Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nun Mevzuata Uygun Olarak Tutulmaması ve Tahsisli Kullanılan Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması (Sayıştay)

BULGU: Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu’nun Mevzuata Uygun Olarak Tutulmaması ve Tahsisli Kullanılan Taşınmazların Muhasebe Kayıtlarında Yer Almaması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – İl Özel İdaresi

Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu (Ek 6) nın mevzuata uygun olarak tutulmadığı ve kurum tarafından tahsisli kullanılan taşınmazlar olduğu halde, söz konusu taşınmazların muhasebe kayıtlarında ve mali tablolarda yer almadığı (2.100 TL tutarında yol yapım gideri hariç) görülmüştür.
Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Kaydına İlişkin Yönetmeliğin “Kayıt şekli” başlıklı 7’nci maddesinde, kamu idarelerinin yönetiminde veya kullanımında bulunan taşınmazlarını Yönetmelikte belirtilen cinslere göre ekte yer alan formlara kaydetmeleri ve mali hizmetler birimince de bu formların konsolide edilerek Yönetmelik’in ekinde yer alan taşınmaz icmal cetvellerinin oluşturulacağı hüküm altına alınmıştır. Aynı maddede tapu kütüğünde üçüncü kişiler adına tescilli veya diğer kamu idarelerinin yönetiminde olmakla birlikte irtifak hakkı tesisi, tahsis, kiralama, kullanma izni verilmesi gibi yollarla kullanım hakkı kendilerine verilen taşınmazların kaydını Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu Ek 6 da, yer alan bilgileri içerecek şekilde bilgisayarda veya deftere yazarak kaydını tutmaları gerektiği ifade edilmektedir.
Ancak kurum tarafından tutulan Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu Ek 6 incelendiğinde, mevcut kullanım şekli sütununda satıldı, devredildi, tahsis edildi gibi bilgiler yer alan halen kendi kullanımında olmayan taşınmazların olduğu, yine edinme şekli sütununda satın alma, kamulaştırma, hibe gibi bilgiler yer alan yani kendi adına tescilli ve kendi yönetiminde olması gereken taşınmazların da olduğu görülmektedir. Bu durumda olan taşınmazların güncellenerek ilgili formlarda takibinin sağlanması, herhangi bir şekilde kullanımından çıkanların ise durumuna uygun şekilde kaydının yapılması gerekmektedir.
Muhasebat Genel Müdürlüğünün 27.04.2015 tarih ve 90192509-010.03-4167 sayılı “Taşınmaz tahsis işlemleri” konulu genel yazılarında 1.3.Tahsis işleminin muhasebeleştirilmesi başlığı altında tahsisli taşınmazların kayıt işlemleri örneklerle anlatılmıştır. Söz konusu yazıda;
“Taşınmazın tahsis edildiği kamu idaresi tarafından tahsis işlemine ilişkin belgeler muhasebe birimine verildiğinde; ilgisine göre 250- Arazi ve Arsalar Hesabı, 251-Yeraltı ve Yerüstü Düzenleri Hesabı veya 252-Binalar Hesabına (03.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) borç, 500-Net Değer Hesabına (12.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar) alacak; varsa taşınmaza ilişkin amortisman tutarları 500-Net Değer Hesabına (13.Tahsis Edilen Taşınmazlar İçin Ayrılmış Amortisman Tutarı) borç, 257-Birikmiş Amortismanlar Hesabına alacak kaydedilecektir. Bu kayıtlar taşınmazı tahsisli olarak kullanan idarenin taşınmaza ilişkin harcamalarını muhasebeleştiren ilgili muhasebe birimlerince yapılacaktır.” Denilmektedir.
Ancak muhasebe kayıtları, mali tablolar ile taşınmaz form ve cetvellerinin incelenmesi sonucunda Sınırlı Aynî Haklar ile Kişisel Haklar ve Tahsis Formu ek 6 da tahsisli kullanılan toplam 119.431.955,93 TL değerinde arsa, tarla, bina, ile yeraltı ve yerüstü düzeni niteliğinde, taşınmaz olmasına rağmen, 250 Arazi ve arsalar hesabı, 251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı (2100 TL tutarında yol yapım gideri hariç) ve 252 Binalar hesabının 03.Tahsisli Kullanılan Taşınmazlar alt kodunun işlem görmediği, yine karşılıklı çalışacağı diğer hesap olan 500 Net Değer hesabının 12.Tahsisli kullanılan taşınmazlar alt kodu ile 13.Tahsis edilen taşınmazlar için ayrılmış amortisman tutarı alt kodunun işlem görmediği tespit edilmiştir.
Kamu idaresi cevabında hatalı işlemlerin düzeltildiği ifade edilmektedir.. Ancak yapılan düzeltme kayıtları, 2022 yılı muhasebe kayıtlarını ve mali tablolarını etkilemekte olup, 2021 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır.
Yukarıda ifade edilen mevzuat hükümleri ve değerlendirmeler çerçevesinde, ilgili birimler tarafından taşınmaz kayıt ve işlemlerinin mevzuata uygun şekilde yapılarak taşınmaz form ve cetvellerindeki değerler ile muhasebe kayıtları ve mali tablolarda yer alan değerlerin uyumluluğunun sağlanması gerektiği, bu haliyle Bilançoda yer alan 250 Arazi ve arsalar hesabı, 251 Yeraltı ve yerüstü düzenleri hesabı, 252-Binalar hesabı, 257-Birikmiş amortismanlar hesabı ve 500 Net değer/sermaye hesabının doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir.