayrılmayan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortisman Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 251.xx.00.00 | Yollar | 1.020.493.013,70 | 0,00 | 1.020.493.013,70 |
| 251.xx.04.01 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 401.145.590,95 | 0,00 | 401.145.590,95 |
| 251.xx.04.02 | Kanalizayon Hatları | 2.735.330.667,80 | 0,00 | 2.735.330.667,80 |
| 251.xx.05.07 | Su İsale Hatları | 369.367.220,46 | 0,00 | 369.367.220,46 |
| 251.xx.07.07 | Diğer Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri | 11.774.437,82 | 0,00 | 11.774.437,82 |
| 253.00.00.. | İş Makineleri ve Aletleri | 131.515.065,09 | 0,00 | 131.515.065,09 |
| 253.06.01.. | Ayırma, Sınflandırma Makineleri | 3.652.000,00 | 0,00 | 3.652.000,00 |
| 253.06.05.. | Enerji Tesisleri | 148.453.210,93 | 0,00 | 148.453.210,93 |
| 254.00.00.00.00 | Özel Amaçlı Taşıtlar | 215.976.439,17 | 0,00 | 215.976.439,17 |
| 255.00.00.00.00 | Öğrenmeyi Kolaylaştıran Ekipmanlar | 38.132.232,76 | 0,00 | 38.132.232,76 |
| 255.03.02.07.11 | Kontrol ve Güvenlik Sistemleri | 9.650,00 | 0,00 | 9.650,00 |
| 255.07.01.00.00 | Büro Mobilyaları | 11.725,00 | 0,00 | 11.725,00 |
Tablo 11: Kayıtlı Değerinden Daha Fazla Amortisman Ayrılan Duran Varlıklar
| Hesap Kodu | Hesap Adı | Varlıkların Toplam Değeri (TL) | Amortisman Toplam Değeri (TL) | Fark (TL) |
| 256.00.00 | Hizmet İmtiyaz Varlıkları |
0,00 | 54.560.373,36 | 54.560.373,36 |
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre amortismana tabi varlıklar için amortisman ayrılmaması nedeniyle 2023 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı eksik, maddi duran varlıkların net değerleri fazla, Faaliyet Sonuçları Tablosunda ise amortisman giderleri eksik görünmekte; amortismana tabi maddi duran varlıklar için kayıtlı maddi duran varlık tutarından daha fazla amortisman ayrılması nedeniyle ise 2023 yılı Bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı, Faaliyet Sonuçları Tablosunda 630 Giderler Hesabı 54.560.373,36 TL fazla görünmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Bağlı İdaresi’nin maddi duran varlıkları arasında bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, bazıları için ise kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı tespit edilmiştir. Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde belirtilen kurallara aykırı olarak, bu durum 2023 yılı bilançosunda 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı’nın eksik, maddi duran varlıkların net değerlerinin fazla ve amortisman giderlerinin de eksik görünmesine neden olmaktadır. |