Doğrudan Temin Limitlerinin Altında Kalmak Maksadıyla Yapım İşinin Kısımlara Bölünmesi (Sayıştay)

BULGU: Doğrudan Temin Limitlerinin Altında Kalmak Maksadıyla Yapım İşinin Kısımlara Bölünmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Büyükşehir İlçe Belediyesi

İdare tarafından gerçekleştirilen bazı yapım işlerinin kısımlara bölünerek, açık ihale usulü yerine doğrudan temin (22-d) yöntemiyle gerçekleştirildiği görülmüştür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesinde, idarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, eşik değerlerin altında kalmak amacıyla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin kısımlara bölünemeyeceği, açık ihale usulü ile belli istekliler arasında ihale usulünün temel usuller olduğu belirtilmiş olup diğer usullerin kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu maddenin gerekçe metninde de ifade edildiği gibi bu ilkeler, Kanun’un hazırlanış amacının gerçekleştirilmesini güvence altına alan ve bu amaca yönelik olmak üzere diğer hükümlerin uygulanmasında ve yorumlanmasında referans değerler olarak gözetilmesi gereken hukuki düzenlemelerdir.
Kanun koyucu idarelerin görevlerini yerine getirirken asıl olarak açık ihale usulü ile belli istekliler arasında ihale usulünün kullanılması gerektiğini, pazarlık ve doğrudan temin usullerinin ise belli şartlar altında ve istisnai hallerde kullanılacağını hüküm altına almıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Temel İlkeler” başlıklı 4’üncü maddesinin 3’üncü fıkrasında;
“Eşik değerin veya parasal limitlerin altında kalmak ya da bu Yönetmelikte yer alan diğer hükümlerin uygulanmasından kaçınmak amacıyla yapım işleri kısımlara bölünemez.” denilmekte, yine aynı maddenin 4’üncü fıkrasında;
“İhalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. Pazarlık usulü ile ihale yapılması ve doğrudan temin yoluyla ihtiyaçların karşılanması ise ancak Kanunda belirtilen özel hallerde mümkündür.”
hükmü yer almaktadır.
26.01.2021 tarih ve 31376 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2021/1 numaralı Kamu İhale Tebliği’nde, büyükşehir belediyesi sınırları içinde doğrudan temin sınırı 121.405,00 TL olarak belirlenmiştir.
Yapılan incelemede, 2021 yılı içerisinde Erenler Belediyesi Kentsel Dönüşüm 2.Etap 1.Kısım yapım işi ile ilgili olarak doğrudan temin kapsamında 5 ayrı bakım ve onarım işi alımı yaptığı ve toplam tutarının eşik değeri aştığı tespit edilmiştir. 2021 yılı içerisinde gerçekleştirilmiş olan bu yapım işlerinin ihale yoluyla temini mümkün iken, kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle yapılmasının, Kamu İhale Tebliğindeki parasal limitlerin altında kalmak amacına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Oysa bu yapım işleri için ödenen toplam meblağlar aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi doğrudan temin sınırı olan 121.405,00 TL tutarın üzerinde gerçekleşmiştir.
Tablo 11: Doğrudan Teminle Kısımlara Bölünerek Yapılan Yapım İşleri

Kamu idaresi tarafından verilen cevapta, bulgu konusu hususla ilgili olarak zorunluluk gereği farklı zamanlarda doğrudan temin kapsamında yapım işlerinin yaptırıldığı ifade edilmiştir. Ancak 4 ay içerisinde aynı iş kapamında 5 farklı onarım işinin kısımlara bölünerek doğrudan temin yöntemiyle yapılmasının gerekçesini açıklamamıştır.
Yapım işlerinin kısımlara bölünmek suretiyle, açık ihale yerine doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirilmesi ihale mevzuatı hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.