Halk Kütüphanesi ve Çevre Düzenlemesi Yapım İşinde Mevzuata Aykırılıklar Bulunması (Sayıştay)

BULGU: Halk Kütüphanesi ve Çevre Düzenlemesi Yapım İşinde Mevzuata Aykırılıklar Bulunması

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

“Batman Beşiri İlçe Halk Kütüphanesi ve Çevre Düzenlemesi Yapım İşi”ne dair yaklaşık maliyet hesaplanmasında birden fazla hususta mevzuata mugayir vaziyetler olduğu görülmüştür.
a) Özel Birim Fiyatlı Pozlara Dair Yaklaşık Maliyetin Hesaplanması İçin Alınan Tekliflerin Yaklaşık Maliyet İcmal Cetvelinden Daha Geç Tarihli Olması
Uygulama projesi ve yaklaşık maliyet hesabı hizmet alım suretiyle yapılmış olan işte, imalat kalemleri arasında bulunan özel birim fiyatlı pozların yaklaşık maliyetinin hesaplanabilmesi için, bu işle alakalı firmalardan fiyat teklifi alınması usulü kullanılmış olup özel birim fiyatlı pozlara dair alınan firma tekliflerinin tarihi 10.03.2023 iken, işe ait yaklaşık maliyetin hesaplama cetvelinin ise 28.01.2023 tarihini taşıdığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine istinaden hazırlanmış olan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı 8’inci maddesinin birinci fıkrasında; İdare tarafından, ihale onay belgesi tanzim edilemeden evvel, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale mevzu işin KDV hariç yaklaşık maliyetinin hesaplanacağı ve mesnetleri ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği, aynı maddenin altıncı fıkrasında ise; yaklaşık maliyetin idarelerce hesaplanmasının esas olduğu, ancak, işin hususiyetinden ötürü, idarelerce hazırlanmasının mümkün olmaması sebebiyle teknik şartnamenin danışmanlık hizmeti alınarak hazırlatılması halinde, yaklaşık maliyetin de bu kapsamda hesaplatılabileceği ifade edilmiştir.
Mezkûr Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde; “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;
a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,
b) Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler,
İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,
ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,
İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,
esas alınır.
İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.
İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.
Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yaklaşık maliyet hesabının piyasa fiyat araştırmasına istinaden yapılacağı hallerde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, imalatçılarından, ana bayilerinden, toptancılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınması ve bunlar arasında gerekli mukayese yapılması suretiyle uygun fiyatların belirleneceği ve bu fiyatlara binaen de yaklaşık maliyet hesabı yapılacağı anlaşılmaktadır. Yani, evvela alakalı satıcı/imalatçı/bayiden fiyat/teklif alınmalı akabinde yaklaşık maliyet hesaplanmalıdır.
“Batman Beşiri İlçe Halk Kütüphanesi ve Çevre Düzenlemesi Yapım İşi”ne dair ihale vesaiki incelendiğinde; İşe dair yaklaşık maliyetin bir kısmının T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tarafından Yayımlanan “2023/1 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları” üzerinden, anılan birim fiyatlarda yer almayan; “otomatik sensörlü, döner cam kapı yapılması ve montajı işi”, “lineer baffle yüzer tavan” “konferans salonu koltukları”, “konferans salonu yükseltilmiş konstürksiyon” ve “60×120 cm seramik uygulaması ve süpürgeliği” gibi bazı imalatların yaklaşık maliyetinin ise, özel poz hazırlanması ve bunlar için piyasa fiyat araştırması yapılması suretiyle fiyat alınarak hesaplandığı tespit edilmiş olup özel olarak hazırlanan poz imalatları için satıcılardan alınan 10.03.2023 tarihli tekliflerin, 28.01.2023 tarihli yaklaşık maliyet cetvelinden daha geç tarihli olması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi tarafından bulguya iştirak edilmiş olup bundan sonra, mevzubahis hususta daha dikkatli olunacağı ifade edilmiştir.
Piyasa fiyat araştırması yapılarak yaklaşık maliyetin hesaplanacağı yapım işi ihalelerinde, evvela satıcılardan teklif alınması, bunun akabinde bu tekliflerin mukayese edilmesi ve belirlenen uygun fiyatlar üzerinden işlemin neticelendirilmesi gerekmektedir.
b) T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tarafından Yayımlanan 2023/1 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatlarından Aynen Alınan Pozlar İçin Hatalı Yaklaşık Maliyet Hesaplanması
Uygulama projesi ve yaklaşık maliyet hesabı hizmet alım suretiyle yapılmış olan işte, Bakanlık tarafından 2023’ün ilk yarısı için yayımlanmış olan birim fiyatlardan, burada yer alan poz numarasıyla aynen alınarak yaklaşık maliyet hesap cetveline eklenmiş olan iki farklı imalat pozu için, yaklaşık maliyet hesabı yapılırken, mevzubahis Bakanlık birim fiyatlarında yer alan metrekare fiyatları yerine çok daha yüksek olan metrekare fiyatlarının esas alındığı ve bu sebeple de yaklaşık maliyetin olması gerekenden daha yüksek tutarda hesaplandığı görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 53’üncü maddesine istinaden hazırlanmış olan Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10’uncu maddesinde; ihale mevzu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde, amme idarelerince belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçlerin esas alınabileceği ifade edilmiştir.
Yapılan incelemede; mevzubahis yapım işine dair yaklaşık maliyetin bir kısmının, T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tarafından Yayımlanan “2023/1 Yılı İnşaat ve Tesisat Birim Fiyatları” üzerinden, anılan birim fiyatlarda yer almayan imalatların yaklaşık maliyetinin ise; özel poz hazırlanması ve bunlar için piyasa fiyat araştırması yapılması suretiyle alınan teklifler üzerinden hesaplandığı anlaşılmıştır. Anılan Bakanlığın birim fiyatlarında;
-“Cephe Kaplama Tuğlaları (TS EN 1304)” başlığı altında yer alan “10.130.2287” numaralı “15 mm kalınlıkta, her boyutta, kırmızı (yüzey alanı>0.04 m2)” imalat pozu,
-“Sırlı/Sırsız Porselen Kalın Levhalar (I.Kalite) (TS EN 14411 – Kuru Preslenmiş Seramik Karolar – Düşük Su Emmeli E< % 0.5 Grup Bıa)” başlığı altında yer alan “10.240.4003” numaralı “Her türlü renk, desen ve yüzey özelliğinde sırlı/sırsız porselen kalın levha (60 x 90 x 2 cm – 60 x 120 x 2 cm anma ebatlarında)” imalat pozu,
için m2 birim fiyat rayici sırasıyla 440 TL ve 454 TL olarak belirlenmişken, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde Bakanlık birim fiyatlarından aynen alarak kullanılan bu pozlardan; “10.130.2287” için m2 birim fiyatının 1.400 TL ve “10.240.4003” için ise m2 birim fiyatının 1.925 TL olarak alındığı ve bu sebeple “10.130.2287” pozu için m2 başına 960 TL (1400 TL- 440 TL), “10.240.4003” pozu için ise m2 başına 1.471 TL (1.925 TL-454 TL) şeklinde yüksek yaklaşık maliyet hesaplandığı; yaklaşık maliyet cetvelinde ve metraj cetvellerinde, “10.130.2287” pozu için 728,53 m2 imalat ve “10.240.4003” pozu için ise 260,70 m2 imalat öngörüldüğünden, yaklaşık maliyetin ise yekûn olarak 1.082.878,50 TL fazla olarak hesaplandığı tespit edilmiş olup bu vaziyet mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.
Kamu idaresi tarafından bulguya iştirak edilmiş olup bundan sonra, mevzubahis hususta daha dikkatli olunacağı ifade edilmiştir.
Yaklaşık maliyet hesaplanmasında amme idarelerince yayımlanan birim fiyatların kullanıldığı yapım işi ihalelerinde, yayımlanan birim fiyatlar aynen esas alınarak hesaplama yapılması gerekmektedir.