Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payına İlişkin Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması ve Tahsilat İşlemleri Sonrası Bütçe Geliri Olarak Kaydedilmemesi (Sayıştay)

BULGU: Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payına İlişkin Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması ve Tahsilat İşlemleri Sonrası Bütçe Geliri Olarak Kaydedilmemesi

2023 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İdare tarafından belediyelerce taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı paylarından tahsil olunan tutarların bildirilmesi sonrasında yapılması gereken tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı ve bu payların banka hesabına yatırılmasıyla birlikte bütçe gelirleri hesabına kaydedilmeyerek fonlar veya diğer kamu idareleri adına yapılan tahsilat hesabında izlendiği görülmüştür.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanun’un 12’nci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Belediyelerin ve il özel idarelerinin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8 inci ve 18 inci maddeleri uyarınca mükellef hakkında tahakkuk eden emlak vergisinin % 10’u nispetinde Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Katkı Payı tahakkuk ettirilir ve ilgili belediyesince emlak vergisi ile birlikte tahsil edilir.” denilmiştir.
Altıncı fıkrasında ise;
“Yukarıdaki hükümlere göre, taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenir. Tahsil ettikleri katkı payını yukarıda belirtilen süre içinde il özel idarelerine yatırmayan belediyelerden, bu katkı payları 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir.” ifadesine yer verilerek belediyelerin toplad ığı emlak vergisinin %10’u oranında ayrıca taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı olarak tahsil olunacağı ve bu tahsil olunan miktarların tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı süre içinde ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu aktarılan tutarların takip ve tahsil işlemleri ile gelir kayıtlarının nasıl yapılacağı Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nde düzenlenmiştir. Yönetmeliğin 120 Gelirlerden alacaklar hesabına ilişkin işlemleri düzenleyen 87’nci ve hesabın işleyişini düzenleyen 88’inci maddelerine göre; belediyelerin emlak vergisi gelirlerinden taşınmaz kültür varlıklarının korumasına katkı payı adı altında toplanan tutarların muhasebeleştirilmesi işlemlerinde, belediyelerden bildirimler geldiğinde 120 Gelirlerden alacaklar hesabı ve 600 Gelirler hesabının kullanılarak tahakkuk kaydının yapılması, katkı payı banka hesabına yattığında ise gelen tutar 102 Banka hesabına alınarak ve 120 Gelirlerden alacaklar hesabı kapatılarak işlem yapılması ve nihayetinde tahsilat işlemi ile birlikte 800 Bütçe gelirleri hesabı ile bütçe geliri olarak kaydedilmesi gerekmektedir.
Ancak, uygulamada belediyelerce katkı payı olarak tahsil olunan tutarların, Kuruma bildirilmesi sonrası tahakkuk esaslı muhasebe gereği yapılması gereken tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı, payların banka hesabına yatırılmasıyla birlikte 333 Emanetler hesabında izlendiği, 120 Gelirlerden alacaklar hesabı, 800 Bütçe gelirleri hesabı ve 805 Gelir yansıtma hesabı ile ilişkilendirilmediği tespit edilmiştir.
Yönetmelik uyarınca tahsil edilen tutarların il özel idarelerince bu amaçla açılacak banka hesabında toplanacağı, yapılacak olan harcamaların Yönetmelik’te belirtilen amaçlar için il özel idaresi tarafından kullanılabileceği gibi Yönetmelik’te belirtilen kurumlara da aktarma yapmak suretiyle kullandırılabileceği hüküm altına alınmıştır. Başka kurumlara aktarma yapılması halinde harcamaların vali tarafından denetleneceği düzenlenmiştir. Kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payları belirli bir amaca tahsisli paylar olduğundan bankada açılacak katkı payı hesabına yatırılacak tutarların gelir bütçesinin ilgili bölümüne gelir kaydedilmesi diğer taraftan tahsis amacı doğrultusunda kullanılmak üzere gider bütçesinin ilgili tertibine ödenek konulması Yönetmelik hükümlerine aykırı bir durum doğurmayacaktır.
İdare tespitimize iştirak etmiş olup, gerekli işlemlerin tesis edileceğini bildirmiştir.
Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, 2023 yıl sonu itibarı ile henüz tahsil edilmeyen taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı alacağının tahakkuk kayıtlarının yapılmaması ve tahsilinde ilgili hesaplara kaydının yapılmaması nedeniyle mali tablolarda yer alan 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabı, 333 Emanetler hesabı, 600 Gelirler hesabı, 800 Bütçe gelirleri hesabı ve 805 Gelir yansıtma hesabının doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir.
Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 48 00
e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr
https://www.sayistay.gov.tr