BULGU: Bütün Riskler Sigortasında Bazı Risk Kalemlerinde Muafiyet Oranlarının Yüksek Belirlenmesi
2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Bağlı İdaresi
Yapım işlerinde yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortalarına ait (bütün riskler/all risk) bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı görülmüştür.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “İş ve işyerinin sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; yapım işlerinde yüklenicinin, ihale dokümanında belirtilen süre ve şartlara uygun olarak işyerlerindeki her türlü aracı, malzemeyi, ihzaratı, iş ve hizmet makinelerini, taşıtları ve tesisleri oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı sigorta yaptırması gerekmektedir.
Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin “İş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması” başlıklı 9’uncu maddesine göre; sigorta poliçesinde tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranı azami %2 ve deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranı azami %20’dir. Madde hükmünde ayrıca, bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmayacağı ve muafiyet ve koasürans kısmına isabet eden hasarların karşılanmasının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu belirtilmiştir.
Yukarıdaki mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere; yapım işlerinin inşaat sigortası (bütün riskler/all risk) poliçelerindeki bazı risk unsurlarına azami %2 muafiyet uygulanmalıdır. Sigorta poliçelerindeki muafiyet oranlarının %2’lik orandan fazla olması yüklenicinin nihai sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte karşılaşabileceği riski artırması bakımından önem arz etmektedir. Dolayısıyla Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin ilgili hükmünde belirtildiği üzere tüm riskler için uygulanabilecek muafiyet oranı azami %2 olmalıdır.
VASKİ Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen ve sözleşmeye bağlanan yapım işlerine ilişkin sigorta poliçelerinin incelenmesi neticesinde; yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortası poliçelerinde ayrıntıları aşağıdaki tabloda yer alan bazı risk unsurlarına mevzuatta belirtilen %2 sınırından daha fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir.
Tablo 12: %2’den Fazla Muafiyet Uygulanan Bazı Yapım İşleri
| Sıra No | İhale Adı | Muafiyet Kalemleri ve Oranları |
| 1 | Van İli Özalp ve Saray İlçeleri Muhtelif Mahallelerde 3. Etap İçme Suyu Hattı Yapım İşi | – Diğer Tabiat Olayları / Bakım Devresi / Hırsızlık: %10, -Mevcut Tesis ve Yapılarda Meydana Gelen Hasarlar: %10, |
| -Kazıklı Temel ve İstinat Duvarı Çalışmalarında Meydana Gelen Hasarlar: %15, -İş Makinelerinde Meydana Gelen Hasarlar: %10, -3. Şahıs Hasarları: %10, – İletim ve Dağıtım Hatlarında Meydana Gelebilecek Diğer Tabiat Olayları / Hırsızlık / Diğer Hasarlar: %10, – Vinçle Taşıma Hasarları: %10 – Diğer Hasarlar: %10 | ||
| 2 | Van İli Muradiye ve Çaldıran İlçeleri Muhtelif Mahallelerde 3. Etap İçme Suyu Hattı Yapım İşi | Vinçle Taşıma Hasarları: %10 Diğer Hasarlar: %10 -Diğer Tabiat Olayları / Bakım Devresi / Hırsızlık: %10, -Mevcut Tesis ve Yapılarda Meydana Gelen Hasarlar: %10, -Kazıklı Temel ve İstinat Duvarı Çalışmalarında Meydana Gelen Hasarlar: %15, -İş Makinelerinde Meydana Gelen Hasarlar: %10, -3. Şahıs Hasarları: %10, İletim ve Dağıtım Hatlarında Meydana Gelebilecek Diğer Tabiat Olayları / Hırsızlık / Diğer Hasarlar: %10 |
| 3 | Van İli Gürpınar ve Gevaş İlçeleri Muhtelif Mahallelerde İçmesuyu Hattı Yapım İşi | Diğer Tabiat Olayları / Bakım Devresi / Hırsızlık / Yangın: %10, Diğer Hasarlar: %10, -3. Şahıs Hasarları: %10 |
| 4 | Van İli Erciş Muhtelif Mahallelerde 3. Etap İçmesuyu Hattı Yapım İşi | Diğer Doğal Afetler / Bakım / Hırsızlık / Yangın: %10, Diğer Hasarlar: %10, -3. Şahıs Hasarları: %10, Diğer İksa, Kazık, Ankraj Hasarları: %10 |
Kurum tarafından bundan sonraki yapım işleri ihalelerinde muafiyet oranının azami %2 şartına uyulacağı bildirilmiştir.
Sonuç olarak; istenmeyen risk unsurlarının gerçekleşmesi durumunda sigortacı, sigortalı, idare ve üçüncü kişiler arasında oluşabilecek hukuki ve mali ihtilafların önüne geçmek adına yapım işlerine ait inşaat sigortalarında %2’den fazla muafiyet uygulanmaması gerekmektedir.
| ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, Büyükşehir Bağlı İdaresi’nin yapım işlerinde yükleniciler tarafından yaptırılan inşaat sigortalarında bazı risk kalemlerine %2’den fazla muafiyet uygulandığı tespit edilmiştir. Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi’ne göre, tüm riskler için azami muafiyet oranı %2 olmalıdır. Bu oranın aşılması, yüklenicinin sorumluluğunu kaldırmamakla birlikte, karşılaşabileceği riski artırmaktadır. Kurum, gelecekteki ihalelerde bu muafiyet oranına uyulacağını bildirmiştir. |