Kış Şartları ile Mücadele Çalışmaları Hizmet Alım İşinde Şartnameye Uygun Olmayan Araç Kullanılması (Sayıştay)

BULGU: Kış Şartları ile Mücadele Çalışmaları Hizmet Alım İşinde Şartnameye Uygun Olmayan Araç Kullanılması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir Belediyesi

Belediye tarafından ihale edilen 2020/495054 ihale kayıt numaralı “İBB Sorumluluğundaki İstanbul Geneli Ana Arterlerde ve Meydanlarda, Yağmursuyu Hatları ve Açık Kanalların Temizlenmesi ile Kanal Görüntüleme, Yağmursuyu Göllenmeleri, Sel Baskınları, Kar ve Buzlanma ile Mücadele Çalışmaları Hizmet Alım İşi” kapsamında ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren idare şirketiyle 309.237.665,70 TL bedelli sözleşme imzalandığı, işin devamı sırasında genel araç teknik şartnamesine uygun olmayan araçların şirket tarafından idareye teslim edildiği, teknik şartnameye aykırılıkların düzeltilmesine ilişkin idare tarafından herhangi bir işlem tesis edilmediği ve sonuç olarak bu husus için sözleşmesinde öngörülen para cezası verilmesi ile sözleşmenin feshine ilişkin yaptırımların uygulanmadığı görülmüştür.
İhale dokümanları arasında yer alan Yol Bakım ve Altyapı Koordinasyon Daire Başkanlığı Makine İkmal Müdürlüğü Genel Araç Teknik Şartnamesinin “B) (KÇ.002) P.T.O’LU BÜYÜK KAMYON (İdare Malı Kar Küreme ve Tuz Serpme Aparatlı)” bölümünde;
“1.1 Araçların lastikleri kış şartlarına uygun olacak ve kabin ısıtma sistemleri bulunacaktır.
Araç motoru en az 68 kw (92 HP), 1700 dev/dak 275 Nm torku sağlayacak güçte olacaktır.
Araç şasisi, kamyonet vb. şasinin tadil edilmiş hali olmayacak, yol süpürme, yol yıkama, kar küreme, kar püskürtme, katı-sıvı-katı/sıvı atma ve solüsyon serpme aracı olarak dizayn ve imal edilmiş burunsuz ve 4 tekerlekli olacaktır. Bu araç büyük tip yol süpürme aracının giremediği yaya bölgelere, tercihli yollara, parklar vb. dar mahallelere rahatlıkla girebilecek boyutlarda ve özelliklerde olacaktır.
Dingil mesafesi en az 1827 mm olacaktır.
Araç genişliği dar sokaklarda kolayca seyir edebilmesi açısından max 1400 mm olacaktır (aynalar dahil).
Şoför kabininde, standart cihaz ve göstergeler ile kalorifer cihazı ve havalandırma tertibatı, çift veya tek devreli cam silecekleri bulunacaktır. Kabin içi otomatik enstrümanlar bir mono-metre sistem üzerinden ve buradan görülebilecektir.
Şoför kabininde, ayarlı şoför koltuğu ile bir yardımcı koltuğu bulunacaktır ve emniyet kemerine haiz olacaktır.
Araçta ön ve arka akslar direksiyon kumandalı olacaktır.
Çalışma voltajı 20 V, Jeneratör 14 V, 85 A, Akü 12 V, 88 Ah
Aracın maksimum seyahat hızı en az 40 km/saat ve maksimum çalışma hızı en az 25 km/saat olacaktır.
Araçta döner ikaz lambası, geri gidişte sesli ikaz sistemi, çalışma alanını aydınlatacak standart aydınlatma lambaları bulunacaktır.
Araç karayolları trafik tüzüğüne uygun olarak imal edilmiş ve gerekli tüm ekipmanlarla donatılmış olacaktır.
Araçlar yükleniciye işyeri teslimi yapıldığı yıl en fazla 7 yaşında olabilecektir. 2013 yılı ve üzeri ruhsatlı araçlar çalıştırılacaktır.” denilerek iş kapsamında çalıştırılacak araçların hangi özellikleri taşıması gerektiği ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.
Yapılan incelemede, söz konusu işin yerine getirilmesinde kullanılan 202 adet PTO’lu büyük kamyonun* 60 adedinin teknik şartnamede belirtilen azami yaş şartını karşılamadığı ve bu suretle sözleşme eki belgelerinde öngörülenin daha altında model yılına sahip araçların teslim edildiği tespit edilmiştir.
Diğer yandan, hizmet alımı işine ait Sözleşmenin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde;
cc
GÜNLÜK CEZALAR
5- İdare bünyesinde bulundurulan (bekletilen) araç ve iş makinelerini Yüklenici, Firma Merkezine fax çekildikten sonra 1 saat içinde çalışır vaziyette müdahele güzergahında bulundurmak zorundadır. Aksi halde İdarenin yazılı olarak isteyeceği miktardaki iş makinesi ve araçların istenilen yerde bulundurulmaması durumunda her araç için Tablo-1′?e göre ceza kesilecektir.
6- Yüklenici, Kış çalışmaları ile ilgili Öngörülen Minimum Ekipman Listesi (Tablo 1) ile belirtilen makine, araç ve gereçleri iş mahallinde bulundurmak zorundadır. Bulundurmadığı takdirde her gün için aşağıdaki (Tablo-1) cezalar yükleniciden kesilerek ilk hakedişten tahsil edilir.
Tablo-1 Kış Çalışmaları ile İlgili Öngörülen Ekipmanın Bulundurulmaması Halinde
Uygulanacak Günlük Ceza Listesi
Araç Cinsi/Günlük Ceza: (TL/GÜN/ADET)
APARATSIZ 6×4 PTO’LU BÜYÜK KAMYON (280 HP) sözleşme bedelinin 0,000004 ‘ü
(milyonda dördü),
Ancak söz konusu aykırılığın işin niteliği gereği giderilmesinin mümkün olmadığı hallerde, 4735 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilebilecektir. Sözleşmenin feshedilmemesi halinde ise sözleşme bedeli üzerinden yukarıda belirtilen oranda ceza uygulanacaktır” hükümleri yer almaktadır.
Aşağıdaki tabloda, PTO’lu kamyon çalıştırılmasına ilişkin sözleşme bedeline esas birim fiyat teklifleri yer almaktadır:
Tablo 30: PTO’lu Kamyon Çalıştırılmasına İlişkin Sözleşme Bedeline Esas Birim Fiyat Teklifi

Tabloya göre, hizmet alımı işinin, tutarı bakımından büyük oranda bu tip kamyon çalıştırılmasına dayalı olduğu ve dokümanlarda yer alan şartların sağlanmadığı açıktır. Dolayısıyla ihale konusu İş’te, Genel Araç Teknik Şartnamesinde yer alan en önemli şart yüklenici tarafından yerine getirilmemiştir. İhalenin konusunun kış şartları ile mücadele olduğu göz önüne alındığında, Genel Araç Teknik Şartnamesinde öngörülen bu şartın çok önemli olduğu ve bu mücadelenin yeni araçlarla yürütülmesinin elzem olduğu kabul edilmelidir. Söz konusu Genel Teknik Şartnamede öngörülen bu şartın, gerek ihaleye teklif vermiş olan isteklilerin gerekse bu şartı sağlamadığı için ihaleye teklif vermemiş olan diğer kişi ya da firmalar tarafından yerine getirilmesi mümkün değil ise, bu durumun baştan ihale dokümanında yer alması, ihalenin de bu kapsamda yapılması gerekirdi.
Söz konusu hizmet alımı işinin poz numaraları KÇ.002.A, KÇ.002.BNYA ve KÇ.002.P olan 3 adet iş kaleminde, ihale dokümanında tanımlanan şartları taşımayan kamyonların kullanılmış ve yükleniciye bunun karşılığı olarak cezai işlem uygulanmadan ödeme yapılmıştır.
Yukarıda yer alan denetim tespiti üzerine, İdare tarafından; bulgu konusu ihale kapsamında İstanbul genelinde kar, buzlanma ve göllenme ile mücadelede çalıştırılan araçlardan dolayı herhangi bir iş kaybının yaşanmaması, hizmetin aksamaması, ayrıca ihale dokümanında çalışan araçların model yılının istenilenden eski olması nedeniyle ceza kesileceğine dair herhangi bir düzenlemenin bulunmaması nedenlerinden dolayı ara hakedişlerde bu hususla ilgili ceza uygulaması yapılmadığı belirtilmiştir. Bununla birlikte, kesin hesap aşamasında modeli düşük araçlarla ilgili amortisman hesaplarından yola çıkılarak yeni model araçlara göre daha düşük fiyatlarla ödeme yapıldığı ifade edilmiştir.
İdare tarafından; ihale dokümanında çalışan araçların model yılının istenilenden eski olması nedeniyle ceza kesileceğine dair herhangi bir düzenlemenin bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, İşin Sözleşmesinin “Cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16’ncı maddesinde söz konuus düzenlemeler mevcuttur.
Netice olarak, kesin hakedişi henüz düzenlenmemiş olan ihale konusu hizmet alımı işinde, ihale dokümanında tanımlanan şartları taşımayan araçlara cezai kesintisi yapılmamasının, akabinde sözleşmenin feshi yoluna gidilmemesinin mevzuata aykırı olduğu değerlendirilmektedir.