Taşınmaz Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi (Sayıştay)

BULGU: Taşınmaz Satışlarının Hatalı Muhasebeleştirilmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Başkanlığa ait arsa, arazi ve binaların satış işlemlerine ilişkin muhasebe kayıtlarının hatalı yapıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 250 Arazi ve Arsalar Hesabının işleyişini düzenleyen 189’uncu maddesinin (b) bendinin birinci fıkrasında satılan arsa ve arazilerin, bir taraftan kayıtlı değeri bu hesabın, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumlu fark 600 Gelirler Hesabının alacağına, diğer taraftan satış bedeli 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesapların, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasındaki olumsuz farkın ise 630 Giderler Hesabının borcuna kaydedileceği ifade edilmiş olup aynı Yönetmelik’in 252 Binalar Hesabının işleyişini düzenleyen 193’üncü maddesinin (b) bendinin birinci fıkrasında ise satılan binaların kayıtlı değeri bu hesabın, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabının alacağına, satış bedeli 100 Kasa Hesabı veya 102 Banka Hesabı ya da ilgili diğer hesapların, ayrılmış olan amortisman tutarları 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabının, satış bedeli ile net değeri arasındaki olumsuz fark ve mevzuatı gereğince diğer kamu idareleri adına ayrılan payların ise 630 Giderler Hesabının borcuna kaydedileceği belirtilmiştir.
Mevzuat hükümlerinden anlaşılacağı üzere arsa, arazi ve binaların satışı durumunda ilgili duran varlığın kayıtlı değeri üzerinden hesaplardan çıkarılması, satış bedeli ile kayıtlı değeri arasında olumlu bir fark olması durumunda farkın 600 Gelirler Hesabına, olumsuz bir fark olması durumunda ise farkın 630 Giderler Hesabına kaydedileceği belirtilmiştir. Söz konusu varlıklardan binaların birikmiş amortisman tutarının mevcut olması durumunda ise birikmiş amortismanlar hesabının da bu hesaplamaya dahil edilerek kapatılacağı belirtilmiştir.
Yapılan incelemelerde, Başkanlığın taşınmaz satış işlemlerinde taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden 500 Net Değer Hesabının borcuna kayıt edilerek hesaplardan çıkarıldığı, satış bedelinin tamamının ise 600 Gelirler Hesabına kaydedildiği görülmüş olup satış işlemlerinde binalara ilişkin birikmiş amortisman tutarlarının da dikkate alınmadığı tespit edilmiştir. Mevzuat hükümlerine göre satışı yapılan taşınmazlar ile amortisman tutarlarının kayıtlı değeri üzerinden hesaplardan çıkarılması, satış bedeli ile kayıtlı değer arasında olumlu fark var ise bu farkın 600 Gelirler Hesabına, olumsuz fark var ise bu farkın 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi gerekmektedir.
Başkanlık tarafından satışı gerçekleştirilen 7 adet taşınmazın kayıtlı değerleri toplamının 634.862,73 TL, satış bedelinin ise 3.801.001,09 TL olduğu görülmüştür. Satış işlemlerine ilişkin kayıtlardaki hatalar nedeniyle 500 Net Değer Hesabının taşınmazların kayıtlı değeri kadar noksan, 600 Gelirler Hesabının ise aynı tutarda fazla bakiye verdiği tespit edilmiştir. 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı ise ilgili duran varlığın satışı yapıldığı halde kapatılmaması nedeniyle fazla bakiye vermektedir.
Bu itibarla, 2021 yılı Faaliyet Sonuçları Tablosu ve Bilançosunda satış işlemlerine ilişkin kayıtların hatalı yapılması nedeniyle 600 Gelirler Hesabı, 500 Net Değer Hesabı ve 257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı itibarıyla hataya neden olunmuştur.