Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Paylarının Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması ve Tahsilinde Emanetler Hesabına Kaydedilmesi (Sayıştay)

BULGU: Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Paylarının Tahakkuk Kayıtlarının Yapılmaması ve Tahsilinde Emanetler Hesabına Kaydedilmesi

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı olarak tahsil olunacak tutarların Belediyelerce bildirilmesi sonrası tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı; bu paylar tahsil edildiğinde ise gelir kaydedilmeyerek 333 Emanetler Hesabında izlendiği görülmüştür.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu’nun 12’nci maddesinde taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına ait katkı payı olarak tahsil olunan miktarlar, tahsil edildiği ayı takip eden ayın onuncu günü akşamına kadar il özel idarelerine bir bildirim ile beyan edilerek aynı sürede ödeneceği düzenlenmiştir.
6360 Sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un “Çeşitli Hükümler” başlıklı 3’üncü maddesinde ise 2863 sayılı Kanun’un 12’nci maddesi kapsamında il özel idarelerince kullanılan haklar ve yetkiler ile yürütülen görevlerin, il özel idaresi bulunmayan illerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarınca kullanılacağı ve yürütüleceği hüküm altına alınmış olup 22.08.2015 tarih ve 29453 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına Ait Katkı Payına Dair Yönetmelik’e göre de söz konusu paylar büyükşehirlerde yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarının hesaplarına yatırılacaktır.
Diğer yandan, Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 03.04.2017 tarihli ve 3296 sayılı yazısında da ise yatırım izleme ve koordinasyon başkanlıklarının 674 sayılı KHK ile tüzel kişiliği haiz özel bütçeli kuruluş oldukları gerekçesiyle kültür varlıkları katkı paylarının Emanetler Hesabında izlenmesi yerine bütçe geliri olarak kaydedilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin 15’inci maddesi uyarınca Başkanlıkların muhasebe ve raporlama işlemleri, Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği ve Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre yapılmaktadır. Bu bağlamda, söz konusu katkı paylarının tahakkuk ve gelir kayıtlarının Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’ne uygun olarak yapılması gerektiği açıktır.
Belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, belediyelerin emlak vergisi ile beraber tahsil ettikleri taşınmaz kültür varlıklarının korumasına ait katkı payları için Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına bildirim yapıldığında, bildirime konu olan katkı payının 120 Gelirlerden Alacaklar hesabı ve 600 Gelirler Hesabı kullanılarak tahakkuk kaydının yapılması; tahakkuk eden gelirler tahsil edildiğinde ise 102 Banka Hesabına borç, 120 Gelirlerden Alacaklar Hesabına alacak, diğer taraftan 800 Bütçe Gelirleri Hesabına alacak, 805 Gelir Yansıtma Hesabına borç kaydedilmeleri gerekmektedir.
Yapılan inceleme neticesinde, belediyelerce katkı payı olarak tahsil olunan tutarların Başkanlığa bildirilmesi sonrası tahakkuk esaslı muhasebe gereği yapılması gereken tahakkuk kayıtlarının yapılmadığı tespit edilmiştir.
2021 yılı içinde tahsil edilmiş olan katkı payı tutarı 18.204.086,38-TL olup söz konusu tutar tahsilat aşamalarında Emanetler Hesabına alınarak mali tablolara yansıtılmıştır. Bu uygulama tahsil edilmiş olan katkı paylarının mali tablolarda görünmesine engel olmakla birlikte 600 Gelirler Hesabının da eksik bilgi içermesine neden olmuştur.
Bu itibarla taşınmaz kültür varlıkları katkı payı tutarlarının tahakkuk esaslı muhasebe sistemi gereği belediyelerce bildirilmesi sonrası tahakkuk kayıtlarının yapılması ve tahsilinde Emanetler Hesabı yerine Gelir Hesaplarında izlenmesi gerekmektedir.