Taşınmaz Satış ve Kiralamalarında İhaleye Esas Alınan Tahmin Edilen Bedelin Hatalı Belirlenmesi (Sayıştay)

BULGU: Taşınmaz Satış ve Kiralamalarında İhaleye Esas Alınan Tahmin Edilen Bedelin Hatalı Belirlenmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

İl Özel İdaresine ait taşınmazların satışı veya kendisine ait ya da tahsis edilen yerlerin üçüncü kişilere kiralanması ihalesinde tahmin edilen bedelin mevzuata uygun olarak belirlenmediği tespit edilmiştir.
2886 sayılı Kanun’un “Tahmin edilen bedelin tespiti” başlıklı 9’uncu maddesinde; “tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Tahmin edilen bedel, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır. Bu bedel gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir.” hükmü yer almaktadır.
Kanun maddesinde belirtilen iş ve işlemlerin, işinin ehli olmak şartıyla en az üç kişiden oluşacak komisyon marifetiyle yürütülmesi, piyasa fiyatı araştırma sürecinde resmi kurumlarca bildirilen emsal bedellere riayet edilmesi, gerekmesi halinde gayrimenkul değerleme şirketlerinden hizmet almak suretiyle taşınmaz değerlerinin belirlenmesi, piyasa fiyatı araştırma süreci sonunda ilgili taşınmazın bedeli hakkında oluşan kanaatin bir rapora bağlanarak komisyon üyeleri tarafından imza altına alınması, İl Encümeninin muhammen bedel belirlemek ya da bedelde indirim yapmak gibi bir yetkisi bulunmadığından, kıymet takdir komisyonu tarafından belirlenen muhammen bedellerde herhangi bir indirim yapması zorunlu hale gelmiş ise de bu işlemin de kıymet takdir komisyonunca gerekçe ve bilgi belgelere dayanmak suretiyle gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
Yapılan incelemede taşınmaz satış işlemlerinin tamamında kıymet takdir komisyonu görevlendirilmediği dolayısıyla dosyalarda muhammen bedel tespitine ilişkin komisyon kararlarının bulunmadığı, muhammen bedellerin encümen kararı ile belirlendiği tespit edilmiştir. Kiraya verilecek taşınmazların, tahmin edilen bedel tespiti için ticaret odası, sanayi odası, borsa, emlakçı gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden vs. görüş alınmadığı, bedel tespit tutanağına sadece parasal tutar yazılarak bir tahmin edilen bedel bulunulduğu tespit edilmiştir.
Taşınmazların satılması veya kiralanması için yapılan ihalelerde tahmin edilen bedelin hesaplama şekli 2886 sayılı Kanun’un 9’ncu maddesine aykırılık teşkil etmektedir. Bu tür ihalelerde tahmin edilen bedelin hatalı belirlenmesi varlıkların rayiç bedeli (gerçek değeri) üzerinden kiraya verilememesi veya satılamamasına yol açacağından İl Özel İdaresi taşınmazlarının satışı veya kiralanması ihalesinde tahmin edilen bedelin mevzuata uygun olarak belirlenmesi gerekmektedir.