Maddi Duran Varlıklarda Amortisman Hesaplamalarının Hatalı Yapılması (Sayıştay)

BULGU: Maddi Duran Varlıklarda Amortisman Hesaplamalarının Hatalı Yapılması

2021 Yılı Sayıştay Denetim Raporları – Yatırım İzleme Koordinasyon Başkanlığı – YİKOB

Muhasebe kayıtları ve mali tabloların incelenmesi sonucunda maddi duran varlıkların bir kısmı için amortisman ayrılmadığı, bir kısmı için ise kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği’nin “25-Maddi Duran Varlıklar” hesap grubuna ilişkin olan “Hesap grubuna ilişkin işlemler” başlıklı 187’nci maddesinin 2’nci fıkrasının (ç) bendinde; amortismana tabi varlıkların neler olduğu, bunlara ilişkin uygulanacak amortisman süre, yöntem ve oranlarına ilişkin esas ve usullerin Hazine ve Maliye Bakanlığınca belirleneceği, ayrılan amortismanların nasıl muhasebeleştirileceği ve varlıkların amortisman hesaplanmasına esas alınacak değerinin nasıl tespit edileceği düzenlenmiştir
Maddi duran varlık bedellerinin ekonomik ömrü içerisinde giderleştirilmesi ve hesaben yok edilmesini izlemek için kullanılan 257 Birikmiş amortismanlar hesabında aynı Yönetmelik’in 202’nci ve 203’üncü maddelerinde açıklanmıştır. Amortisman ve tükenme payı ayrılmasına ilişkin usul ve esaslar ile, uygulanacak amortisman ve tükenme payının süre, yöntem ve oranlarının neler olacağı ise 04.11.2015 tarih ve 29522 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Amortisman ve Tükenme Payları” başlıklı 47 sıra numaralı Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nde açıklanmıştır.
Yukarıda açıklanan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği ile bahsi geçen Muhasebat Genel Müdürlüğü Genel Tebliği’nin söz konusu hükümlerine aykırı olarak İdarenin maddi duran varlık grubunda kayıtlı bulunmasına rağmen bazı varlıklar için hiç amortisman ayrılmadığı, amortisman ayrılan bazı varlıklar için ise amortismana tabi maddi varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrıldığı görülmüştür.
Kamu idaresi cevabında, hatanın düzeltildiği ifade edilerek buna ilşkin muhasebe işlem fişlerinin görüntüleri cevap ekinde gönderilmiştir. Ancak yapılan düzeltme kayıtları, 2022 yılı muhasebe kayıtlarını ve mali tablolarını etkilemekte olup, 2021 yılı mali tablolarına bir etkisi bulunmamaktadır.
İdarenin maddi duran varlıklarından bir kısmı için amortisman ayrılmaması, bir kısmı için de varlığın kayıtlı değerinden fazla amortisman ayrılması bilançoda 257 Birikmiş amortismanlar hesabını, aynı zamanda amortisman uygulaması sonucu faaliyet sonuçları tablosunda amortisman giderleri kadar 630 Giderler hesabını etkilemektedir. Bu nedenle mali tablolarda yer alan 257 Birikmiş amortismanlar hesabı ve 630 Giderler hesabının doğru ve güvenilir veri içermediği değerlendirilmektedir.
Tablo 5: Amortisman Ayrılmamış Maddi Varlıklar Tablosu

Tablo 6: Kayıtlı Değerinden Fazla Amortisman Ayrılmış Maddi Varlıklar Tablosu