BULGU: Bazı Gelir Kalemlerinde Tahsilat Tahakkuk Oranlarının Düşük

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Belediyesi

Olması
Yapılan inceleme neticesinde bazı gelir kalemlerinde tahsilat tahakkuk oranlarının düşük olduğu görülmüştür.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri” başlıklı 38’inci maddesinde Belediye Başkanına, belediye teşkilâtının en üst amiri olarak belediye teşkilâtını sevk ve idare etmek, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak, belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek gibi görevler verilmiş ve bu hususlarda sorumluluk yüklemiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu’nun 61’inci maddesinin birinci fıkrasında muhasebe hizmeti; gelirlerin ve alacakların tahsili, giderlerin hak sahiplerine ödenmesi, para ve parayla ifade edilebilen değerler ile emanetlerin alınması, saklanması, ilgililere verilmesi, gönderilmesi ve diğer tüm malî işlemlerin kayıtlarının yapılması ve raporlanması işlemleridir. Anılan Kanun’un “Muhasebe hizmeti ve muhasebe yetkilisinin yetki ve sorumlulukları” başlıklı 61’inci maddesinde, muhasebe yetkilisine gelirlerin ve alacakların tahsil görevi verilmiştir. Ayrıca anılan Kanun’un 38’inci maddesinde de kamu gelirlerinin tarh, tahakkuk, tahsiliyle yetkili ve görevli olanların, ilgili kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz olarak yapılmasından sorumlu oldukları düzenlenmiştir.
Tablo 8: Tahakkuk Tahsilat Oranı Düşük Olan Gelir Kalemleri

Gelir Türü 2023 Yılı Öncesinden Devreden Tahakkuk ( A ) 2023 Yılı Tahakkuku ( B ) Toplam Tahakkuk
( A+B )
2023 Yılı Net Tahsilat ( C ) Gelecek Yıla Devreden Tahakkuk ( A+B)-C Tahsilat Oranı % C / (A+B)
Vergi Gelirleri 14.155.131,31 33.813.404,83 47.968.536,14 19.968.720,03 27.999.315,40 41,63%
Mülkiyet Üzerinden
Alınan Vergiler
6.533.951,54 2.723.460,91 9.257.412,45 1.422.977,49 7.834.434,96 15,37%
Mülkiyet Üzerinden Alınan Diğer Vergiler 6.533.951,54 2.723.460,91 9.257.412,45 1.422.977,49 7.834.434,96 15,37%
Bina Vergisi 2.378.931,29 2.225.023,74 4.603.955,03 1.212.998,10 3.390.956,93 26,35%
Arsa Vergisi 2.929.455,15 476.419,88 3.405.875,03 196.743,76 3.209.131,27 5,78%
Arazi Vergisi 1.225.565,10 22.017,29 1.247.582,39 13.235,63 1.234.346,76 1,06%
Dahilde Alınan Mal ve Hizmet Vergileri 4.749.871,27 1.353.289,18 6.103.160,45 781.538,06 5.321.121,68 12,81%
Özel Tüketim Vergisi 327.414,30 67.229,24 394.643,54 67.229,24 327.414,30 17,04%
Haberleşme Vergisi 18.773,34 42.197,00 60.970,34 42.197,00 18.773,34 69,21%
Dahilde Alınan Diğer Mal ve
Hizmet Vergileri
4.422.456,97 1.286.059,94 5.708.516,91 714.308,82 4.993.707,38 12,51%
İlan ve Reklam
Vergisi
1.171.760,35 122.538,67 1.294.299,02 54.785,75 1.239.513,27 4,23%
İşyeri ve Diğer
Şekillerde
Kullanılan Binalara
Ait Çevre Temizlik
Vergisi
623.873,65 1.068.427,43 1.692.301,08 564.429,23 1.127.371,14 33,35%
Harçlar 2.871.137,82 29.736.653,74 32.607.791,56 17.764.204,48 14.843.587,08 54,48%
Diğer Harçlar 2.871.137,82 29.736.653,74 32.607.791,56 17.764.204,48 14.843.587,08 54,48%
İşgal Harcı 217.763,72 19.955,60 237.719,32 4.955,60 232.763,72 2,08%
İşyeri Açma İzni
Harcı
73.757,38 100.233,00 173.990,38 58.355,00 115.635,38 33,54%
Tatil Günlerinde
Çalışma Ruhsatı
Harcı
5.279,00 9.500,00 14.779,00 4.500,00 10.279,00 30,45%
Diğer Harçlar 2.205.592,23 21.046.940,83 23.252.533,06 9.146.851,69 14.105.681,37 39,34%
Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirleri 31.575.439,19 53.763.002,26 85.338.441,45 42.966.819,46 42.362.485,32 50,35%

Belediye gelirlerinin ilgili Kanunlarda öngörülen tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz yapılmaması belediye gelirlerinin tahsil edilmediği anlamına gelmektedir.
Sonuç olarak, tahakkuk tahsilat oranları düşük seviyede kalan gelir kalemleri için takip ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yapılması gerekmektedir.


ÖZET: 2023 yılı Sayıştay Denetim Raporları’na göre, bazı gelir kalemlerinde tahsilat tahakkuk oranlarının düşük olduğu tespit edilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunu, belediye başkanına ve muhasebe yetkilisine gelirlerin tahsilatını takip etme ve gerçekleştirme sorumluluğu yüklemektedir. Düşük tahsilat oranları, ilgili mevzuat çerçevesinde tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin zamanında ve eksiksiz yapılmamasıyla ilişkilidir; bu nedenle, bu gelir kalemleri için gerekli takip ve tahsilat işlemlerinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir.