Yapımı devam eden inşaatlara ilişkin olarak yürütülecek muhasebe işlemleri (Sayıştay)

Mahalli idareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabı ile ilgili olan “Hesabın Niteliği” başlıklı 180‟inci maddesinde;

“(1) Bu hesap, yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü madde ve malzeme ile işçilik ve genel giderlerin; geçici ve kesin kabul usulüne tabi olan hallerde geçici kabulün yapıldığını gösteren tutanağın idarece onaylandığı tarihte, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihte, ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılıncaya kadar izlenmesi için kullanılır.” 

Aynı Yönetmeliğin “Hesabın işleyişi” başlıklı 181‟inci maddesinde;

“Yapılmakta olan yatırımlar hesabına ilişkin borç ve alacak kayıtları aşağıda gösterilmiştir.

1. a) Borç

• – Gerek yılı içerisinde gerekse yıllara sari olarak yapımı süren ve tamamlandığında ilgili maddi duran varlık hesabına aktarılacak tutarlar, bir taraftan bu hesaba borç, kesintiler ilgili hesaplara, ödenecek tutar 103-Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı veya ilgili diğer hesaplara alacak; diğer taraftan 830-Bütçe Giderleri Hesabına borç, 835-Gider Yansıtma Hesabına alacak kaydedilir.

Söz konusu tutar taahhütler hesabında izlenen yıllara sari bir taahhüde ilişkin bir ödeme ise, 921-Gider Taahhütleri Karşılığı Hesabına borç, 920-Gider Taahhütleri Hesabına alacak kaydedilir.

• – Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce mevcut olan yapılmakta olan yatırımlardan envanteri yapılanların tespit edilen değerleri bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir. Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği yıldan önce başlayan ve hakediş ödemesi yapılan işlere ait tutarlar, ilk hakediş ödemesinde bu hesaba borç, 500-Net Değer/Sermaye Hesabına alacak kaydedilir.

1. b) Alacak

• – Tamamlanıp geçici kabulü yapılan işlere ilişkin tutarlar bu hesaba alacak, ilgili maddi duran varlık hesabına borç kaydedilir.
• – Henüz tamamlanmadan satış, devir ve benzeri yollarla elden çıkarılan iş tutarlarının elden çıkarma bedeli, 102-Banka Hesabına veya ilgili diğer hesaplara borç, bu hesaba alacak; diğer taraftan 800-Bütçe Gelirleri Hesabına alacak; 805-Gelir Yansıtma Hesabına borç, (maliyet bedeli ile elden çıkarma bedeli arasındaki aleyhte fark 630-Giderler Hesabına borç, lehte fark ise 600-Gelirler Hesabına alacak) kaydedilir.”

Yönetmelikte açıkça belirtildiği üzere yapımı süren maddi duran varlıklar için yapılan her türlü giderlerin; kabul gerektiren durumlarda, geçici kabul tutanağın idarece onaylandığı, diğer hallerde işin fiilen tamamlandığını gösteren belgenin düzenlendiği tarihe kadar izlenmesi için 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kayıt edilmesi gerekmektedir. 

Ancak yapılan incelemede 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabına kaydedilmesi gereken ödemelerin 630 Giderler Hesabına kaydedilmesi sonucu idarenin varlıklarının olduğundan daha düşük gösterilerek mali tablolarda bozulmaya neden olunduğu görülmüştür.

Maddi duran varlıklar hesabına aktarılacak olan giderlerin 258 Yapılmakta Olan Yatırımlar Hesabında muhasebeleştirilmesinin mali tabloların doğruluğu ve güvenilirliğini olumlu yönde etkileyeceği düşünüldüğünden, bu hesaba kaydedilmesi gerekmektedir.

Kamu idaresi cevabında: Yatırımcı müdürlüklere gerekli uyarıların yapılarak söz konusu hesapların kullanılmasının sağlanacağını belirtmiştir.

 Sonuç olarak: Söz konusu hesabın kullanımının sağlanacağı ifade edilmiştir. 2014

yılı denetimlerinde bu hususun dikkate alınması ve izlenmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.