Deneme Sınavı Hizmeti Alımı İhalesine İlgili Alanda Faaliyeti Bulunmayan Firmaların Davet Edilmesi (Sayıştay)

BULGU: Deneme Sınavı Hizmeti Alımı İhalesine İlgili Alanda Faaliyeti Bulunmayan Firmaların Davet Edilmesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İl Milli Eğitim Müdürlüğünce pazarlıkla ihale edilen “Deneme Sınavı Hizmet Alımı İşi”nde; üç firmanın ihaleye davet edildiği ve bu firmalardan sadece bir tanesinin sınav hazırlama ve yayınlama hizmeti sunduğu görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5’inci maddesiyle idarelerin, bu Kanun’a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu hüküm altına alınmıştır.
Aynı Kanun’un “Pazarlık usulü” başlıklı 21’inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarıyla maddenin (b), (c) ve (f) bentlerine istinaden gerçekleştirilen ihalelerde, ilan yapılmasının zorunlu olmadığı; ilan yapılmayan hallerde en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermelerinin isteneceği hükme bağlanmıştır.
Yapılan incelemede, İl Milli Eğitim Müdürlüğünce 10.03.2023 tarihli ve 72034137 sayılı onay belgesine istinaden 4734 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin (f) bendi kapsamında 27.03.2023 tarihinde ihale edilen “Deneme Sınavı Hizmet Alımı İşi”nde;
-Alımın 7 ve 11.sınıflar için iki adet, 8 ve 12.sınflar için dört adet olmak üzere toplam 12 adet kazanım izleme deneme sınavına ilişkin olduğu, toplam 45.500 soru kitapçığı ve karne kağıdı ile 2.466 adet sınav poşetini içerdiği,
-İhaleye … Kitap Kırtasiye Toptan Perakende … ve … Kitap Kırtasiye Yayın Dağıtım Pazarlama İnşaat Peyzaj Ticaret … şahıs firmaları ile … Yayıncılık ve Ticaret Anonim Şirketinin davet edildiği; firmaların ikisinin merkezinin İstanbul, diğerinin ise Balıkesir olduğu,
-İhaleye katılan ve ihaleyi kazanan Şirketin kitap, soru bankası, deneme sınavı hazırlama ve yayınlama faaliyetleri olduğu; diğer firmaların ise kitap ve kırtasiye satış ve dağıtımı işleriyle iştigal ettikleri, alım konusu olan işle ilgili hazırlama ve yayınlama faaliyetlerinin bulunmadığı ve ihaleyi kazanan Şirketin de bayii oldukları,
-Sınavların icra edildiği Kastamonu iline Balıkesir ve İstanbul’dan daha yakın olan, Ankara’da bulunan ve kitap, soru bankası, deneme sınavı hazırlama ve yayınlama
faaliyetleriyle tanınmış olan birden fazla firma mevcut iken; bu firmalardan hiçbirinin ihaleye davet edilmediği, İstanbul ve İzmir’deki alternatiflerin de değerlendirilmediği,
anlaşılmıştır.
Bu durumda Müdürlükçe farklı deneme sınavları ile kıyaslama, en iyisini ve en kalitelisini seçme olanakları kullanılmadığı gibi aynı alanda faaliyet gösteren farklı firmaların davetiyle oluşabilecek rekabet ortamının da önüne geçilmiş olmaktadır.
Kamu İdaresince Eğitimde Başarının İzlenmesi ve Değerlendirilmesi Projesinin başlıklarından biri olan “Kazanım İzleme ve Değerlendirme Sınavlarının Yapılması” faaliyeti için Ölçme ve Değerlendirme Merkezinde görevli yönetici ve öğretmenler tarafından farklı deneme sınavı örneklerinin tarandığı, farklı yayınevlerine ait deneme sınavlarının taranmasında soruların yeni nesil soru tipine uygunluğu, sınav konu/kazanım kapsamının LGS ve YKS’ye uygunluğu, sınav sorularının zorluk derecesi, sınavın geçerliliği ve güvenilirliği ve sınavın ülke genelindeki uygulanma durumu hususlarının göz önünde bulundurulduğu, bu bağlamda diğer illerde öğrencilerin akademik başarısını artırmaya yönelik kazanım izleme ve değerlendirme çalışmalarının da araştırıldığı, diğer illerdeki ihalelere de teklif vermiş olma durumu dikkate alınarak ihaleye davet edilecek firmaların belirlendiği, davet edilen firmaların tamamının deneme sınavı hazırlama ve yayınlama faaliyeti olmamasına rağmen kitap ve kırtasiye satış ve dağıtımı yaptıklarından ihaleye girip deneme sınavı temin edebileceklerinin görüldüğü, tüm bu değerlendirmeler neticesinde en iyi ve en kaliteli deneme sınavının seçilmeye çalışıldığı ve rekabet, eşit muamele, ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin gözetildiği ifade edilmektedir.
İdarenin sınavlarda aradığı kriterler, ilgili sektörde gözetilen olmazsa olmaz kriterler olup, piyasadaki arz ve talebin belirleyicisidir. Dolayısıyla herhangi bir kanıtlayıcı bilgi ve belge sunulmadan bu kriterlerin, sadece üç firmada bulunduğunu söylemek mümkün değildir. Kaldı ki teminin yapıldığı Şirket dışındaki firmaların, tedarikçi olmaları hasebiyle ihaleyi kazanmaları halinde yapacağı teminlerde anılan kriterleri arayıp aramaması da kendi inisiyatiflerindedir. Zira bu firmalar, herhangi bir firmadan temini gerçekleştirme hakkına sahiptirler.
Diğer illerdeki öğrencilerin akademik başarısını artırmaya yönelik kazanım izleme ve değerlendirme çalışmalarının araştırılması hususu da; ihale davet edilen firmaların, sektördeki diğer firmalara üstünlüklerinin ortaya konulması ve bunun ispatlanması durumunda bir anlam ifade etmektedir. Böyle bir çalışma ise İdarece sunulmamıştır.
Bir firmanın başka ihalelere teklif vermesi, ihalede ekonomik, mali, mesleki ve teknik yeterliliğe ilişkin belgelerin istenmesi durumunda dikkate alınacak bir husustur. İşe ait İdari Şartnamenin 7’nci maddesinde de görüleceği üzere, ihalede yeterlilik kriterleri aranmamıştır.
Bu itibarla Müdürlüğün, ihaleye davet etme noktasındaki tercihlerinde 4734 sayılı Kanun’un 5’inci maddesinde belirtilen rekabet, eşit muamele, ihtiyaçların uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerini gözetmesi gerektiği değerlendirilmektedir.